မာတိကာ

သီတာဒေဝီလုပွဲ မဟုတ် ဓမ္မနဲ့ အဓမ္မတိုက်ပွဲ

သီတာဒေဝီ၊ ပြန်ရမည် တောင်း

စစ်ခင်းကြောင်းမဟုတ်ပါ။ 

ရာဇဝင်လာ၊ ဒသဂီရိ

မင်းဆိုး၏ဘေး၊ ကင်းလွတ်ရေးတွက်

စစ်ဖက်ပြိုင်ခင်း၊ ရာမမင်းသည်

“လင်္ကာ”ပြည်သူများ၏ သူရဲကောင်း။ ။ 

ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မဲဆောက်မြို့မှာ ထိုင်း-မြန်မာ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တွေပေါင်းပြီး "နဝသူးရကား မယ်တော်ပွဲ"ကို စက်တင်ဘာ ၂၅  ရက်ကနေ  အောက်တိုဘာ ၃ အထိ ၉ ရက် ကျင်းပတဲ့သတင်းပါ။ ကျနော်က သတင်းကို တည်းဖြတ် တင်ဆက်မယ်။ မဲဆောက် ဒီဗွီဘီကွင်းဆင်း ကရင်သတင်းထောက်က သွားရိုက်တယ်။ ဒီနေရာမှာ ပြဿနာပေါ့။ မေးတာက ကရင် ဖြေတာက ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တွေ ဆိုတော့ အင်တာဗျူးထားတဲ့စကားတွေ သိပ်မရှင်းကြ။ ထိုင်းစကား ဗမာစကား ဟိန္ဒူဘာသာ အသုံးအနှုန်းတွေကြား ဘာပွဲလဲဆိုတာ ဝါးတားတား။ ရာဇဝင်ကြောင်းက ဘယ်လိုလာသလဲ ဆိုတာလဲ မပါခဲ့။ သတင်းရေးဖို့ မလုံလောက်တော့ ပိုသိချင်လာမိတယ်။ ဒါနဲ့ ချင်းမိုင်က ဂေါ်ရခါး ဟိန္ဒူအဖွဲ့ကို လှမ်းမေးတာပေါ့။ ကိုရာဂျန်လင်ပူးကတဆင့် ဟိန္ဒူဘာသာရေးဆရာတဦးနဲ့ အဆက်ရပြီး သူက ရှင်းပြတော့မှ အပြည့်အစုံသိရပါတော့တယ်။ 

(သူရှင်းပြတဲ့ အနှစ်ချုပ်ကတော့ "ဒီပွဲတော်ဟာ ရာမာယဏဇာတ်တော် နောက်ခံဖြစ်တယ်။ ရာမနဲ့ ဒဿဂီရိ စစ်ခင်းကြရတာဟာ လူအများ သိနေသလို သီတာဒေဝီကြောင့် မဟုတ်ဘူး။ ဒဿဂီရိရဲ့ အာဏာရှင်ပီသစွာ အဓမ္မ အုပ်ချုပ်မှုကို ဓမ္မတရား လက်ကိုင်ထားတဲ့ ရာမမင်းရဲ့ ခုခံစစ်ပွဲ ဖြစ်ပါတယ်။ " တဲ့)

ဟိန္ဒူဘာသာရေးဆရာက သူ့ရဲ့ ရှင်းပြချက်ကို အသံဖိုင်နဲ့ ပို့လာတယ်။ အခု အဲ့ဒါကို ကျနော်က စာနဲ့ ပြန်ရိုက်ပြီး တင်ပြလိုက်တယ်။ ဒီနေရာမှာ ကြိုတောင်းပန်လိုတာက ကျနော်ဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာပါ။ ဟိန္ဒူဘာသာ အသုံးအနှုန်း စကားတွေကို မသိပါ။ ဒါကြောင့် အရေးမှားရင် စာလုံးပေါင်းမှားရင် ခွင့်လွှတ်ကြပါ။ ပြင်ဆင်ပေးကြပါကုန်။ 

နဝသူးရကားမယ်တော်ပွဲ

နဝသူးရကားဆိုတာ ၉ ရက်ကြာ ဥပုသ်နဲ့ နဝသူးရကား ပြီးသွားပြီးတော့ ၁၀ ရက်မြောက်မှာ ဆံကပ်ပွဲ လုပ်ကြတဲ့ အကြောင်းလေး ရှင်းပြပါမယ်။ ဒီပွဲကို ဘယ်တုန်းက စခဲ့လဲဆိုတာ လေ့လာရင် အနီးဆုံး ရာဇဝင်ကတော့ ရာမယဏဇာတ်တော်ကနေ လာတာဖြစ်ပါတယ်။ 

ရာမနဲ့ ဒသဂီရိ စစ်ခင်းကြတာ သီတာဒေဝီကြောင့် မဟုတ်

ဇာတ်တော်ကို မြန်မာပြည်မှာ သိကြတာကတော့ ဒသဂီရိနဲ့ ရာမမင်း စစ်ခင်းတယ်။ စစ်ခင်းရတဲ့ အကြောင်းတရားက မယ်သီတာကို ဒသဂီရိက ခိုးသွားတယ်ပေါ့နော်။ မယ်သီတာခိုးသွားလို့ စစ်ဖြစ်ကြတယ်လို့ပဲ မြန်မာပြည်မှာကော ထိုင်းမှာကောရှိကြတဲ့ ဒီ ရာမ လက္ခဏ ဇာတ်တော်တွေမှာ သိနေကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ မူရင်း ရေးသားတဲ့ ရသေ့ကြီး ဘာလမီကီးရဲ့ မူရင်းမှာတော့ ရာမနဲ့ ဒသဂီရိ စစ်ဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းက သီတာကို ဒသခိုးသွားတဲ့အကြောင်း တခုထဲ မဟုတ်ဘူး။ 

ဒသဂီရိရဲ့အာဏာရှင်ဝါဒကြောင့် စစ်ပွဲဖြစ်တာ

ဒသဂီရိဟာ အဲ့ဒီတုန်းက လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော် ၇၀၀၀ ဝန်းကျင်လို့လည်း သုံးသပ်ကြတယ်ပေါ့နော်။ သူဟာ အဲ့သည်အချိန်က လန်ကာလို့ ခေါ်တဲ့ သီရိလင်္ကာကို အုပ်စိုးတဲ့ ဧက္ကရာဇ်မင်းပါ။ နေပြည်တော်တည်ထားပြီးတော့မှ တခြားတိုင်းနိုင်ငံတွေကိုလည်း ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သလို သူ့တိုင်းပြည်မှာလဲ အာဏာရှင်ကြီးပေါ့။ သူ့ရဲ့ တိုင်းပြည်ထဲမှာ ဘယ်သူမှ ပညာသင်ခွင့်မရှိ။ ရသေ့ကြီးတွေက အဲ့ဒီတုန်းက ကျောင်းတွေဖွင့် ပညာသင်ပေးတယ်။ အာစရုမ်းလို့ခေါ်တဲ့ (ဘုန်းတော်ကြီးသင်) ကျောင်းတွေမှာ တပည့်တပန်းတွေကို စုပြီးမှ ပညာရပ်ပေါင်းစုံကို သင်ကြားပေးနေကြတယ်။ အဲ့သည်လို ပညာသင်ကြားပေးတဲ့ ဆရာ ရသေ့ကြီးတွေကို ဒသဂီရိက ခေါ်တယ်။ ဖမ်းတယ်။ သတ်ဖြတ်တယ်။ အရမ်းကို ထင်တိုင်းကြဲခဲ့တယ်ပေါ့။ ဒသဂီရိဟာ အရမ်းကို ဆိုးသွမ်းလှတဲ့ မင်းတပါး။ စီးပွားရေး သမားတွေကိုဖမ်းပြီး သူတို့ရဲ့ ဘဏ္ဍာတွေကို သိမ်းယူတယ်။ သူ့နေပြည်တော်ကြီးကိုတော့ ရွှေစစ်စစ်နဲ့ တည်ဆောက်တယ်။ ပြည်သူ ပြည်သားတွေကတော့ ငတ်ပြတ်နေကြရတယ်ပေါ့နော်။ အဲသည်အချိန်မှာ ကပ်ဖားရပ်ဖား လူတန်းစားတရပ်လဲ ပေါ်ခဲ့တယ်။ ဘုရင်ကို ကြည်ဖြူအောင်လုပ်ပြီးတော့မှ၊ ဘုရင့်အကြိုက် ကပ်ဖားရပ်ဖား လုပ်ပြီးတော့မှ ပြည်သူလူထုကို အပြင်းအထန် နှိပ်စက်သတ်ဖြတ်တဲ့ လူတန်းစားတရပ်လည်း ရှိခဲ့တယ်။ ဒသဂီရိရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုအောက် ဒါတွေ ဆိုးဆိုးရွားရွား ဖြစ်ခဲ့တယ်။ 

ဒသဂီရိကို တော်လှန်ဖို့ ကြိုးစားကြပြီ

ဒီဒဏ်တွေကို မခံနိုင်လွန်း အားကြီးလာတော့ ဆရာရသေ့ကြီးတွေ၊ ဓမ္မ ဘက်တော်သားတွေပေါ့နော်။ ဓမ္မဘက်တော်သား ရသေ့ကြီးတွေက ရာမမင်းဆီသွား တောင်းဆိုကြတယ်။ ဒသဂီရိကို တိုက်ပေးပါပေါ့။ သူ့ အဓမ္မက ကြီးစိုးနေတယ်ပေါ့။ အဲ့ဒီတုန်းက သူတို့တောမထွက်သေးခင်ပေါ့။ ရာမနဲ့ လက္ခဏကို ဗိဆွမိဿရ ဆိုတဲ့ ရသေ့ကြီးက ခေါ်လာပြီးတော့မှ နယ်စပ်ရှိ ဒသဂီရိရဲ့ တပ်တွေ၊ ရာဂျစ်စ်တွေ၊ ပူးသနားတွေ၊ (ကျနော်တို့ကတော့ ယက္ခ တွေလို့ ခေါ်တာပေါ့။ အဲ့သည် ယက္ခတွေကို ရာမမင်းက စပြီး တိုက်ခဲ့ပါတယ်။ ရာမတိုက်တာ နိုင်ခဲ့တယ်။ နိုင်နေချိန်မှာ မိတ္ထီလာ၊ မိတ္ထီလာမှာပေါ့နော် သီတာဒေဝီတို့က အဲ့သည်မှာ ရှိကြတာ။ ဂျနတ်ပူး လို့ခေါ်တဲ့ မိတ္တီလာလို့လည်း ခေါ်တဲ့ တိုင်းပြည်ကြီးပေါ့။ မယ်သီတာက ဇနက္ကမင်းရဲ့ သမီးလို့ပဲ ကျနော်တို့ သိကြတယ်။ အဲ့သည်မှာ လေးတော်တင်နိုင်ခဲ့တဲ့အတွက် သီတာနဲ့ ရာမ အိမ်ထောင်ရက်သားကျတယ်။ နောက်ဆုံး ရှင်ဘုရင် ဖြစ်ခါနီးမှာ ရာမရဲ့ မိထွေးတော်က သားအရင်းကို ဘုရင်ဖြစ်စေချင်တဲ့အတွက် ရာမမင်းသားကို ၁၄ နှစ်တိုင်တိုင် တောထွက်ဖို့ ရှင်ဘုရင်ဆီတောင်းဆိုတော့ နောက်ဆုံးမှာ ရာမမင်းသားတောထွက် ရတယ်။ တောထဲမှာလဲ ရာမဟာ ရသေ့ကြီးတွေကို ပြုစုစောင့်ရှောက်တယ်။ သူတို့ရဲ့ ကျောင်းသင်ခန်းတွေမှာ ဒသဂီရိရဲ့လူတွေ လာရောက် နှိပ်စက်တာတွေကို ကာကွယ်ပေးခဲ့တယ်။ ဒီလိုနဲ့ ရာမမင်းသားဟာ နာမည်ကြီး လာတယ်။ ဓမ္မဘက်တော်သားတွေက အားကိုးလာကြတယ်။ တောထဲမှာ ရာမ လက္ခဏ မယ်သီတာ ၃ ယောက်ပဲ ရှိပေမဲ့ အရမ်း အားကိုးကြတယ်။ 

ဒသဂီရိ နှစ်ရာချီ အာဏာရှင်စံနစ် တိုက်ဖျက်ရေး

အဲ့သည်အချိန် ဒသဂီရိရဲ့ နှစ်ပေါင်းရာချီရှိနေတဲ့ အာဏာရှင်စနစ်ကြီးတခုလုံးကို တိုက်ဖျက်ရေး တောထဲက လူ ၃ ယောက် ၄ ယောက်လောက်နဲ့တော့ မဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် စစ်ခင်းဖို့ ရာမတို့ဘက်က မရည်ရွယ်သေးဘူးလို့ ပြောရမှာပေါ့နော်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ပွဲဖြစ်ဖို့ အကြောင်းတခု ဖန်လာတာက မယ်သီတာကို ဒသဂီရိက ခိုးသွားလိုက်တာ။ မယ်သီတာကို ခိုးရတဲ့ အကြောင်းတရားထဲမှာလည်း ဒသဂီရိရဲ့ ညီမကလာပြီးတော့မှ အဲ့ဒီမှာ အာဏာရှင်ဆန်ဆန် မယ်သီတာဆီကနေ သူ့ရဲ့လင်ကိုပေါ့နော် ရာမမင်းသားတို့ကို ခိုးယူသိမ်းပိုက်ဖို့ ကြိုးစားတဲ့အချိန်မှာ ရာမလက်ချက်နဲ့ ဒသဂီရိရဲ့ ညီမ နှာခေါင်းအဖြတ်ခံလိုက်ရတယ်။ အဲ့သည်တော့မှ မယ်သီတာကို ခိုးပါ ဆိုပြီး သူ့အစ်ကိုကို သွားလျှောက်ထားတယ်။ လျှောက်ထားတော့ ငါ့လို အစိုးရတဲ့ မင်းတပါးရဲ့ ညီမကို ဒီလိုလုပ်ရသလား။ ဆိုပြီးတော့ သူ့ညီ နှစ်ယောက်ကို လွှတ်ပြီး စ စစ်ခင်းတယ်။ စစ်ခင်းတော့ အဲ့သည် ညီ နှစ်ယောက်လုံး ရာမလက်ချက်နဲ့ သေသွားတယ်။ သေသွားတဲ့ အချိန်ကျတော့မှ ဟ မဖြစ်တော့ဘူးဆိုပြီးတော့မှ မယ်သီတာကို သွားခိုးတာ။ ခိုးသွားတော့ ရာမတို့က သီတာကို လိုက်ရှာရင်း ဟနုမာန် လို့ခေါ်တဲ့ မျောက်နဲ့တူတဲ့လူတွေနေတဲ့ တိုင်းပြည်တခုက လူတွေကို စုပြီးတော့မှ စစ်တပ် ဖွဲ့စည်းတယ်။ တပ်ဖွဲ့ပြီး တောထဲကနေပဲ ရှာပုံတော်ဖွင့်ခဲ့ကြတယ်။ မယ်သီတာကိုရှာရင်း သီရိလင်္ကာနားက ပင်လယ်နားကို ရောက်လာကြတယ်။ အဲ့ဒီတုန်းက ဗိသုကာပညာရှင်တွေ ဖြစ်ကြတဲ့ နောလ်နဲ့ နီးလ် ဆိုတဲ့ အခုအခေါ် အင်ဂျင်နီယာတွေပေါ့။ သူတို့တွေက ရေပေါ်မှာ ကျောက်တွေ စီတန်းပြီး တံတားဆောက်တဲ့ ပညာပေါ့။ တိုင်မပါပဲ ရေပေါ် ပေါလောပေါ် တံတားဆောက် နည်းပညာနဲ့ သူတို့ ဆောက်ခဲ့တယ်။ သီရိလင်္ကာကို စစ်ခင်းဖို့သွားတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်မဖြစ်ခင်မှာ နှစ်ကြိမ်တိတိ သံတမန်လွှတ်ပြီး ရာမက ကြိုးစားခဲ့သေးတယ်။ 

စစ်ဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းက သီတာကြောင့် မဟုတ်

စစ်ဖြစ်ရတဲ့အကြောင်းရင်းက သီတာကြောင့် မဟုတ်ဘူး ဆိုတာ ကျနော်တို့ သက္ကတ ဘာသာမှတ်တမ်းတွေမှာ သံတမန်တွေ ပြောကြတာတွေကို မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။ အဲ့ဒီဟာကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် သိနိုင်တယ်။ မယ်သီတာကို လွှတ်ပေးရင် စစ်မခင်းဘူးပေါ့နော်။ အဲ့သည်ဟာက မပါဘူးဗျ။ ပါတာတွေက ကျောင်းတွေကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဖွင့်ခွင့်ပေးရမယ်။ ကိုယ်ယုံကြည်ရာကို ကိုးကွယ်ခွင့် ပေးရမယ်။ အလုပ်အကိုင်တွေကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် လုပ်ပိုင်ခွင့် ပေးရမယ်။ ဥပဒေဘောင် အတွင်းကနေပေါ့။ ဒီလိုမျိုးတွေပဲ။ လူတွေကို အတင်းအဓမ္မ ချုပ်နှောင်တာတွေ မပြုလုပ်ရဘူး။ ဒါတွေသာ သွားတောင်းဆိုတယ်။ ဒသဂီရိကို။ အဲ့ဒီတုန်းက သံတမန်က ပထမ ဟနုမာန် သွားတယ်။ မအောင်မြင်ဘူး။ ဒုတိယကျတော့ အာန်သက် ဆိုတဲ့ မျောက်မင်းကြီးက သွားခဲ့တယ်။ အိမ်ရှေ့မင်းသား။ သူသွားပြီး တောင်းဆိုတဲ့ အခါမှာလည်း မယ်သီတာကို လွှတ်ပေးဖို့ဆိုတာ နောက်ဆုံးမှ ပါတာ။ ပထမ ၆ ချက် ၇ ချက်က ဒီ အဓမ္မတရားတွေကို ရှင်ဘုရင်က နေပြီးတော့မှ ဒသဂီရိကနေ ဆက်မလုပ်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တာကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် ဒီစစ်ပွဲဟာ ဓမ္မနဲ့ အဓမ္မ စစ်ပွဲဖြစ်တယ်။ ကိုယ့်မိန်းမကို ခိုးသွားလို့ ဒေါသထွက်ပြီး မယားထိ ဓားကြည့်ဆိုတဲ့ စစ်ပွဲမျိုး မဟုတ်ဘူးပေါ့။ ဒါကို လေးလေးနက်နက် သိထားဖို့ လိုပါတယ်။ 

စစ်တိုက်ကြပြီ သိန်းဂိုရ်ပြည်ဝယ်

နောက်ဆုံး သံတမန်တွေနဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတွေ မအောင်မြင်တော့တဲ့အချိန်မှာ စစ်ခင်းခြင်းမှအပ လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲဝင်ခြင်းမှအပ ကျန်တဲ့နည်းလမ်း မရှိတော့တဲ့ အနေအထား ရောက်တဲ့အချိန်မှာ။ ကဲ တိုက်ပွဲဝင်ကြရတော့မယ်ဆိုတော့ ရာမမင်းဟာ သူတို့ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်လောက် ပြုစုပျိုးထောင်ထားခဲ့တဲ့ အာဏာရှင် စစ်တပ်ကြီးကို လက်နက်အင်အား လူအင်အား မမျှတတဲ့ ရာမမင်းသားတို့ရဲ့ စစ်တပ်က ဘယ်လိုမှ အနိုင်တိုက်နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးပေါ့။ ရာမဟာ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြတော်မူခဲ့တယ်ပေါ့။ အဲ့သည်အချိန်မှာ သိကြားမင်းကိုးကွယ်တဲ့ နတ်ပြည်က ရသေ့ကြီး နဒမူးနီးဟာ ကိုယ်လုံးထင်ပြလာတယ်။ ရာမမင်းသား ဘာကို စိုးရိမ်တာလဲလို့ မေးတော့ ဒသဂီရိဆိုတဲ့ စစ်အာဏာရှင်ကြီးကို (အဓမ္မကို) တိုက်ရတော့မှာ ဖြစ်တယ်ပေါ့နော်။ ဒီအတွက် လက်နက် စစ်သည်အင်အားမမျှဘူး။ ဒါကိုဘယ်လို အနိုင်တိုက်ဖို့ လုပ်ရမလဲပေါ့။ ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်တာပါလို့ ဖြေကြားတဲ့အခါ။ ရသေ့ကြီးက ဒီစကြဝဠာမှာ အင်အားလို့ ခေါ်တဲ့ သက္ကတဘာသာနဲ့ သျှတ္တီး လို့ခေါ်ပါတယ်။ ခွန်အား သျှတ္တီးကို ရယူပါ။ ဒါကို ဥပုသ်သီလနဲ့ ရယူနိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီ သတ္တိတွေ ရလာရင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သတ္တိတွေ ၉ မျိုး ရှိတယ်လို့ ရသေ့ကြီးက ပြောပါတယ်။ သတ္တိ ၉ မျိုးကို ကိုယ်စားပြုတာက ၉ ပါးသော မယ်တော်တွေပေါ့။ အဲ့သည် ကိုးပါးသော မယ်တော်တွေကို ပေါင်းလိုက်ရင် သတ္တိ တခုဖြစ်လာတယ်။ အဲ့ဒါက သူးရကား (Durga) ပေါ့။ သူးရကားရဲ့ အဓိပ္ပါယ်က မကောင်းမှုအဓမ္မတွေကို ဖြိုခွင်းပစ်လိုက်နိုင်တဲ့ သတ္တိ အစွမ်းပါ။ အမှောင်ကို အလင်းက ဖြိုခွင်းပစ်သလို အဓမ္မကို ဓမ္မက ဖြိုခွင်းပစ်လိုက်နိုင်တဲ့ အဲ့သည့် သတ္တိကို သူးရကား လို့ ခေါ်တယ်။ အဲ့သည်တော့ အဲ့သည် မယ်တော် သတ္တိ ၉ ပါးကို ၉ ရက် ဥပုသ်စောင့်ပြီး ရယူတော်မူပါ ရာမမင်းသား သင် ဒီစစ်ပွဲကို အနိုင်ရပါလိမ့်မယ်။ ဓမ္မနဲ့ အဓမ္မမှာ ဓမ္မက ရှုံးလေ့မရှိပါဘူး။ ဓမ္မကသာ နောက်ဆုံးမှာ အနိုင်ရသွားမှာပါလို့ ရသေ့ကြီးက အားပေးခဲ့တယ်။ 

စစ်အနိုင်တိုက်ဖို့ ရာမမင်းသား ၉ ရက် ဥပုသ်စောင့်တယ်

နောက်နေ့ကစ ရာမမင်းသား ၉ ရက်သော ဥပုသ်ကိုစောင့်တယ်။ တဖက်က စစ်လည်း စတိုက်တယ်။ ဒီလိုနဲ့ တရက် ၂ ရက် စတိုက်လိုက်တာ ဒသဂီရိရဲ့ တပ်သား တပ်ကြပ်ကအစ တိုင်းမှူး တပ်မမှူးတို့ တတပ်ပြီး တတပ် လာတိုက်တယ်။ စစ်တွေ ရှုံးသွားကြတယ်။ အားလုံး သေကျေပျက်စီးကုန်ကြတယ်။ အဲ့သည်တော့ ဒသဂီရိက သူ့စစ်သူကြီးချုပ် (သူ့သားလည်း ဖြစ်သူ) မစ်ဂနာ့ကို နောက်ဆုံး လွှတ်တယ်။ အဲ့သည်ပွဲမှာတော့ လက္ခဏကို ဒဏ်ရာရအောင် တိုက်နိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆေးသမားတော်ရဲ့ စွမ်းဆောင်ချက်ကြောင့် သူက ဟိမဝန္တာကနေ ညတွင်းချင်း ဆေးယူလာခဲ့ပြီး လက္ခဏမင်းသားကို ပြန်လည်ရှင်သန်အောင် လုပ်ပေးနိုင်ခဲ့တယ်။ နောက်ရက်မှာ လက္ခဏရဲ့ လက်ချက်နဲ့ပဲ ဒသဂီရိရဲ့သား စစ်သူကြီးချုပ်ဟာ သေဆုံးသွားတယ်။ အဲ့ဒါက ဥပုသ် ၉ ရက်မြောက်နေ့ပေါ့။ ၈ ရက်မြောက်မှာက ဆေးတွေ လက်နက်တွေကို ရာမတို့က ပူဇော်တယ်။ ကျနော်တို့က အခုအထိလည်း အဲ့ဒါကို နှစ်စဉ်ပူဇော်ဆဲပေါ့။ ကျနော်တို့ ဂေါ်ရခါးတွေ အိမ်မှာထားတဲ့ ကွတ်ကရီးဓားတွေဆို ၈ ရက်မြောက်နေ့ကို မယ်တော်ရဲ့ ပုံတော် ရုပ်တုတော်ရှေ့မှာထားပြီး ကျနော်တို့ ပူဇော်တယ်။ ရာမကလည်း ၈ ရက်မြောက်နေ့မှာ သူ့ရဲ့ ဓား လှံ သနုလို့ခေါ်တဲ့ လေးနဲ့ မြားတွေကို အဲ့သည်နေ့ ပူဇော်ခဲ့တယ်။ ပြီးတော့ ဒဏ်ရာရစစ်သားတွေ အားလုံးကို ကုသပေးခဲ့တဲ့နေ့ပေါ့။ နောက်ဆုံး ၉ ရက်မြောက်နေ့မှာ ဒသဂီရိရဲ့သား စစ်သူကြီးချုပ် ကျရှုံးတယ်။ ၁၀ ရက်မြောက်နေ့မှာ ခေါင်း ၁၀ လုံးရှိတဲ့ ဒဿဂီရိကို ရာမမင်းက မြားနဲ့ ပစ်ခွင်းပြီး အနိုင်တိုက်သွားခဲ့တယ်။ ကမ္ဘာလောကကြီးကနေ စစ်အာဏာရှင်နဲ့ အဓမ္မတရားကြီးက ကျရှုံးသွားပြီး ဓမ္မတရားက အောင်နိုင်သွားတဲ့နေ့။ အဲ့သည်နေ့မှာ ပျော်ရွှင်ပြီးတော့မှ ကိုယ်ကို သင်ကြား ပညာပေးခဲ့ကြတဲ့ ဆရာသမားတွေ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ဓမ္မစစ်ပွဲ အောင်ပါစေကြောင်း မေတ္တာတွေ ပို့ပေးခဲ့ကြတဲ့ လူကြီးတွေကို သွားပြီး ကန့်တော့ကြပြီး နဖူးပေါ် ဆံကပ်ပြီးတော့မှ ဆံကပ်ပွဲ ကျင်းပကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

နိဂုံး

အနှစ်ချုပ်ပြောရရင်တော့ စကြဝဠာမှာ ရှိတဲ့ သျှတ္တီး လို့ ခေါ်တဲ့ သတ္တိ ၉ ပါးနဲ့ အဓမ္မကို ဓမ္မနဲ့ အနိုင်ယူဖို့လို့ ဒီ သတ္တိ ၉ ပါးကို ဥပုသ်သီလစောင့်ထိန်း ပူဇော်ခြင်းဖြင့် မိမိအစ္ဇျတ္တ သန္တာန်မှာ သတ္တိ ၉ ပါးဖွံ့ဖြိုးလာအောင် လုပ်တဲ့ ဥပုသ် ပူဇော်ပွဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၀ ရက်မြောက်နေ့ကတော့ စစ်ပွဲနိုင်ပြီး ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲနေ့။ အဓမ္မကို ဓမ္မက နိုင်ပြီဆိုတဲ့နေ့က ၁၀ ရက်မြောက်နေ့ပါ။ ဒါကြောင့် နဝသူးရကား မယ်တော်ပွဲကို စစ်အာဏာရှင်ကို တိုက်ခိုက်ပြီး ဓမ္မကို အဓမ္မက နိုင်တဲ့ပွဲအဖြစ် ကျင်းပကြတာပါ။ ဒါပေမဲ့ စစ်အာဏာရှင်တွေ မရှိတော့ရင်လည်း လူတိုင်းကိုယ်စီ ရင်ထဲက ကိလေသာ ဒသ ၁၀ ပါးကို ချိုးနှိမ် ပယ်ဖြောက်တဲ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမြဲကျင်းပနေကြရမယ်လို့ ရာမာယဏ မူရင်း ရေးသားတဲ့ ရသေ့ကြီး ဘာလမီကီးက ဆိုခဲ့ကြောင်း ဟိန္ဒူဘာသာရေးဆရာက ပြောပြ ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ ဆရာ့ ရှင်းပြချက် အသံဖိုင် ဒီမှာ ဆုံးပါပြီခင်ဗျာ။ 

နဝသူးရကားမယ်တော်ပွဲမှ အတွေးသစ်ရခြင်း

သီတာဒေဝီကို ရာမနဲ့ ဒသဂီရိတို့ လုကြတဲ့စစ်ပွဲလို့သာ ဒီနေ့ထိ သိထားခဲ့တာပါ။ တကယ်တန်းက ဒသဂီရိရဲ့ ပြည်သူနဲ့ ပညာရှင်တွေကို နှိပ်စက်နေတဲ့ နှစ် ၁၀၀ လောက် တည်ဆောက်ထားတဲ့ စစ်အာဏာရှင်တပ်ကြီးကို ရာမမင်းက လူထုအား ဓမ္မအင်အားတွေ မွေးမြူပြီး ပြည်သူ့တပ်မတော်အသစ်နဲ့ တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ခဲ့ပုံ အမြင်သစ် အတွေးသစ်ကို ရလာခဲ့ပါတယ်။ အခုကလည်း နွေဦးတော်လှန်ရေးကြီးမှာ နှစ်ပေါင်း ၇၀ လောက် ကြာရှည်နေတဲ့ အကြမ်းဖက် အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီ အဓမ္မတပ်ကို PDF ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်တွေ တိုင်းရင်းသားတပ်တွေ ပူးတွဲထားတဲ့ ပြည်သူကချစ်တဲ့ ဓမ္မဘက်တော်သား တပ်တွေက တိုက်ခိုက် အောင်မြင် နေချိန် မဟုတ်ပါလား။ ၁၀ ရက်မြောက်နေ့ အဓမ္မကို ဓမ္မက အနိုင်ယူမဲ့ အောင်ပွဲခံ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲရက်ကတော့ မကြာခင် ရောက်လာတော့မှာပါ ခင်ဗျာ။ ။ 

မောင်တူး

3 seconds Ago

Independent media are under attack by the Myanmar junta. DVB continues reporting the facts, but needs support for the safety of our journalists. You help with any donation. Thank you.

Donate

အားကစား

အနုပညာ

တော်လှန်ကဗျာများ ရေးသားခဲ့သည့် ကဗျာဆရာကြည်ဇော်အေးဈာပန ကျင်းပ

တော်လှန်ကဗျာတွေ ရေးသားခဲ့တဲ့ ကွယ်လွန်သူ ကဗျာဆရာ ကြည်ဇော်အေးရဲ့ ဈာပနအခမ်းအနားကို  ဒီကနေ့ အောက်တိုဘာ ၅ ရက်မနက်က ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရေးဝေးသုသာန်မှာကျင်းပပြီး  မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ပါတယ်။

ခေတ်ပေါ်ကဗျာတွေရေးရာမှာ လူသိများထင်ရှားတဲ့ ကဗျာဆရာ တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ကြည်ဇော်အေးဟာ အောက်တိုဘာ ၃ ရက်မနက်က ဦးနှောက်သွေးကြောပေါက်ပြီး  ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးမှာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့တာဖြစ်ပြီး သူ့ရဲ့ဈာပနကို စျာပနကို မြန်မာကဗျာအသိုင်းအဝန်း စုံစုံလင်လင်တက်ရောက်ခဲ့ကြပါတယ်။

အသက် ၄၄ နှစ်အရွယ်ရှိ ကဗျာဆရာကြည်ဇော်အေးရဲ့ မြန်မာကဗျာတွေကို အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျပန်ဘာသာသို့လည်း ပြန်ဆိုဖော်ပြခဲ့ကြပါတယ်။

မြန်မာကဗျာလောကကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှာ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့တဲ့ ကဗျာဆရာ ကြည်ဇော်အေးဟာ  ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစတင်ကာ နှစ်ငါးဆယ် ကဗျာစာအုပ်နဲ့ ပျဥ်းမနားအလယ်ရိုးမကဗျာစာပေဆု၊ မောင်ချောနွယ်ကဗျာဆု၊ ကဗျာချစ်သူ လူငယ်ကဗျာဆုတွေကိုလည်း ရရှိခဲ့ပါတယ်။

သူ ရေးခဲ့တဲ့ကဗျာတွေထဲက နှစ်ငါးဆယ်၊ ငါ့နာမည်ဂုဏ်သရေရှိ၊ တော်လှန်ရေးသမားတစ်ယောက်ရဲ့  အတ္ထုပတ္တိ ကဗျာတို့က ထင်ရှားကျော်ကြားပါတယ်။

37 mins Ago

“မသောက်မိသော မိုးခါးရေ” ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတို လန်ဒန်တွင်ပြသ၊ ရုံပြည့်ရုံလျှံ အားပေး(ရုပ်ရှင် နမူနာ)

မြန်မာရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ကိုပေါက် ရိုက်ကူးတဲ့ တော်လှန်ရေး ရန်ပုံငွေ ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတို-“မသောက်မိသော မိုးခါးရေ” ကို ယူကေနိုင်ငံမြို့တော် လန်ဒန်မှာ မနေ့က အောက်တိုဘာ ၂ ရက်မှာ ပွဲဦးထွက်ပြသခဲ့ပြီး ရုံပြည့်ရုံလျှံ အားပေးကြည့်ရှုခဲ့ကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒါရိုက်တာ ကိုပေါက်ကတော့ “ဒီနေ့ညမှာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့မှာ ထိုင်ခုံ ၄၀၀ ကုန်သွားလို့ အပိုခုံထိုးပြပေးရမယ်လို့ တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောလာတော့ ကျနော် ပျော်ရတယ်။ အနုပညာသမား ဆိုတော့ ပရိသတ်တွေနဲ့ပဲ တွေ့ချင်တာပါ။ မကြာခင် ဆန္ဒတွေပြည့်တော့မယ် ထင်ပါတယ်။ ဒီညတော့ လန်ဒန်မှာ မိုးခါးရေမသောက်မယ့်သူတွေ တွေ့ကြမယ့်ပွဲကို ရင်ခုန်နေပါတယ်။”လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီရုပ်ရှင်ပြပွဲကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ရဲ့ ယူကေနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်တွေ ဖြစ်တဲ့ ဦးမောင်မောင်အောင်နဲ့ ဒေါက်တာသက်ကိုကိုတို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ရုပ်ရှင်ပြပွဲဖြစ်မြောက်ရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ အဖွင့်စကား ပြောကြားပေးခဲ့ကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒီရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတိုကိုတော့ အာဏာသိမ်းစစ်အုပ်စုကို ဆန့်ကျင်တော်လှန်နေကြတဲ့ အနုပညာရှင်တွေထဲက တယောက်ဖြစ်တဲ့ ဒါရိုက်တာ ကိုပေါက်က တောတွင်းတနေရာမှာ အိုင်ဖုန်းတလုံးနဲ့သာ ရိုက်ကူးထားခဲ့တာဖြစ်ပြီး စစ်အာဏာရှင်ကို ဆန့်ကျင်တော်လှန်နေကြတဲ့ တော်လှန်ရေးရဲဘော်တွေ၊ ပြည်သူတွေက ပါဝင်ထားကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

လတ်တလောမှာတော့ “မသောက်မိသော မိုးခါးရေ” ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတိုကို ပြည်ပနိုင်ငံ ၆ နိုင်ငံမှာ ပြသသွားဖို့ စီစဉ်ထားပြီး သြစတေးလျနိုင်ငံ ဆစ်ဒနီမြို၊ ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုနဲ့ နာဂိုယာမြို့၊ အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးယောက်နဲ့ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့မြို့၊  တောင်ကိုးရီးယားနိုင်ငံ အင်ချွန်းနဲ့ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွေမှာ ဆက်လက်ပြသသွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

2 days Ago

ဆောင်းပါး၊ မေးမြန်းခန်း၊ အယ်ဒီတာအာဘော်

China Focus

တရုတ်တို့ မြန်မာ့အရေး ချဉ်းကပ်ပုံအား သုံးသပ်ခြင်း

ပထမအချက်

တရုတ်တို့သည် မြန်မာပြည်တွင် ဒီမိုကရေစီစနစ်ဖြစ်ထွန်းရန်လိုလားသည် သို့မဟုတ် အာဏာရှင် စနစ်လိုလားသည်ဆိုသည့် ကောက်ချက်အနက် တခုခုကိုသာ ကောက်ချက်ချရမည်ဆိုပါက တရုတ် ၏ မြန်မာပြည်နှင့်ပတ်သက်သည့် သဘောထားကို ပြည့်စုံစွာဖော်ပြ၍မရနိုင်ပါ။

ယခုအချိန်တွင် တရုတ်သည် ၎င်းနှင့် ဆက်ဆံသည့် မြန်မာပြည်ဖြစ်စေ၊ အခြားနိုင်ငံများတွင်ဖြစ်စေ မည်သည့်စနစ် ကျင့်သုံးသည်ဆိုသည်ကို သူ အလေးမထားပါ။ သူ အလေးထားသည်မှာ မည်သည့်စနစ် ကျင့်သုံးသည်ဖြစ်စေ တည်ငြိမ်သောအစိုးရနှင့် နိုင်ငံဖြစ်ရန်သာ လိုလားသည်။ လက်ရှိကာလ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေးမဟာဗျူဟာ ရေးဆွဲအကောင်အထည်ဖော်နေသော တရုတ်အဖို့ တိုင်းပြည်ကို တည်ငြိမ်အောင်အုပ်ချုပ်နိုင်သော အစိုးရများနှင့်သာ သူ၏ မဟာဗျူဟာ အောင်မြင်မည် ဖြစ်သည်။ 

သို့ဖြစ်ရာ မြန်မာပြည်တွင် အာဏာရှင်စနစ် ကျင့်သုံးသည်ဖြစ်စေ၊ ဒီမိုကရေစီစနစ် ကျင့်သုံးသည်ဖြစ်စေ တရုတ်အတွက် အရေးမကြီးပေ။ တိုင်းပြည်ကို တည်ငြိမ်အောင် အုပ်ချုပ်နိုင်သော အစိုးရမျိုးသာ တရုတ်တို့ လိုလားသည်ဟု ဆိုရမည်။

တရုတ်နှင့် အိမ်နီးချင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီစနစ် ထွန်းကားလာပါက တရုတ်အား ရိုက်ခတ်နိုင်သဖြင့် တရုတ်တို့ မလိုလားဟု အချို့က ယူဆကြသည်။ တကယ်တော့ မြန်မာပြည်တွင် မည်သည့်စနစ် ကျင့်သုံးသည်ဖြစ်စေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနောက်ကျသော မြန်မာပြည်အား တရုတ်ပြည်သူများ အားကျလိမ့်မည် မဟုတ်ပါ။ ထို့ပြင် တရုတ်နှင့် အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယသည် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကြီးအဖြစ် ရပ်တည်နေသည်မှာ နှစ် ၇၀ ကျော်ကြာပြီဖြစ်ရာ မြန်မာပြည်တွင် ဒီမိုကရေစီကရေစီစနစ် ထွန်းကားခြင်းဆိုသည်မှာ တရုတ်တို့အတွက် ကိစ္စသေးတခုမျှသာ ဖြစ်သည်။

ဒုတိယအချက်

တရုတ်နှင့်ပတ်သက်၍ အများကြည့်မြင်ကြသော အကြောင်းအရာတခုမှာ တရုတ်တို့သည် မြန်မာပြည်အရေးအား ချဉ်းကပ်ရာတွင် မြန်မာလူထုနှင့် ဆက်ဆံမှုကို အလေးထားသလော သို့မဟုတ် အာဏာရှိ အစိုးရနှင့် ဆက်ဆံမှုကို အလေးထားသလောဆိုသည့် အကြောင်းအရာ ဖြစ်သည်။

လက်တွေ့ မြန်မာပြည်အ‌ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ တရုတ်တို့ ချဉ်းကပ်ဆက်ဆံလာသည်မှာ မြန်မာပြည်ရှိ key player များဟု ဆိုရမည့် မြန်မာ့ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး နယ်ပယ်များရှိ အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သည့်လူပုဂ္ဂိုလ်များ၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်ဆံခြင်းကို တလျှောက်လုံး လုပ်ဆောင်လာသည်ဟု ဆိုရမည်။

တရုတ်တို့သည် အစိုးရနှင့်သာ ဆက်ဆံ၍ လူထုနှင့် မဆက်ဆံ၊ သို့မဟုတ် လူထုနှင့်သာ ဆက်ဆံ၍ အစိုးရအား မဆက်ဆံဆိုသည့် အခြေအနေမျိုး မရှိပေ။ မြန်မာ့ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး၊ စီးပွားရေးနယ်ပယ်တွင် သော့ချက်ကျသည့် လူပုဂ္ဂိုလ်၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်ဆံခြင်းသည် တရုတ်တို့ ကျင့်သုံးသည့်ပေါ်လစီ ဖြစ်သည်။

တတိယအချက်

မြန်မာပြည်နှင့်ပတ်သက်၍ ချဉ်းကပ်ရာတွင် တရုတ်နှင့် အမေရိကန်အပါအဝင် အနောက်တိုင်းတို့ ချဉ်းကပ်ပုံ တူညီချက်မှာ—

၁။ ၎င်းတို့၏ မဟာဗျူဟာအရ ချဉ်းကပ်ကြည့်မြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ (သို့ဖြစ်ရာ မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသော အခြားကိစ္စများ ရှေ့ရောက်ပါက မြန်မာကိစ္စသည် နောက်ရောက်သွားလေ့ရှိသည်။)

၂။ ၎င်းတို့အကျိုး၏ စီးပွားရေးအခြေခံပေါ်မှ ကြည့်မြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

 ၎င်းတို့ မြန်မာ့အရေးချဉ်းကပ်ပုံ မတူညီချက်မှာ—

အမေရိကန်နှင့် အနောက်တိုင်းက—

၁။ ကြေညာချက်အများအပြား ထုတ်ပြန်လေ့ရှိကြသည်။ သို့သော် လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မှု အားနည်းသည်။

၂။ ၎င်းတို့၏ စံတန်ဖိုးများ၊ ပေတံများဖြင့် မြန်မာပြည်ပြဿနာကို တိုင်းထွာသုံးသပ်လေ့ ရှိကြသည်။ (ဤသို့ ချဉ်းကပ်မှုအား အချို့က ပြည်သူဘက်က ရပ်တည်သည်ဟု ရှုမြင်လေ့ရှိကြသည်။)

တရုတ်တို့က—

၁။ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်လေ့ မရှိ။ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်စရာရှိသည်ကို ခပ်သွက်သွက် လုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။

၂။ တရုတ်တို့က မြန်မာ့ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး၊ စီးပွားရေးနယ်ပယ်တို့မှ သော့ချက်ကျသူများနှင့် ထိ‌တွေ့ဆက်ဆံပြီး ချဉ်းကပ်လေ့ရှိသည်။ စံတန်ဖိုးများ၊ ပေတံများ သုံးလေ့မရှိကြ။ လက်တွေ့အကျိုးမျှော်ဝါဒီများ pragmatist များ ဖြစ်ကြသည်။ 

နိဂုံး

လက်တွေ့ မြန်မာ့အရေးချဉ်းကပ်ရာတွင် ကုလသမဂ္ဂ၌ အမေရိကန်နှင့် ညှိနှိုင်းခြင်း၌ ဖြစ်စေ၊ အာဆီယံအား ရှေ့တင်ပြီး အာဆီယံမှတဆင့် အဖြေရှာရန် ကြိုးပမ်းရာ၌ဖြစ်စေ တရုတ်က ရှေ့ရောက်နေသည်ဟု သုံးသပ်ရပါသည်။

မောင်မောင်စိုး

7 months Ago

တရုတ်နဲ့ ကမ္ဘောဒီးယား ဘယ်လဲ.. ဘာလဲ…

မြန်မာ့အရေး မျှော်တွေးမိတဲ့အခါတိုင်း စိတ်မသက်မသာဖြစ်ရတဲ့ကိစ္စက တရုတ်နဲ့ အိမ်နီးချင်း ဖြစ်နေရခြင်းပါပဲ။ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ လူဦးရေက ၂၀၂၁ သြဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှာ ၁,၄၄၅,၄၇၈,၈၃၇ ယောက်ဖြစ်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ စာရင်းဇယားတွေအရသိရတယ်။ ၁၄ ဘီလီယံကို အတော်ကြီး ကျော်လွန်လာပြီ ဖြစ်တယ်။ တရုတ်လူဦးရေ ပေါက်ကွဲလျှံကျနေခြင်းဟာ ကမ္ဘာကြီးကို ခြိမ်းခြောက်မှု ကြီးမားလာစေတယ်လို့ ဆိုနိုင်တယ်။ အထူးသဖြင့် အိမ်နီးချင်း အရှေ့တောင်အာရှနဲ့ တောင်အာရှနိုင်ငံတွေရဲ့နိုင်ငံရေး စီးပွားရေးပြဿနာတွေအပေါ် ဖိအားတွေ သက်ရောက်စေတယ်။ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံတခုဖြစ်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဟာလည်း ခေတ်အဆက်ဆက် တရုတ်နဲ့ ဆက်ဆံရေး အဆင်ပြေအောင် အထူးသတိထားခဲ့ရတယ်။

သမိုင်းအတွေ့အကြုံတွေအရ နယ်စပ်ဒေသ အငြင်းပွားမှုကိစ္စတွေကို အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားမလာအောင် တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ ထိန်းသိမ်းဆောင်ရွက်တဲ့ အစဉ်အလာရှိခဲ့တယ်လို့ သမိုင်းပညာရှင်တွေက ဆိုတယ်။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင်တွေဟာ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှစပြီး နယ်မြေအငြင်းပွားမှုပေါင်း ၂၃ ခု အနက် ၁၇ ခုကို ပြေလည်အောင် ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့တယ်လို့ သိရတယ်။

ဒါပေမဲ့ သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင် လက်ထက်မှာ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ အပြောင်းအလဲလုပ်ခဲ့တယ်။  တိန့်ရှောင်ပင်ရဲ့ မူဝါဒက ထိပ်တိုက်တွေ့မှုကို ရှောင်ပြီး ကြောင်လက်သည်းဝှက်ထားသလို နေကြဖို့ လမ်းညွှန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။ တရုတ်ရဲ့ စွမ်းအားကို အချိန်မတိုင်မီ ထုတ်ဖော်ပြသတာမျိုးမလုပ်ဘဲ လျှို့ဝှက်ထားဖို့ တိန့်ရှောင်ပင်က လမ်းညွှန်ခဲ့တယ်။ ၁၉၈၀ စုနှစ်တွေမှာ တိန့်ရှောင်ပင် လမ်းညွှန်ချက်အတိုင်း တရုတ်နိုင်ငံက လိုက်နာခဲ့တယ်။ နိုင်ငံတကာအရေးကိစ္စတွေမှာ ပြဿနာ မဖြစ်အောင် ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့တယ်။  

မော်စီတုံး လက်ထက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံဟာ ကိုယ်ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့တယ်။ တိန့်ရှောင်ပင် လက်ထက်မှာ ကြွယ်ဝချမ်းသာလာခဲ့တယ်လို့ ရှီကျင့်ဖျင်က ဆိုတယ်။ 

သူ့လက်ထက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံဟာ အင်အားတောင့်တင်းခိုင်မာလာခဲ့တယ်လို့ ရှီကျင့်ဖျင်က သုံးသပ်ထားတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက သူ့ရဲ့ စစ်ရေးစွမ်းရည် တောင့်တင်းခိုင်မာမှုကို ပြသတဲ့အနေနဲ့ ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာမှာ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးနယ်မြေ သတ်ချက်ချက် ကြေညာခဲ့တယ်။ လေယာပျံသန်းမှု ကန့်သတ်ဇုန်ထဲမှာ ဂျပန်နိုင်ငံနဲ့ အငြင်းပွားနေတဲ့ ကျွန်းစုတည်ရှိရာဒေသကိုပါ ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းခဲ့တယ်။ ရုတ်တရက် လေကြောင်းပျံသန်းမှု ကန့်သတ်ကြေညာမှုကို ဝါရှင်တန်အစိုးရက ကန့်ကွက်ခဲ့တယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက အမေရိကန်ခရီးသည်တင် လေကြောင်းလိုင်းများ ကြေညာထားတဲ့ စည်းမျဉ်းဥပဒေတို့ကို လိုက်နာဖို့ အသိပေး ပြောကြားခဲ့တယ်။ တောင်တရုတ်ပင်လယ်ဒေသရဲ့ အရှေ့မြောက်ဘက် မိုင်တစ်ထောင်ခန့်မှာ အငြင်းပွားနေတဲ့ ဂျပန်အမည် ရှင်ကာကုကျွန်းစု (Senkaku Islands)၊ တရုတ်အမည် ဒိုင်အိုယုကျွန်းစု (Diaoyu Islands) ပိုင်ဆိုင်မှုပြဿနာဟာ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာကျော်နေပြီ ဖြစ်တယ်။

၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ အာဆီယံနိုင်ငံများ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ(စင်ကာပူ) မှာ ပါ၀င်တက်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့ တဲ့ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အက်ရှ်တန်ကာတာက ကျွန်းအတုတွေ ဖန်တီး တည်ဆောက်နေမှုကို ရပ်တန့်ဖို့ ဘေဂျင်းအစိုးရကို သတိပေးပြောကြားခဲ့တယ်။ အက်ရှ်တန်ကာတာက နိုင်ငံတကာဥပဒေများက ခွင့်ပြုထားတဲ့ ပင်လယ်ရေပြင်နဲ့ ဝေဟင် နယ်ပယ်တွေမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုပိုင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ လေယာဉ်တွေနဲ့ သင်္ဘောတွေ ဆက်လက်ဖြတ်သန်းသွားလာမှာဖြစ်တယ်လို့ ဘေဂျင်းအစိုးရရဲ့ သဘောထားကို ထိပ်တိုက်ဆန့်ကျင် ပြောကြားခဲ့တယ်။ ပင်လယ်ရေပြင်အောက်ရှိ ကျောက်ဆောင် ကျောက်တန်းတွေကို လေယာဉ်ကွင်းအဖြစ် ပြုပြင်ထားခြင်းဟာ အချုပ်အခြာအာဏာ သက်ရောက်ရာ နေရာ မဖြစ်နိုင်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတကာရေကြောင်းနဲ့ လေကြောင်းသွားလာခွင့် ပိတ်ဟန့်တားခြင်းဟာ အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်ခွင့်မှာ အကျုံးမဝင်ကြောင်း အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက တင်းတင်းမာမာ ပြောကြားခဲ့တယ်။  

တရုတ်အစိုးရဟာ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဆီကို ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်း ၂၁ ခုအတွက် ရန်ပုံငွေဒေါ်လာ ၆ သန်းကျော် လွှဲပြောင်းပေးမှာ ဖြစ်တယ်လို့ စစ်တပ်လက်အောက်ခံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ ဒါဟာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်က ပြည်သူလူထု ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားတဲ့ အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့တဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရဲ့လက်အောက်မှာ တရုတ်က ပြန်လည်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တဲ့ လက္ခဏာတရပ်လည်း ဖြစ်တယ်လို့ ရိုက်တာသတင်းမှာ ရေးထားပါတယ်။ 

ဒီရန်ပုံငွေတွေကို မဲခေါင်-လန်ကန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး မူဘောင်အတွင်းက စီမံကိန်းတွေ အတွက် တရုတ်နိုင်ငံကနေ လွှဲပြောင်းပေးမှာဖြစ်တယ်လို့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ကြေညာချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒီရန်ပုံငွေတွေဟာ တိရစ္ဆာန်ကာကွယ်ဆေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ သိပ္ပံ၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းနဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးတို့လည်း ပါ၀င်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တနင်္လာနေ့က မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ်နဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခု လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တယ်လို့ ကြေညာချက်မှာ ဖော်ပြထားပြီး တရုတ်သံရုံးရဲ့ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာမှာလည်း ဒီလက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းကို အတည်ပြုထားတယ်။ မြန်မာစစ်အုပ်စုရဲ့ အတိုက်အခံတွေကတော့ တရုတ်အစိုးရဟာ ရွေးကောက်ခံခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဖြုတ်ချပြီး ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားတဲ့ လုပ်ရပ်ကို ကျူးလွန်တဲ့ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကို ထောက်ခံတယ်လို့ စွပ်စွဲထားကြပါတယ်။ 

ပေကျင်းအစိုးရကတော့ ဒီစွပ်စွဲချက်တွေကို ပယ်ချလိုက်ပြီး သူဟာ ဒီအကျပ်အတည်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဒေသတွင်း သံတမန်ရေးကို ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့တယ်။ လတ်တလော နှစ်တွေအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ရေနံနဲ့သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတွေ ဖွင့်လှစ်ခြင်းနဲ့ စီးပွားရေးဇုန်များနဲ့ အဓိကဆိပ်ကမ်းဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် စီမံကိန်းတွေနဲ့အတူ တရုတ်ရဲ့ သြဇာလွှမ်းမိုးမှု မြင့်တက်လာခဲ့တယ်။

၂၀၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်နေ့ ဂျပန်နိုင်ငံထုတ် Nikkei Asian Review သတင်းစာမှာ အယ်ဒီတာချုပ် Toru Takahashi က တရုတ်-မြန်မာ ဆက်စပ်ပတ်သက်မှုကိစ္စနဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေအထား ပထဝီနိုင်ငံရေး လေ့လာသုံးသပ်ချက် ဆောင်းပါးတစ်စောင် ရေးသားခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းက အဖြစ်အပျက်တွေဟာ တရုတ်နိုင်ငံအတွက် ပိုမို အကျိုးအမြတ်ရရှိနေတာကို မြင်တွေ့လာရပြီး၊ မြန်မာအပေါ် လူ့အခွင့်အရေးရှုထောင့်ကို အလေးထားနေတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ အမြင်ကို ပြောင်းလာစေတယ်လို့ တိုရူတာကာဟာရှီက သူ့ဆောင်းပါးမှာ သုံးသပ်တင်ပြထားတယ်။  

ဆောင်းပါးမှာ တာကာဟာရှီက အမေရိကန်ဟာ မြန်မာစစ်အစိုးရလက်ထက်က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပေါ် အရေးယူ ဆောင်ရွက်ချက်များအပေါ် ဆက်တိုက် ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ခဲ့တယ်။ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေ မြန်မာပြည်မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မလုပ်ဖို့ ပိတ်ပင် တားမြစ်ခဲ့တယ်။ သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ တက်လာပြီးနောက် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီပြောင်းလဲမှုကို အထောက်အကူပြုတဲ့အနေနဲ့ အမေရိကန်က ဒဏ်ခတ်အရေးယူထားမှုတွေကို တဆင့်ချင်း လျှော့ချပေးခဲ့တယ်လို့ သူ့ဆောင်းပါးမှာ ထောက်ပြထားတယ်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ အစိုးရအဖွဲ့ မြန်မာနိုင်ငံကို ဦးဆောင်ခွင့်ရလာချိန် ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်က စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှု အားလုံးကို ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့တယ်။  

ဒါပေမဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အာဏာရရှိပြီး မကြာမီ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အငြင်းပွားဖွယ် ပြဿနာကြီးတစ်ခု ပေါ်ပေါက်ခဲ့တယ်။ ပြဿနာက ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ ဘင်္ဂလီ (ရိုဟင်ဂျာ)ပြဿနာ ဖြစ်ကြောင်း ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားတယ်။ အဆိုပါ အမှုကိစ္စဟာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နဲ့ ပတ်သက်တယ်လို့ အမေရိကန်က ကောက်ချက်ချပြီး ဒဏ်ခတ် ပိတ်ဆို့မှု အသစ်ချမှတ်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ တဖက်မှာ အမေရိကန်နဲ့ ဂျပန် ပူးပေါင်းပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ ဟောပြောပွဲတစ်ခု သြဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့က ရန်ကုန်မှာ ကျင်းပခဲ့တယ်။ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေ အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ဖို့ စိတ်အားထက်သန်နေကြောင်းလည်း ထိုစဉ်က အမေရိကန်သံအမတ်ကြီး စကော့မာဆီရယ်က ပြောခဲ့တယ်လို့ ဆိုသည်။ ဒီအချက်က အမေရိကန်ဟာ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ပတ်သက်လို့ မြန်မာပြည်ကို စိုးရိမ်ပေမယ့် အခြားတဖက်မှာ သူတို့အဝန်းအဝိုင်းအတွင်း မြန်မာကို ဆွဲခေါ်ချင်နေကြောင်း Toru Takahashi က သုံးသပ်ထားတယ်။ 

တရုတ်က အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဘက်ဆီ ထွက်ပေါက်ရရေးအတွက် ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်လာတဲ့အပေါ် အမေရိကန်က စိုးရိမ်တကြီး စောင့်ကြည့်ရမယ့် အခြေအနေ ဖြစ်လာတယ်။ ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းဟာ တချိန်မှာ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရဲ့ ဟမ်ဘန်တိုတာ ဆိပ်ကမ်းလို ဖြစ်လာမှာကို အမေရိကန်က စိုးရိမ်နေတယ်လို့ အာဆီယံ သံတမန်တစ်ဦးက ပြောကြောင်း ဆောင်းပါးရှင်က ဆိုတယ်။

တရုတ်က အဲဒီဆိပ်ကမ်းကို စစ်ရေးအရ အသုံးပြုလာနိုင်တယ်လို့ အမေရိကန်က သံသယရှိနေကြောင်း (သံတမန်တစ်ဦးကို ကိုးကားပြီး) ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြတယ်။ ပါကစ္စတန် မှာလည်း ဂွါဒါဆိပ်ကမ်းကို တရုတ်က ၄၃ နှစ် ငှားထားတယ်။ ကျောက်ဖြူဆိပ်ကမ်း၊ သီရိလင်္ကာဆိပ်ကမ်းနဲ့ ပါကစ္စတန်ဆိပ်ကမ်း ၃ ခုဟာ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်း မဟာဗျူဟာ  ဆိပ်ကမ်းတွေ ဖြစ်လာမယ့်အရေးကို အမေရိကန်က စိုးရိမ်နေကြောင်း ဆောင်းပါးရှင်က ဆိုတယ်။  

ဖော်ပြပါ အခင်းအကျင်းကို ကြည့်ရင် တရုတ်နိုင်ငံက မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး ကိစ္စကို ဘာကြောင့် အလေးအနက်ထားနေကြောင်း မြင်နိုင်တယ်။ မြန်မာပြည်ရဲ့ နိုင်ငံရေး စီးပွားရေးအခင်းအကျင်း တည်ငြိမ်ဖို့ တရုတ်ပြည်အတွက် အရေးပါသလို၊ တရုတ်နဲ့ အာဏာချိန်ခွင်လျှာညှိနေတဲ့ အိန္ဒိယ၊ အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ တောင်ကိုးရီးယားနဲ့ အာဆီယံနိုင်ငံတွေအတွက်လည်း အရေးပါနေတယ်။ မြန်မာပြည်သူတွေကိုယ်တိုင်လည်း တရုတ်ရဲ့ သြဇာအာဏာချဲ့ထွင်မှု စက်ကွင်းအတွင်းက ရုန်းထွက်ဖို့ အားထုတ်နေချိန်လည်း ဖြစ်တယ်။ တရုတ်ရဲ့ ခေတ်သစ်ကိုလိုနီ စက်ကွင်းအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ ကျရောက်မသွားအောင် ရုန်းကန်နေရကြောင်း တွေ့နိုင်တယ်။ 

ဒီအတောအတွင်း နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့က တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာရှရေးရာ အထူးသံတမန် မစ္စတာဆွန်းကော်ရှန်းဟာ နစကဥက္ကဋ္ဌနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့တယ်လို့ မီဒီယာသတင်းတွေအရ သိရတယ်။ နစကဥက္ကဋ္ဌနဲ့ ဆွန်းကော်ရှန်းတို့ တွေ့ဆုံရာမှာ နစကရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် ၅ ရပ် ချမှတ် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေမှု အခြေအနေ၊ ပြည်သူတွေ ရွေးချယ်တဲ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ လမ်းကြောင်းပေါ် ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်နေမှုအခြေအနေ၊ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအတွင်း ဆက်ဆံရေး အခြေအနေ၊ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ အာဆီယံအဖွဲ့ရဲ့ ဆက်ဆံရေးအခြေအနေ၊ မြန်မာပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးမှု အခြေအနေတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ နစက က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။

တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာရှရေးရာ အထူးသံ ဆွန်းကော်ရှန်းရဲ့ မြန်မာခရီးစဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောဆိုရာမှာ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်ဆွေးနွေးရေးကို ထောက်ခံတယ်လို့ နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက် ပုံမှန်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောခွင့်ရသူ ကျောက်လိကျန်းက ပြောဆိုသွားကြောင်း တရုတ်မီဒီယာ CRI မှာ ဖော်ပြတယ်လို့ ဆိုတယ်။ တရုတ်ရဲ့ အမြင်သဘောထားက မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို အလေးအနက်မထားတာ တွေ့ရတယ်။ 

တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ မြန်မာ့အရေး ကြားဝင်လိုမှုက ပိုနေမြဲ-ကျားနေမြဲ Status quo ဖြစ်ရေး၊ တနည်းအားဖြင့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအောက် ပြန်သွားရေး ဖြစ်နေတယ်။ အဓိကကတော့ သူ့ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားတဲ့ စီးပွားရေးစီမံကိန်းတွေ ဆက်ပြီး အကောင်အထည်ဖော်ရေးဖြစ်ပြီး၊ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေကို စစ်တပ်နဲ့ စေ့စပ်ဆွေးနွေးစေချင်တဲ့သဘော ဖြစ်တယ်။  အထူးသဖြင့် ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းကို အမြန်အကောင်အထည်ဖော်ပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဘက် ထွက်ပေါက်ရရေးကို အဆောတလျင် လုပ်လိုတဲ့အတွက် မြန်မာ့တည်ငြိမ်ရေးကို လိုလားနေတာ ဖြစ်တယ်။ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ (CMEC) ကို တရားဝင်ဆက်လက် တည်ဆောက်လိုတဲ့အတွက် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းကို မြန်မြန် စေ့စပ် ပြေငြိမ်းစေလိုတာ ဖြစ်တယ်။ 

ဒါပေမဲ့ လက်ရှိ နွေဦးတော်လှန်ရေး ဆင်နွှဲနေကြတဲ့ အင်အားစုများအပါအဝင် မြန်မာပြည်သူတွေကတော့ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို အခိုင်အမာ ကာကွယ်နေကြပြီး၊ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအောက်ကို ပြန်မသွားတော့ကြောင်း အတိအလင်း ပြောကြားထာပြီး ဖြစ်တယ်။ နိုင်ငံရေးမှာ ၀န်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ စစ်တပ်ကို ဆက်လက်ပါ၀င်ခွင့်မပေးနိုင်တော့ကြောင်း အဓိက တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေက သဘောထားတွေ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြနေကြတာ ကမ္ဘာသိကိစ္စ ဖြစ်တယ်။

လာမယ့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအဖွဲ့ (ASEAN) အလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌနေရာကို ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက ရရှိမှာ ဖြစ်တယ်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဟာ တရုတ်သြဇာ လွှမ်းမိုးမှုခံနေရတဲ့အတွက် မြန်မာကိစ္စနဲ့ပတ်သက်လို့ တရုတ်အလိုကျ ဆောင်ရွက်ဖို့ ခြေလှမ်းပြင်နေတာ တွေ့ရတယ်။ အာဆီယံနိုင်ငံတွေထဲမှာ ကမ္ဘောဒီယားဟာ တရုတ်အကြွေး အများဆုံး ရယူထားတဲ့ နိုင်ငံလို့ ဆိုတယ်။

၂၀၂၀ ခုနှစ်တုန်းက ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံခြားကြွေးမြီ စုစုပေါင်းရဲ့ ၄၇ ရာခိုင်နှုန်းဟာ တရုတ်ထံက ချေးငွေဖြစ်တယ်လို့ ဘဏ္ဍာရေးနဲ့ စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ တာဝန်ခံဝန်ကြီး Vongsey Vissoth က ပြောခဲ့ဖူးတယ်။  ကမ္ဘောဒီးယား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ သုတေသနအဖွဲ့ (BRIC) ရဲ့ တာဝန်ခံဖြစ်သူ Hiroshi Suzuki က Khmer Times သတင်းစာ (Business July 13, 2020) ကို ပြောကြားခဲ့ရာမှာတော့ တရုတ်က ကမ္ဘောဒီးယားအပေါ် တင်ရှိတဲ့ ကြွေးမြီဟာ နိုင်ငံ့ကြွေးမြီစုစုပေါင်းရဲ့ ၄၇ ဒသမ ၄၈ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။ ၂၀၂၁ မှာ တရုတ်ကြွေးမြီ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလီယံ အထိချေးယူထားတယ်လို့ သတင်းမီဒီယာတွေမှာ ဖော်ပြတာ တွေ့ရတယ်။ 

ကမ္ဘောဒီးယားဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်ဆန်က မြန်မာစစ်ကောင်စီ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝဏ္ဏမောင်လွင်နဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ မြို့တော် ဖနွမ်းပင်မှာ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်နေ့က တွေ့ဆုံခဲ့တယ်။ လာမယ့် ဇန်နဝါရီလဆန်းမှာ ကမ္ဘောဒီးယား ဝန်ကြီးချုပ်ကိုယ်တိုင် နေပြည်တော်ကို သွားဖို့ရှိကြောင်းလည်း သတင်းထွက်နေတယ်။ ဒါကြောင့် ကမ္ဘောဒီးယားဝန်ကြီးချုပ်အနေနဲ့ မြန်မာ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီကို အလျှော့ပေး လိုက်လျောတာမျိုးမလုပ်ဖို့ အမေရိကန် အကြီးတန်း တာဝန်ရှိသူ Derek Chollet က တိုက်တွန်းလိုက်တာ တွေ့ရတယ်။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဌာန အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် Derek Chollet က ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ဖနွမ်းပင်မြို့တော်ကို ခေတ္တရောက်ရှိသွားချိန် ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့က အဲဒီလို တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း သိရတယ်။

“ထိတွေ့ဆက်ဆံတာကို အမေရိကန်က မဆန့်ကျင်ပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကျနော်တို့ သံရုံးရှိနေဆဲပါ။ ဒါပေမဲ့လည်း ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုဟာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိဖို့လိုပြီး တန်ဖိုးမဲ့ မဖြစ်ရဘူးဆိုတာ ကျနော်တို့ဘက်မှာ သိပ်ရှင်းလင်းပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ စစ်မှန်တဲ့ တိုးတက်မှုရဖို့ ကျနော်တို့ မြင်တွေ့ချင်ပါတယ်” လို့ မစ္စတာ Chollet က ပြောပါတယ်။ (VOA News)

ဒီအတောအတွင်းမှာပဲ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ရပ်တန့်ပြီး မူလအခြေအနေကို ပြန်ရောက်ဖို့ တခုတည်းသော နည်းလမ်းဟာ သက်ဆိုင်သူတွေအကြား ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရေးနဲ့ ရင်ကြားစေ့ရေးကတဆင့်သာ ဖြစ်မယ်လို့ ယုံကြည်တဲ့အကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကမ္ဘောဒီးယား သံရုံးက သူတို့ဖေ့စ်ဘွတ်မှာ ရေးထားတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ မြန်မာပြည်သူတွေ တည်ငြိမ်မှုနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးရစေဖို့အတွက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်အတွင်းကနေ အစွမ်းကုန် ကြိုးပမ်းသွားမယ့်အကြောင်း၊ အခက်အခဲ ကြုံတွေ့နေရချိန်တွေမှာ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဟာ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မြန်မာပြည်သူတွေနဲ့အတူ ရပ်တည်ပါကြောင်း ကမ္ဘောဒီးယားသံရုံးရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားတယ်။

ဘရူနိုင်းနိုင်ငံက အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူ ကျင်းပခဲ့တဲ့ အောက်တိုဘာ အာဆီယံ ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲမှာ မြန်မာစစ်ကောင်စီကို မဖိတ်ကြားခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ ကျင်းပမယ့် အာဆီယံအစည်းအဝေးမှာ မြန်မာနိုင်ငံ အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၀ နိုင်ငံစလုံး အစည်းအဝေး တက်သင့်တယ်လို့ ဝန်ကြီးချုပ်ဟွန်ဆန်က ပြောကြားထားတဲ့ အချက်ဟာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ အလိုကျ ဖြစ်နေကြောင်း မြင်သာတယ်။ ဒီတော့ တရုတ်သြဇာမကင်းတဲ့ (ASEAN) အလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရဲ့ မြန်မာ့အရေး ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မယ့် အလားအလာဟာ တရုတ်ရဲ့ လမ်းညွှန်မှုအတိုင်း ဖြစ်လာဖွယ်ရှိနေပါတယ်။   

အာဆီယံ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာမယ့် ကမ္ဘောဒီးယားအနေနဲ့ တရုတ်မူအတိုင်း မြန်မာ့အရေးကို စေ့စပ်ပေးဖို့ တွန်းအားပေးလိုပုံ ရပါတယ်။ မြန်မာ့အရေး ဆောင်ရွက်ရာမှာ စိတ်ရင်းကောင်းနဲ့ ပါ၀င်ချင်တာ ဆိုရင် မြန်မာပြည်သူလူထုရဲ့ လိုလားတောင်းဆိုချက်တွေကို မြင်အောင် ကြည့်သင့်တယ်။ နွေဦးတော်လှန်ရေးမှာ ပြည်သူတွေ အဆက်မပြတ် ဖော်ပြနေကြတဲ့ ဆန္ဒသဘောထားတွေကို တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ မသိကျိုးကျွံလုပ်နေရင်တော့ ရေရှည်မှာ မြန်မာပြည်သူတွေ ငြိုငြင်တာ ခံရပါလိမ့်မယ်။ အရင်းခံအားဖြင့် ဂျင်နရေးရှင်း-ဇီးတွေ ရှေ့ဆောင်နေတဲ့ မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေးဟာ စစ်အာဏာရှင်စနစ်အောက်ကို ပြန်မသွားတော့ဘူးလို့ ကြေညာထားတာကို တရုတ်နဲ့ အာဆီယံနိုင်ငံတွေ သတိပြုသင့်တယ်။  အာဏာရှင်တို့ အလိုကျ ဖန်တီးထားတဲ့ အတုအယောင် ဒီမိုကရေစီကို လက်ခံတော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ် ဖန်တီးခွင့်ရှိတဲ့ ဒီမိုကရေစီမျိုးကို တောင်းဆိုနေကြတာ ဖြစ်တယ်။ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့ဟာ မြန်မာ့ အိမ်နီးချင်းကောင်း ဖြစ်ကြောင်းပြသလိုရင် မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ ဆန္ဒကို လေးစားဖို့ လိုတယ်။ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို အသိအမှတ်ပြုဖို့ လိုတယ်။ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ရှုတ်ချဖို့ လိုတယ်။ မြန်မာပြည်သူတွေဘက်က ရပ်တည်ဖို့ လိုတယ်။ 

အဲဒီလိုမဟုတ်ဘဲ မြန်မာပြည်မှာ စစ်အာဏာရှင်တွေ ပြန်လည်ခေါင်းထောင်ခွင့်ရအောင် ရွှေပြည်အေးတရားဟောပြီး ဥပဒေမူဘောင်အတွင်း ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်းဖြင့် အဖြေရှာပါလို့ ပြောနေမယ်ဆိုရင်တော့ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ အာဆီယံအဖွဲ့ဟာ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ ဆန္ဒကို မလေးစားရုံမက ဆန့်ကျင်ရာ ရောက်နေပါလိမ့်မယ်။   ။

ကောင်းဇေလူ

10 months Ago

မြန်မာစစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေအတွက် တရုတ်ရဲ့ သွေးပူလေ့ကျင့်ခန်း

အာဏာသိမ်းပြီး လအတော်ကြာမှာတော့ တရုတ်အစိုးရအနေနဲ့ ဘယ်လိုဖြစ်ဖြစ် မြန်မာပြည် တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်ရှိဖို့နဲ့ သူ့ရဲ့ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ကာကွယ်ဖို့ပဲ စဉ်းစားလာပါတယ်။

တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီဟာ ထိန်းသိမ်းခံထားရတဲ့ ခေါင်းဆောင်ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်တဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေကို သူ့ရဲ့ အာရှတောင်ပိုင်းနဲ့ အရှေ့တောင်ပိုင်းက နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ ပြုလုပ်တဲ့ အွန်လိုင်းထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို စက်တင်ဘာလအတွင်းက ဖိတ်ကြားခဲ့ပါတယ်။ 

ဒါဟာ တရုတ်အစိုးရရဲ့ အာရှရေးရာ အထူးသံတမန် ဆွန်ဂေါ်သျှမ်းရဲ့ မြန်မာပြည်ကို တိတ်တဆိတ်လာရောက်ပြီး မကြာခင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီခရီးစဉ်မှာ ဆွန်ဂေါ်သျှမ်းက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ တွေ့ ခွင့်တောင်းတာကို စစ်ကောင်စီက ငြင်းဆန်ခဲ့ပါတယ်။

ဆွန်ဟာ ဒီလထဲမှာလည်း မကြေညာတဲ့ နောက်ထပ်ခရီးစဉ်တခုနဲ့ မြန်မာပြည်ကို လာရောက်ခဲ့ပြန်ပါတယ်။

တရုတ်ရဲ့ အခုလို လုပ်ဆောင်ချက်တွေဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုကို အသိအမှတ်ပြုသလို ရှိနေတာတောင်မှ စစ်တပ်က ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှာ အစိုးရအဖြစ်က ဖယ်ရှားခံခဲ့ရတဲ့ အန်အယ်ဒီပါတီနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားလိုတဲ့ဆန္ဒကို ထင်ဟပ်ပါတယ်။

တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီရဲ့ ဂလိုဘယ်တိုင်းမ် သတင်းစာက အန်အယ်ဒီပါတီကို မြန်မာပြည်ရဲ့ တရားဝင်ပါတီအဖြစ် သူ့ရဲ့စက်တင်ဘာလ အယ်ဒီတာအာဘော်မှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်အစိုးရကတော့ အန်အယ်ဒီပါတီကို ထောက်ခံတာနဲ့ စစ်ကောင်စီကို ဖယ်ရှားပြီး အာဏာမသိမ်းခင်က အနေအထားကို ပြန်ရအောင်လုပ်နေတဲ့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (အန်ယူဂျီ)ကို ထောက်ခံတာ နှစ်ခုကြားက ကွာခြားချက်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိမြင်နေပါတယ်။ အန်ယူဂျီမှာ ယခင်ဝန်ကြီးဟောင်းတွေနဲ့ အန်အယ်ဒီပါတီဝင်ဟောင်းတွေ ပါနေပေမဲ့လည်း တရုတ်အတွက်ကတော့ တည်ငြိမ်မှုပျက်ပြားစေမယ့် အင်အားစုတွေအဖြစ်ပဲ မြင်နေပါတယ်။ 

အခုအချိန်မှာတော့ စစ်ကောင်စီက သူ့ရဲ့အာဏာကို တရားဝင်မဟုတ်တဲ့ အသိအမှတ်ပြုမှုရနေခဲ့ပြီး ဖြစ်သလို မြန်မာနိုင်ငံကို ထိထိရောက်ရောက် လုံးဝ ထိန်းချုပ်နိုင်လိမ့်မှာဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ ထင်မြင်ချက်အပေါ်မှာ မူတည်ပြီး တရုတ်ဟာ ရှေ့တိုးဆောင်ရွက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေရဲ့ တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်နိုင်တဲ့ အစွမ်းအစကို သံသယတချို့ရှိနေတာတောင်မှ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက ၉ လကျော်အကြာမှာ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက စစ်ကောင်စီနဲ့ ပုံမှန်ဆက်ဆံမှုကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်နေခဲ့တာပါ။ 

အန်အယ်လ်ဒီနဲ့ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို မပြတ်အောင် ထိန်းသိမ်းထားနေတုန်းမှာပဲ အခုအချိန်မှာ တရုတ်အစိုးရဟာ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်းရှိနေတဲ့ အကျပ်အတည်းတွေကို မျက်ကွယ်ပြုပြီး မြန်မာပြည်အတွင်းရှိ သူ့ရဲ့အကျိုးစီးပွားတွေကို ရှေးရှုကာ အာဏာကို ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ အုပ်စုနဲ့ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ဖို့ စဉ်းစားနေပါပြီ။

အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီနဲ့ သူ့တို့ရဲ့ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို ကျောထောက်နောက်ခံပြုပေးဖို့ အာဏာသိမ်းပြီးပြီးချင်း အချိန်မှာ တရုတ်က တွန့်ဆုတ်နေခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မတ်လအတွင်းက ရန်ကုန်စက်မှုဇုန်ရှိ တရုတ်စက်ရုံတွေကို ရုတ်တရက် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရတာဟာ တည်ငြိမ်မှုပျက်ပြားလာမှာကို စိုးရိမ်မှုမြင့်တက်လာပြီး တရုတ်အစိုးရအတွက် အဓိက အလှည့်အပြောင်းတခုအဖြစ် မှတ်သားလောက်စရာဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ 

စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့ရှိ တရုတ်သံရုံးအပြင်ဘက်က ဆန္ဒပြမှုတွေနဲ့ တရုတ် ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်တွေက ၎င်းတို့ကို စိတ်မသက်မသာဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ စစ်ကောင်စီနဲ့ သူ့ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေတဲ့သူတွေအကြား ပြောဆိုဆွေးနွေးကြဖို့ တရုတ်က တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေအပေါ် ဖိအားများများမပေးတာအတွက်ကတော့ ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်ရေးမူကိုပဲ ရည်ညွှန်းခဲ့တာပါ။ ဒါဟာ ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ အနောက်နိုင်ငံတွေနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေအထားပါပဲ။ မြန်မာအစိုးရဝန်ကြီးဌာနတွေနဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုကို ကာလရှည်ကြာ ရပ်နားထားပြီးတဲ့နောက် ဩဂုတ်လအတွင်း ပြန်စခြင်းအားဖြင့် တရုတ်ဟာ စစ်ကောင်စီနဲ့  ဆက်ဆံရေးတွေကို ထိထိရောက်ရောက် ပုံမှန်ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီနောက်ပိုင်းကစပြီး တရုတ်ဝန်ကြီးဌာနတွေနဲ့ ဒေသန္တရအစိုးရတွေဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ဒေသတွင်း ဘက်စုံစီးပွားရေးပူးပေါင်းမှု၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုနဲ့ တခြားကဏ္ဍတွေက အရာရှိတွေနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုရှိနေခဲ့တယ်လို့ အမေရိကန် ငြိမ်းချမ်းရေးအင်စတီကျူက မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဒါရိုက်တာဂျေဆင်တာဝါက ပြောပါတယ်။ အဆိုပါလအတွင်းမှာပဲ ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်း ၂၁ ခုအတွက် တရုတ်က မြန်မာကို ဒေါ်လာ ၆ ဒသမ ၁ သန်း ပေးအပ်ဖို့ သဘောတူညီချက်တခုကို နှစ်ဖက်စလုံးက အစပြုခဲ့ကြပါတယ်။ 

တရုတ်ရဲ့ မြန်မာနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုဟာ ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာတဲ့အထိ မြင့်မြင့်မားမားရှိခဲ့တာပါ။ ပေကျင်းအနေနဲ့ သူ့ရဲ့အနောက်တောင်ဘက်က အိမ်နီးချင်းကို သူ့ရဲ့ဩဇာအရိပ်အောက်မှာထားဖို့ ကြံစည်နေခဲ့ပါတယ်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကို တိုက်ရိုက်ရောက်စေမယ့် ခါးပတ်လမ်းစီမံကိန်းရဲ့ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်တဲ့ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်းတလျှောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေအရ နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ဖိတ်လျှံလာမယ့် အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အကျပ်အတည်းတခုကို ပေကျင်းအနေနဲ့ မျက်ကွယ်မပြုနိုင်ပါဘူး။ အာဏာသိမ်းပြီးတည်းက တရုတ်ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေအပေါ် တိုက်ခိုက်တာတွေရှိခဲ့ပြီး အသိသာဆုံးကတော့ ဒေါ်လာသန်းနှစ်ထောင်တန်တဲ့ ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်း ဖျက်ဆီးခံရမှာကို စိုးရိမ်မှုတွေ မြင့်တက်လာပါတယ်။ ဖေဖော်ဝါရီလ အနှောင်းပိုင်းမှာတော့ ပိုက်လိုင်းရဲ့  လုံခြုံရေးကို တိုးမြှင့်ချထားပေးဖို့ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက စစ်ကောင်စီကို တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် တရုတ်က မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ နယ်ခြားတလျှောက် ခြံစည်းရိုးခတ်လိုက်ပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စက်ပစ္စည်းတွေနဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေကို တပ်မတော်လို့ သိထားတဲ့ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကိုရော ဆယ်စုနှစ်တွေနဲ့ချီ ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေတဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တချို့ကိုပါ ပေးအပ်ခဲ့ပါတယ်။

စစ်တပ်ဟာ တရုတ်ဆီက ထောက်ပံ့မှုကို တရားဝင်အပြည့်အဝ ရနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်က ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဒေသအတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေတဲ့ ရက္ခိုင့်တပ်တော်နဲ့ မြောက်ပိုင်းရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တွေကိုလည်း တရားမဝင်နည်းလမ်းနဲ့ ထောက်ပံ့ပေးနေတယ်လို့ ဂျေဆန်တာဝါက ပြောထားပါတယ်။ ဒါဟာ နယ်စပ်တလျှောက် မြောက်ပိုင်းတိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေအပေါ် တပ်မတော်ရဲ့ ကြီးမားတဲ့ စစ်အင်အားသုံးပြီး နှိမ်နင်းနိုင်စွမ်းကိုလည်း အကန့်အသတ်ဖြစ်စေပါတယ်။ စစ်တပ်အပေါ် တရုတ်ရဲ့ အသိအမှတ်ပြုမှုဟာ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေကို တရားရုံးတင်ဖို့ ကြိုးပမ်းတဲ့လတွေ နောက်ပိုင်းမှာ နှေးကွေးလာပြီး အဓိကကျတဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်းတွေကို အရှိန်လျှော့ချ ဆောင်ရွက်နေတဲ့နေရာမှာ အသိသာဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ 

စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ပြီးဆုံးခဲ့တဲ့ ဘဏ္ဍာနှစ်အတွင်း မြန်မာ့စီးပွားရေးဟာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ပါတယ်။ တခြားကုမ္ပဏီတွေ နိုင်ငံအတွင်းမှ ထွက်ခွာနေတဲ့အချိန်မှာ တရုတ်ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေက စစ်ကောင်စီရဲ့ တရားဝင်မှုမျက်နှာစာတခုကို ဖြစ်စေပါတယ်။ တရားဝင်မှုကို ပြသဖို့အတွက် စစ်ကောင်စီဟာ စီးပွားရေးနာလန်ထဖို့ အသည်းအသန်လိုအပ်နေတာပါလို့ တရုတ်နိုင်ငံ ရှားမင်တက္ကသိုလ်မှာ အရှေ့တောင်အာရှအရေးကို အဓိကထားလေ့လာနေတဲ့ တရုတ်နွယ်ဖွား မြန်မာသုတေသီ ဝူကျင်ရှီက ပြောပါတယ်။

ဒေါ်လာသန်း ၂၅၀၀ တန် တရုတ်ရဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည်သုံး ဓာတ်အားပေးစီမံကိန်းတခုကို ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မီးလင်းချိုင်မှာ မေလအတွင်း စစ်ကောင်စီက ခွင့်ပြုခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အခုချိန်ထိ တခုတည်းသော အဓိကနိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အဆိုပြုလွှာကို ခွင့်ပြုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံစီမံကိန်းတွေမှာ ဆောင်ရွက်မယ့် ကော်မတီ ၃ ခုကိုလည်း ကိုယ်တိုင်ခန့်အပ်တဲ့သူတွေနဲ့ အစားထိုးပြီး အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပါသေးတယ်။ အဲဒီရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စီမံကိန်းတွေမှာ ကချင်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်တွေက စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဇုန်တွေနဲ့ ရခိုင်က အထူးစီးပွားရေးဇုန်တခု ပါဝင်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံက ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ ကျောက်ဖြူတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးမယ့် စင်္ကြံလမ်းရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

“စစ်တပ်အာဏာပိုင်တွေက နှောင့်နှေးနေတဲ့ အဓိကအခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်းတွေ ပြန်စလုပ်ဖို့ တရုတ်ကို တိုက်တွန်းနေပြီး တရုတ်ကတော့ ရှေ့ဆက်လိုတဲ့ သူ့ရဲ့ဆန္ဒကို ပြသတာမရှိသေးဘဲ သတိကြီးကြီးထားနေဆဲဖြစ်တယ်လို့ ကျနော် နားလည်တယ်” လို့ ဝူက ပြောပါတယ်။

ရခိုင်ပြည်နယ်က ကျောက်ဖြူအထူးစီးပွားရေးဇုန်နဲ့ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း အဆိုပြုချက်ကို ပြန်လည်ညှိနှိုင်း ပြင်ဆင်လိုတဲ့ အရိပ်အယောင်ကို စစ်ကောင်စီက ပြသနေပါတယ်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွင်း အန်အယ်လ်ဒီအစိုးရက မြန်မာရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုအချိုးအစား မြင့်မားနေတာကို ပြန်လည်ညှိနှိုင်းပြင်ဆင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဇူလိုင်လအနှောင်းပိုင်းမှာတော့ ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်မှုလှိုင်း ရိုက်ခတ်နေတာတောင်မှ စစ်ကောင်စီက စီမံကိန်းကို ရှေ့ဆက်သွားဖို့အတွက် ဥပဒေဆိုင်ရာလုပ်ငန်းအတွက် တင်ဒါခေါ်ယူမှု စတင်ခဲ့ပါတယ်။

မြန်မာကောင်စီနဲ့ ဆက်ဆံရေးပြန်စတင်တဲ့အနေနဲ့ နိုင်ငံပိုင် တရုတ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီး ဖြစ်တဲ့ စီအိုင်တီအိုင်စီအဖွဲ့က လောလောဆယ်စီမံကိန်းအတွက် ကွင်းဆင်းလေ့လာမှု ဆောင်ရွက်ရန် သဘောတူညီမှုတခုကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပါတယ်။

ဒီအချိန်မှာပဲ နိုင်ငံတကာအစိုးရတွေဆီက တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုမှုကို စတင်တည်ထောင်တဲ့ ဧပြီလကတည်းက မျှော်လင့်ကြိုးပမ်းနေပြီး တခြားနိုင်ငံတွေနဲ့ တရားဝင်မဟုတ်တဲ့ ဆက်ဆံရေး လမ်းကြောင်း ဖွင့်လှစ်နေတဲ့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံဖို့ကို တရုတ်က ငြင်းဆန်ခဲ့ပါတယ်။

အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရကတော့ သူ့ရဲ့ထောက်ခံမှုနဲ့ ဆောင်ရွက်နေတဲ့ လူထုအာဏာဖီဆန်အံတုတဲ့လှုပ်ရှားမှု၊ ကုမ္ပဏီတွေကို စစ်တပ်ပိုင်လုပ်ငန်းတွေနဲ့ အဆက်ဖြတ်ဖို့ ဖိအားပေးတာတွေနဲ့ အာဏာသိမ်းတာကို ဆန့်ကျင်တဲ့ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတချို့ကို အားပေးကူညီခြင်းအားဖြင့် အစိုးရယန္တရား မလည်ပတ်နိုင်အောင် အနှောင့်အယှက်ပေးကာ စိန်ခေါ်လျှက်ရှိနေပါတယ်။ စစ်တပ်နဲ့ စစ်ကောင်စီ အရာရှိတွေကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုတွေကိုလည်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရရဲ့ မဟာမိတ် တော်လှန်ရေးသမားတွေက အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်လာတာ တွေ့ရပါတယ်။

တရုတ်က မြန်မာပြည်မှာ လောင်းကြေးထပ်ထားတာတွေကို ကာကွယ်နေခြင်း

တရုတ်အရေး ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ လေ့လာသူတွေက ပေကျင်းဟာ စစ်ကောင်စီကို မြန်မာပြည်မှာ ကျိန်းသေပေါက် အနိုင်ရမယ့်သူအဖြစ် မြင်နေပြီး ဒါဟာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရနဲ့ အလုပ်မလုပ်ဖို့ သူ့ရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို တွန်းအားပေးလျှက်ရှိနေတယ်လို့ ပြောဆိုနေကြပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ မြန်မာပြည်သူတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက ထောက်ခံမှုတွေရှိ နေတာတောင်မှ စစ်တပ်က အသာစီးရနေပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအနေနဲ့ ဒါကို ပြောင်းလဲပစ်ဖို့ ခက်ခဲတယ်လို့ ရှားမင်းတက္ကသိုလ်ရဲ့ အရှေ့တောင်အာရှရေးရာ လေ့လာရေးဌာန ဒါရိုက်တာ ဖန်ဟောင်ဝေးက ပြောပါတယ်။

သူက “တကယ်လို့ တရုတ်အနေနဲ့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအပေါ် စာနာနားလည်မိတယ် ဆိုတာတောင်မှပဲ ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း အဆက်အသွယ်လုပ်ဖို့ အဆင်မပြေဘူး” လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

တရုတ်ဟာ မြန်မာ့တော်လှန်ရေး အရပ်သားခေါင်းဆောင်တွေအပေါ် အေးတိအေးစက်ဆက်ဆံတဲ့ နိုင်ငံအနည်းငယ်ထဲက တနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အမြဲလို ဘေးလူကတဆင့်သာ ဆက်ဆံနေတယ်လို့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေက ပြောပါတယ်။

“တရုတ်ဟာ ကျနော်တို့နဲ့ စကားပြောဖို့ကိစ္စ ခေါင်းမာလွန်းတာကို အံ့ဩမိတယ်” လို့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရရဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒေါက်တာဆာဆာက ပြောပါတယ်။ တရုတ်အစိုးရရဲ့ ဆင်ဟွာသတင်းအေဂျင်စီက စစ်ကောင်စီ အရာရှိတွေနဲ့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့ပေမဲ့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရကိုတော့ ဖိတ်ကြားခဲ့ခြင်း မရှိပါဘူး။ 

“ပေကျင်းဟာ စစ်တပ်နဲ့ပဲ ပြောဆိုနေတာကတော့ အမှားကြီးတခုကို ကျူးလွန်နေတာပါပဲ။ ဒါဟာ သူကိုယ်တိုင် ဒေသတွင်းမတည်ငြိမ်မှုတွေကို မီးမွှေးနေတာပဲ၊ မြန်မာပြည်သူတွေက မင်းအောင်လှိုင်ကို သူတို့ရဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လက်မခံဘူးဆိုတာ တရုတ်အစိုးရ သိပါတယ်” လို့ ဒေါက်တာဆာဆာ ကထပ်မံဖြည့်စွက်ပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်တခုအတွင်း ပေကျင်းဟာ အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ကော်ဇောနီခင်းပြီး ကြိုဆိုခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါကို မထိန်းချုပ်နိုင်ပါက စစ်အစိုးရကို ပြန်ကြိုဆိုတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ မြန်မာစစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေအပေါ် လောင်းကြေးထပ်ဖို့ဆိုရင် တရုတ်ဟာ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းနဲ့ တော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေအပေါ် ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်တာမျိုး လုပ်ကောင်းလုပ်လာနိုင်ပါတယ်။

တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ မြန်မာပြည်အရေး ရည်မှန်းချက်တွေအတွက်ကတော့ မငြိမ်သက်မှုတွေနဲ့ လူထုတုံ့ပြန်မှုတွေက လောင်းကြေးကို ပိုပြီးမြင့်တက်စေခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကန့်လန့်ကာနောက်ကွယ်မှာတော့ တရုတ်ဟာ သူ့ရဲ့နယ်စပ်မှာ နောက်ထပ်ကျရှုံးနိုင်ငံတခုကို ကျားကန်ပေးနေရတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

အေးမင်း(တာမွေ)

(ထိုင်ဝမ်အခြေစိုက် မြန်မာ့အရေးလေ့လာသူ သတင်းထောက် ဂျွန်လီယူနဲ့ ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြန်မာတိုင်းမ်သတင်းစာရဲ့ သတင်းထောက်ချုပ်နဲ့ တွဲဖက်အယ်ဒီတာဟောင်းဖြစ်သူ သွန်မ်ဆင်ချောင်တို့ Foreign Policy မဂ္ဂဇင်းဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ရေးသားထားတဲ့  “China Warms Up to Myanmar’s Generals”  ဆောင်းပါးကို ဘာသာပြန်ဆို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။) 

စာရေးသူ ဂျွန်လီယူဟာ ထိုင်ဝမ်အခြေစိုက် သတင်းထောက်တဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးတွေကို အထူးပြုလေ့လာနေပြီး  Nikkei Asia, the Diplomat, Al Jazeera နဲ့ Frontier Myanmar တို့မှာ ရေးသားနေသူ ဖြစ်ပါတယ်။

စာရေးသူ သွန်မ်ဆင်ချောင်ကတော့ ယခင်ရန်ကုန်အခြေစိုက် Myanmar Times သတင်းစာရဲ့ သတင်းထောက်ချုပ်နဲ့ တွဲဖအယ်ဒီတာဟောင်းတဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ the Economist, the Financial Times, Nikkei Asia နဲ့ တခြားသတင်းစာတွေမှာ ရေးသားနေသူဖြစ်ပါတယ်။

11 months Ago

မဟာမိတ်မရှိတဲ့ တာလီဘန်နဲ့ အာဏာရှင်စနစ် တင်ပို့နေတဲ့ တရုတ်

တရုတ်က ပြည်တွင်းမှာ မွတ်ဆလင်တွေကို စနစ်တကျ ကမ့်သွင်းပြီး ဖိနှိပ်မှုတွေလုပ်နေတာ၊  စီစီတီဗီတွေနဲ့ အချိန်ပြည့်စောင့်ကြည့်ပြီး cultural genocide လုပ်နေတာတွေကို နိုင်ငံတကာသတင်းတွေမှာ အမြဲလိုလို တွေ့ကြရပါတယ်။ အစ္စလာမ်ကမ္ဘာအနေနဲ့ တရုတ်ပြည်တွင်းက ဖိနှိပ်မှုတွေကိုကို စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်ကြရတယ်။

သို့သော် မကြာခင်က အာဖဂန်နစ္စတန်မှာ အာဏာပြန်ရလာတဲ့ တာလီဘန်တွေကတော့ ပြောင်းပြန်ပါ။ အစိုးရဖြစ်ပြီး ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ရာမှာ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဇာဘီဟူလာ မူဂျာဟစ်က “တရုတ်ဟာ ကျနော်တို့အတွက် အရေးကြီးဆုံး ပါတာနာပါ။ တရုတ်နဲ့မိတ်ဖက်မှုက ကျနော်တို့အတွက် အခြေခံကျပြီး အလွန်ထူးကဲတဲ့ အခွင့်အလမ်းပါပဲ” လို့ အလေးအနက်ပြောသွားပါတယ်။ ဘာကြောင့် တာလီဘန်အစိုးရက အစ္စလာမ်တွေအပေါ် သဘောထားမကောင်းတဲ့ တရုတ်ကို အဓိက အားကိုးအားထားချင်တာလဲ။ ဘာကြောင့် အစ္စလာမ်နိုင်ငံတွေနဲ့ မဟာမိတ်မပြုတာလဲ။

စီအင်အင် နိုင်ငံတကာရေးရာသုံးသပ်သူ ဖာရဒ်ဇာခါရီယာကတော့၊ (၉/၁၁) ဖြစ်ရပ်နောက်ပိုင်း နှစ် ၂၀ အတွင်း အစ္စလာမ်ကမ္ဘာမှာ အပြောင်းအလဲတွေ အများကြီးဖြစ်ခဲ့တာကြောင့် တာလီဘန်တို့က တရုတ်ကိုပဲ မဟာမိတ်ပြုရတာလို့ ရှင်းပြပါတယ်။

 (၉/၁၁) ဖြစ်ရပ်တွေကို အစ္စလာမ်နဲ့ အနောက်ကြား ယဉ်ကျေးမှုပဋိပက္ခ (Islam vs The West) လို့ ရှုမြင်ကြတယ်။ တကယ်က ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀ အတွင်း အစ္စလာမ်နဲ့ အနောက်ရဲ့ ပြဿနာထက်၊ အစ္စလာမ်နိုင်ငံတွေအတွင်း ပဋိပက္ခတွေကသာ ပိုများခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနိုင်ငံတွေမှာ အာဏာရအစိုးရနဲ့ အစ္စလာမ်အတိုက်အခံတွေကြား အားပြိုင်မှု၊ အစွန်းရောက်တွေနဲ့ ပျော့ပြောင်းသူတွေကြား အားပြိုင်မှုတွေကသာ  ပိုဖြစ်ခဲ့တယ်လို ဆိုပါတယ်။ 

အစ္စလာမ်နိုင်ငံတွေမှာ အတွင်းအားပြိုင်မှုတွေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေကြောင့်ပဲ အစွန်းရောက်အခြေခံဝါဒဟာ အများကြီး လျော့ကျသွားပြီး၊ သဘောထားပျော့ပြောင်းသူတွေ နေရာရလာတယ်။ အယူအဆရေးရာအရ အစွန်းရောက်အခြေခံဝါဒကို လက်မခံချင်တော့ဘူး။ အစ္စလာမ်နိုင်ငံ တစ်ဒါဇင်ကျော်ကို အခြေပြုလုပ်ထားတဲ့ လူထုအမြင်စစ်တမ်းတခုအရ အစ္စလာမ်စစ်သွေးကြွ၊ ဂျီဟဒ်ဝါဒနဲ့ အကြမ်းဖက်ဝါဒတွေအပေါ် လူထုထောက်ခံမှု ကျဆင်းလာခဲ့တယ်။  တင်းကျပ်တဲ့ ရှရီယာဥပဒေတွေကို ထောက်ခံမှု လျော့လာတယ်။   (The Scholar Fawaz Gerges, 2009)

အစ္စလာမ်နိုင်ငံတွေမှာ ပွင့်လင်းမှု၊ လွတ်လပ်စွာရွေးကောက်မှုတွေ ပိုများလာပါတယ်။ ၂၀၁၁ မှာ အာရပ်နွေဦး ဆန္ဒပြတောင်းဆိုမှုတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ အီရတ်၊ တူနီရှား၊ တူရကီ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ ပါကစ္စတန်တို့မှာ လွတ်လပ်တဲ့ရွေးကောက်ပွဲတွေ ကျင်းပနိုင်ခဲ့တယ်။ အစ္စလာမ်ပါတီတွေ အနိုင်ရမှုရှိခဲ့ပေမဲ့၊ အဲဒီပါတီတွေဟာ ဒီမိုကရေစီမူဘောင်အောင်က သွားလိုတဲ့  ပါတီတွေပါ။ 

ဥပမာ၊ ဆော်ဒီအာရေဗီယနိုင်ငံဆိုရင် ၉/၁၁ ဖြစ်ရပ်မတိုင်မီက အစ္စလာမ်အခြေခံဝါဒကို အယူအဆရေး၊ နိုင်ငံရေးနဲ့ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုပေးခဲ့တဲ့ အဓိကဌာနချုပ်ပါ။ မွတ်ဆလင်ကမ္ဘာတလွှားကို ဗလီဆရာတွေ၊ ဗလီတွေ၊ စာသင်ကျောင်း၊ ငွေကြေးတွေ အကြီးအကျယ် ထောက်ပံ့တဲ့နိုင်ငံပါ။  ဒါပေမဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်တွေမှာ ဆော်ဒီဘုရင်စနစ်အတွင်း အပြောင်းအလဲတွေ ရှိခဲ့တယ်။ ၂၀၁၇ မှာ ဆော်ဒီမင်းသားက “နောက်ထပ် နှစ် ၃၀ လောက် ကျနော်တို့ အစွန်းရောက်အယူအဆတွေနဲ့ အချိန်မဖြုန်းချင်တော့ဘူး။ ကျနော်တို့ အခု စတင် တိုက်ဖျက်နေပြီ” လို့ မီဒီယာအင်တာဗျူးတခုမှာ ပြောပါတယ်။

၂၀၀၁ တုန်းက အာဖဂန်နစ္စတန် တာလီဘန်အစိုးရကို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့တာ ဆော်ဒီ၊ ပါကစ္စတန်၊ ယူအေအီး သုံးနိုင်ငံပဲရှိတယ်။ အခုဆို ယူအေအီးနိုင်ငံက အသိအမှတ်မပြုတော့တဲ့အပြင်၊ အစ္စရေးနဲ့ သံတမန်ဆက်ဆံရေး တရားဝင်ထူထောင်ပြီး၊ စီးပွားရေး လူမှုရေး ဆက်ဆံမှုတွေ များလာတယ်။ ဆော်ဒီနဲ့ ယူအေအီးတို့မှာ အာဏာရှင်အစိုးရတွေ ဆက်ထိန်းချုပ်ထားသေးပေမဲ့၊ ပွင့်လင်းမှုနဲ့ မတူကွဲပြားလက်ခံမှုတွေ ပိုများလာတယ်။ ယူအေအီး ဆိုရင် လွန်ခဲ့တဲ့ငါးနှစ်က အမြင်မတူခြင်းအပေါ်သည်းခံမှု ဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Tolerance) ကိုတောင် ထူထောင်ခဲ့တယ်။ အစိုးရကက်ဘိနက်မှာ အမျီုးသမီးတွေ ခန့်ထားလာတယ်။ 

သေချာတာကတော့ အစ္စလာမ်အစိုးရတွေဟာ ဘာသာရေးကိုအကြောင်းပြမှု လျော့ကျသွားပြီး၊ အာဏာကိစ္စပဲ အဓိကထားတာ ထင်ရှားရှိပါတယ်။ တာလီဘန်အစိုးရသစ်အနေနဲ့ သူတို့ကို အသိအမှတ်ပြုမယ့်မဟာမိတ်ကို အစ္စလာမ်ကမ္ဘာမှာ ရှာရခက်သွားတာကြောင့်၊ တရုတ်ကိုပဲ အရေးကြီးဆုံးမိတ်ဖက်အဖြစ် ကပ်ထားရတယ်။ ဒီအချက်က တာလီဘန်အစိုးရကိုယ်တိုင်  ဘာသာရေးဇောင်းပေးခြင်းထက် အာဏာကသာ ပိုအခရာကျလို့ အစ္စလာမ်အပေါ် သဘောထားမကောင်းတဲ့ တရုတ်နဲ့ မိတ်ဖက်နေခြင်းကို ဖော်ပြပါတယ်။ 

အာဏာရှင်စနစ်တင်ပို့မှု

တရုတ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ခေါင်းဆောင်ကြီး တိန့်ရှောင်ဖျင်က ‘ကိုယ့်အင်အား ဝှက်ထား၊ စောင့်သင့်တဲ့ အချိန်ကိုစောင့်’ လို့ဩဝါဒချွေပြီး သိုသိုသိပ်သိပ် ကြိုးစားခဲ့တယ်။ လက်ရှိခေါင်းဆောင် ရှီကျင့်ဖျင်ကတော့ ပြီးခဲ့တဲ့ဇူလိုင်လ စီစီပီပါတီရဲ့ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တွေကို “တရုတ်ပြည်နဲ့ ကွန်မြူနစ်ပါတီရဲ့ အောင်မြင်မှု ဇာတ်လမ်းတွေကို ကျန်ကမ္ဘာကို ပြသဝေမျှကြရမယ်” လို့ ကြေညာလိုက်ပါတယ်။ စီစီပီပါတီရဲ့အောင်မြင်မှုနဲ့ အာဏာရှင်အုပ်ချုပ်ရေးမိုဒယ်ကို နိုင်ငံတကာမှာ ဩဇာလွှမ်းအောင်လုပ်ကြလို့ မိန့်လိုက်တာပါပဲ။ 

အပေါ်ယံကြည့်ရင်တော့ တရုတ်က အိုင်ဒီယိုလော်ဂျီ တင်ပို့နိုင်စွမ်းမရှိဘူး၊ သူ့ရဲ့မက်စ်ဝါဒပုံဖျက်တင်ပို့မှုဟာ မအောင်မြင်ခဲ့ဘူးလို့ မြင်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီရဲ့ ဦးတည်ချက်က အိုင်ဒီယိုလော်ဂျီ တင်ပို့မှုလျော့ပြီး၊ နိုင်ငံတိုင်းမှာ နိုင်ငံရေး စီးပွားရေး လက်ဦးမှုရယူဖို့ဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီအတွက် ဝါဒဖြန့်မှု၊ နိုင်ငံအသီးသီးက သတင်းအချက်အလက်တွေရယူမှု၊ စီးပွားရေးဩဇာထူထောင်မှု၊ နိုင်ငံခြားရေးစနစ်တွေထဲ ဝင်စွက်ဖက်မှု၊ ဒီမိုကရေစီစနစ်ချည့်နဲ့အောင် နည်းပေါင်းစုံနဲ့ အားပေးကူညီမှုတွေ ရဲရဲတင်းတင်း လုပ်လာတယ်။

တရုတ်က နိုင်ငံတကာမှာ ဒီမိုက‌ရေစီပျက်ယွင်းစေဖို့ ဆောင်ရွက်နေတဲ့ ပုံစံသုံးမျိုး ရှိပါတယ်။ ပထမတခုက ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံကြီးတွေမှာ တရုတ်ဩဇာလွှမ်းမိုးအောင် လုပ်ဆောင်တာပါ။ ကနေဒါ၊ ဂျာမဏီ၊ ဩစတြေးလျ၊ ဂျပန် အပါအဝင် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံအတော်များများက တရုတ်ကို ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် မဝေဖန်နိုင်အောင် နှုတ်ပိတ်တဲ့နည်းပါ။ အဲဒီအစိုးရတွေနဲ့ဆက်ဆံပြီး ဈေးကွက်ဖွင့်ပေးတယ်။ ကျောင်းသားတွေ လွှတ်ပေးတယ်။ သုတေသနတွေ လုပ်ခွင့်ပြုတယ်။ တရုတ်ကို ဝေဖန်ပြီဆိုတာနဲ့ ကုန်သွယ်မှုပိတ်ပြီး အသံတိတ်စေတယ်။  

ဒုတိယတခုက ဒီမိုကရေစီအကဲဆတ်တဲ့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတွေကို ချုပ်ကိုင်ထားတာပါ။ အဲဒီနိုင်ငံတွေက ခြစားတဲ့ လူ့မလိုင်တစုကို အာဏာဗဟိုချက်မှာရှိအောင် ကူညီပေးတယ်။ အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေက တရုတ်ကို မဝေဖန်နိုင်အောင် ပါးစပ်ပေါက်ပိတ်ခိုင်းတယ်။ လူထုကို စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်ရေး တရုတ်နည်းပညာတွေ အစိုးရတွေကို ပေးတယ်။ ယူဂန်ဒါ၊ ဇင်ဘာဘွေ အပါအဝင် အာဖရိကနိုင်ငံတွေ အတော်များများက တရုတ် အင်တာနက်၊ ဆိုက်ဘာနည်းပညာတွေနဲ့ လူမှုမီဒီယာကို စောင့်ကြည့်တယ်။ အတိုက်အခံတွေကို နှိပ်ကွပ်တယ်။ တဖက်မှာ လမ်းတံတား အခြေခံအဆောက်အုံတွေ တည်ဆောက်ပေးပြီး ကြွေးမြီထောင်ချုပ်နဲ့ အစိုးရတွေကို ချုပ်ကိုင်ထားပါတယ်။

တတိယတခုက ကုလသမဂ္ဂလို နိုင်ငံတကာအင်စတီကျူးရှင်းတွေမှာ ဩဇာလွှမ်းမိုးဖို့ ကြိုးစားပြီး၊ နိုင်ငံတကာစနစ်တွေ ဥပဒေတွေကို ချည့်နဲ့အောင် လုပ်လာတာပါ။ ဒီမိုကရေစီ၊ ရွေးကောက်ပွဲ၊ လူ့အခွင့်အရေး၊ လူနည်းစုအခွင့်အရေး စတာတွေထက် ဖွံ့ဖြိုးမှုကသာအရေးကြီးတယ်လို့ ဆော်ဩပါတယ်။ တရုတ်ပြောတဲ့ ‘Right to Development’ ဟာ အာဏာရှင်တွေနဲ့ ပေါ်ပြူလစ်ဝါဒီခေါင်းဆောင်တွေအတွက် လူထုကို အကြောင်းပြစရာ အကွက်ကောင်းဖြစ်တယ်။ နောက် တရုတ်က အမေရိကန်ဦးဆောင်တဲ့ လစ်ဘရယ် ကမ္ဘာ့အစီအစဉ် (Liberal World Order) ကို ဖျက်ဖို့အတွက် နိုင်ငံတကာဆိုက်ဘာကွန်ယက်၊ အာရှအခြေခံအဆောက်အအုံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ့မှုဘဏ်၊  BRI စီမံကိန်းတွေနဲ့ တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်လာတယ်။

တာလီဘန်တွေ၊ မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ကမ္ဘာတလွှားက ဒီမိုကရေစီမ မလိုလားတဲ့ခေါင်းဆောင်တွေ အဖို့တော့ တရုတ်ဟာ အဖေကြီးဖြစ်ပြီး၊ ကျေးဇူးတွေ အဆုံးမရှိများပြားလာတာမို့ တရုတ်ဂုဏော အနန္တော ပါပဲ။ 

ဝင့်ထန်း

ရည်ညွှန်း

What the Taliban’s surprising partnership by Fareed Zakaria 

How China Exports Authoritarianism By Charles Edel and David O. Shullman; Foreign Affairs

1 year Ago

ရုပ်သံသတင်း

COVID-19

မချမ်းဘော့မြို့ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ဆရာမ ၃ ဦး အပါအဝင် ကျောင်းသား ၂၀ ကိုဗစ်ကူးခံရ

ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ မချမ်းဘော့မြို့က အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းမှာ  အောက်တိုဘာ ၃ ရက်က ကိုဗစ်-၁၉ ပိုးစစ်ဆေးရာ ကျောင်းဆရာမသုံးဦး အပါအဝင် ကျောင်းသူ ကျောင်းသား အယောက် ၂၀ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါပိုး တွေ့ရှိတယ်လို့  ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေက ပြောပါတယ်။

အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းက ဆရာမတဦး ဖျားနာတဲ့အတွက် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါပိုး စစ်ဆေးရာ ပိုးကူးစက်ခံထားရပြီး ဆက်စပ်တဲ့ ဆရာမနဲ့ ကျောင်းသားတွေမှာလည်း ရောဂါပိုး တွေ့ရှိခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

“အလယ်တန်းပြဆရာမတဦး ဖျားတဲ့အတွက် ဆေးခန်းသွားပြတော့ ကိုဗစ်-၁၉ သံသယရှိလို့ စစ်ဆေးလိုက်တာ ပိုးတွေ့ရတယ်။ သူနဲ့ဆက်စပ်တဲ့ ကျောင်းဆရာမနှစ်ဦးနဲ့ ကျောင်းသား ၁၇ ဦးမှာလည်း ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရတယ်” လို့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတဦးက ပြောပါတယ်။

ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက စက်တင်ဘာလအတွင်း ပူတာအိုမြို့မှာ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ကူးစက်ခံရသူ ၃၀ နီးပါးရှိတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပေမဲ့ မြေပြင်အခြေအနေမှာ ဒီထက်ပိုများနိုင်ကြောင်း ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေက ပြောပါတယ်။

ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ စတင်ဖြစ်ပွားချိန် ၂၀၁၉ ခုနှစ်က စတင်ပြီး အခုအချိန်အထိ အတည်ပြုလူနာ ၃၀,၀၀၀ နီးပါးရှိခဲ့ပြီး သေဆုံးသူ ၁,၀၀၀ ကျော် ရှိပါတယ်။

1 hour Ago

ထားဝယ်တွင် ကလေးငယ် ၁ ဦး ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရပြီး သေဆုံး

တနင်္သာရီတိုင်း၊ ထားဝယ်မြို့မှာ ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံရပြီး အသက် ၄ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တယောက် အောက်တိုဘာ ၄ ရက်မှာ သေဆုံးသွားတယ်လို့ ကလေးငယ်ရဲ့ စျာပနကို ဆောက်ရွက်ပေးခဲ့တဲ့ နာရေးကူညီမှု-ထားဝယ်ကနေ သိရပါတယ်။

ကလေးငယ်ဟာ လောင်းလုံမြို့နယ်၊ စခန်းကြီးရွာကနေ ထားဝယ်ဆေးရုံကြီးမှာ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ကုသနေစဉ်အတွင်း ကွယ်လွန်သွားတာပါ။

ကလေးငယ်ရဲ့ စျာပနကိုတော့ ထားဝယ်-ဇဟာ ဘာသာပေါင်းစုံသုသာန်မှာ သင်္ဂြိုဟ်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။

ထားဝယ်ခရိုင်မှာ ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံရပြီး သေဆုံးခဲ့တာဟာ အခုနှစ် မတ်လမှာ နောက်ဆုံးဖြစ်ပြီး ၅ လကြာပြီးနောက် ကူးစက်လူနာသေဆုံးတဲ့ကိစ္စ ပြန်ပေါ်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ထားဝယ်ခရိုင်အတွင်း အခု ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရပြီး သေဆုံးခဲ့တဲ့ ကလေးငယ် အပါအဝင် နာရေးကူညီမှု ထားဝယ်က တာဝန်ယူသင်္ဂြိုဟ်ပေးခဲ့တဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံရပြီး သေဆုံးခဲ့တဲ့ နာရေး ၅၉၀ ရှိပြီလို့ သိရပါတယ်။

စက်တင်ဘာလ တလတည်း ထားဝယ်ခရိုင်မှာ ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံရသူ ၄၃ ယောက်ရှိကြောင်း စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာန ထားဝယ်မြို့ရဲ့ အချက်အလက်တွေအရ သိရပါတယ်။

ထားဝယ်ခရိုင်မှာ ကိုဗစ်ကူးစက်ခံရသူဟာ စက်တင်ဘာလအတွင်း တနေ့တယောက်နှုန်း ရှိခဲ့ပြီး ကူးစက်လူနာ အများဆုံးတွေ့ရတဲ့ရက်တွေအဖြစ် စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်မှာ ၁၂ ယောက်၊ စက်တင်ဘာ ၁၉ ရက်မှာ ၆ ယောက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် တွေ့ရှိခဲ့တာလည်း ရှိပါတယ်။

1 hour Ago
Up