အာဆီယံ

January 28, 2023

မင်းအောင်လှိုင် အာဆီယံကနေ ထွက်မှာလား

မြန်မာ့အရေး အာဆီယံဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ်ဆိုတာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၄ ရက်နေ့မှာ စတင်ခဲ့တယ်ဆိုပေမဲ့ အထူးသံခန့်တာနဲ့ တောင်လှည့် မြောက်လှည့်နဲ့ပဲ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ဟာ အချိန်ကုန်သွားခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို မင်းအောင်လှိုင် တက်ခွင့်မရတာတခုကတော့ စစ်အုပ်စုကို အထိနာစေခဲ့တယ်။

အာဆီယံဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ် စတင်လှုပ်ခတ်လာတာက ၂၀၂၂ ခုနှစ်ရောက်မှပါပဲ။ အာဆီယံရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအရ အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာတဲ့နိုင်ငံက အာဆီယံကို တနှစ်တာ ဦးဆောင်မောင်းနှင်ခွင့်ရတာကြောင့် မြန်မာ့အရေးဟာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ ကမ္ဘောဒီးယား ဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်ဆန်နဲ့ ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၊ မြန်မာ့အရေး အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် ပရက်ဆော့ခွန်းလက်ထဲ ရောက်ခဲ့တယ်။

ဟွန်ဆန်ဟာ အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို အသုံးချကာ မင်းအောင်လှိုင်ကို အာဆီယံဇာတ်ခုံပေါ် ပြန်ရောက်လာအောင် စွမ်းစွမ်းတမံ ကြိုးပမ်းခဲ့တယ်။ ဟွန်ဆန်ဟာ အရှေ့တောင်အာရှရဲ့ သက်တော်ရှည် အာဏာရှင်တဦး ဖြစ်တာနဲ့အညီ မြန်မာ့အရေးကို မျက်နှာပေးအမျိုးမျိုး၊ ဗလောင်းဗလဲအစုံအလင်နဲ့ အာဏာရှင်ချင်း ပင်းခဲ့တယ်။ အာဆီယံမူ ၅ ရပ်နဲ့ စစ်အုပ်စုရဲ့ ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ် ဆက်စပ်ဖော်ဆောင်ရေးဆိုတာတွေ၊ ကျေးရွာတွေထဲ လက်နက်ကြီးနဲ့ အပစ်မပျက်ဘဲ ၂၀၂၂ ခုနှစ်ကို ငြိမ်းချမ်းရေးနှစ်လို့ မင်းအောင်လှိုင် ပြောခဲ့တာတွေကို အာဆီယံနဲ့ နိုင်ငံတကာကြားအောင်  ပြန်ပြောပြတဲ့နည်းနဲ့ မင်းအောင်လှိုင်က မဆိုးပါဘူးဆိုတာမျိုး ထုတ်ရှိုးခဲ့တယ်။

ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၊ မြန်မာ့အရေး အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် ပရက်ဆော့ခွန်း ဆိုရင်လည်း နေပြည်တော် သွားချင်လိုက်တာမှ နန့်နန့်ကိုတက်လို့။ NLD အကြီးအကဲ တယောက်ယောက်နဲ့ပဲ တွေ့ခွင့်ရတော့မှာလိုလို၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ပဲ ဒီတခေါက် တွေ့ရတော့မှာ သေချာသလိုနဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေပေးကာ နေပြည်တော် ရောက်တော့လည်း မင်းအောင်လှိုင် တွေ့ခိုင်းတဲ့သူတွေနဲ့သာ တွေ့ပြီး လက်ချည်းဗလာနဲ့ ဖနွမ်းပင်ကို ကုပ်ချောင်းချောင်း ပြန်ခဲ့ရတာချည်းပါပဲ။

မင်းအောင်လှိုင်ကတော့ သူ့အပေါ် ဟွန်ဆန်တို့ကောင်းခဲ့သမျှ နည်းနည်းလေးတောင် ပြန်ထောက်ထားတာမျိုး မရှိခဲ့ဘူး။ ဟွန်ဆန်ကို နိုင်ငံတကာအလယ် အကြီးအကျယ် မျက်နှာပျက်စေတဲ့ ပထမတချက်က ၈၈ မျိုးဆက်ခေါင်းဆောင် ကိုဂျင်မီ အပါအဝင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၄ ဦးကို အင်းစိန်ထောင်ထဲ ခိုးကြောင်ခိုးဝှက် သတ်ပစ်ခဲ့ခြင်းပါပဲ။

မသတ်ခင် သတ်မယ်တကဲကဲ လုပ်နေတဲ့ကာလမှာ ဟွန်ဆန်က အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ အနေနဲ့ သေဒဏ်မပေးဖို့ မေတ္တာရပ်ခံခဲ့ပါတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်ကတော့ ဘယ်သူ့ကိုမှ ဂရုမစိုက်ဘဲ သူလုပ်ချင်တာကို စုံလုံးကန်း လုပ်ပြခဲ့ပါတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ မျှော်လင့်ချက်က အမှန်တကယ် သေဒဏ်ပေးပြလိုက်ရင် PDF တွေ ကြောက်သွားမလား ဆိုတာပါပဲ။ သေဒဏ်မပေးလည်း အချိန်မရွေး နေရာမရွေးမှာ နေ့စဉ် အသတ်ခံနေရတာကို မင်းအောင်လှိုင် ထည့်စဉ်းစားမိနိုင်ပေမဲ့ PDF လူငယ်တွေအပေါ် အငြိုးကြီးလွန်းတဲ့စိတ်ကို မထိန်းနိုင်ခဲ့လေတော့ မလုပ်ရဲတာ ဘာမှမရှိဘူးဆိုတဲ့ မူအတိုင်း လုပ်ရဲပြလိုက်ခြင်းပါပဲ။ သေဒဏ်ကြောင့် ဘာဖြစ်လာသလဲဆိုတော့ သူမျှော်လင့်ထားသလို PDF တွေ ကြောက်မလာဘဲ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခြင်းကို နင့်နေအောင်ခံလိုက်ရတာပဲ အဖတ်တင်ခဲ့ပါတယ်။

နောက်ထပ် ဟွန်ဆန်ကို မျက်နှာပျက်စေခဲ့တာက နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အကျယ်ချုပ်ထားရာ နေရာကနေ နေပြည်တော်အချုပ်ထောင်ထဲ ပို့လိုက်ခြင်းပါပဲ။ ဘာကြောင့် အဲဒီလို လုပ်ရပြန်တာလဲဆိုတော့ သူ လုပ်လိုတဲ့တခုခုကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လက်ခံဖို့ သွားပြောရာမှာ ပယ်ချခံလိုက်ရတာကြောင့် စိတ်မထိန်းနိုင်တဲ့ မင်းအောင်လှိုင်က မိုက်သွေးကြွယ်ပြလိုက်ခြင်းလို့ ထင်ရပါတယ်။

ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့၊ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေးမှာ မြန်မာ့အရေး ဆုံးဖြတ်ချက်-၂၆၆၉ ကို ကန့်ကွက်သူမရှိ အတည်ပြုလိုက်တော့ နိုင်ငံရေးမူလတန်းအဆင့်မှာ မော်ဒေးရှင်းနဲ့ပင် မအောင်တဲ့ မင်းအောင်လှိုင်က ဆတ်ဆတ်ထိမခံ ပယ်ချလိုက်ပြန်ပါတယ်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်ရဲ့ အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ရက်နိုမာဆူဒီက မြန်မာ့အရေး ဖြေရှင်းဖို့ သက်ဆိုင်သူအားလုံးနဲ့ ဆွေးနွေးသွားမယ်လို့ ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့မှာ ပြောကြားလိုက်တဲ့အခါ စစ်အုပ်စုက ချက်ချင်းဆိုသလို အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို လှမ်းသတိပေးပါတယ်။ သူတို့က အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် ကြေညာထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ မဆက်ဆံနဲ့လို့ ဆိုလိုက်ပါတယ်။ တည့်တည့်ပြောရရင် NUG အစိုးရနဲ့ လုံးဝမဆက်ဆံနဲ့လို့ လှမ်းငေါက်လိုက်တာပါပဲ။

အာဆီယံမူ ၅ ရပ်ရဲ့ အဓိကအကျဆုံးအချက် ၂ ချက်က အကြမ်းဖက်မှုတွေ ချက်ချင်းရပ်ဖို့နဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားအတွက် ငြိမ်းချမ်းတဲ့ အဖြေတခုရအောင် သက်ဆိုင်သူအားလုံး အပြုသဘော ဆွေးနွေးကြဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာ့အရေး သက်ဆိုင်သူအားလုံးထဲမှာ အဓိကကျတာက NUG အစိုးရပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်အုပ်စုက NUG အစိုးရနဲ့ ဆွေးနွေးဖို့မပြောနဲ့ အာဆီယံအနေနဲ့တောင် NUG အစိုးရနဲ့ မဆက်ဆံဖို့ ငေါက်ငမ်းနေတယ်ဆိုတော့ အာဆီယံမူ ၅ ရပ်ဟာ ပွဲပြီးသွားပြီလို့ ဆိုရပါမယ်။

အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ အင်ဒိုနီးရှားက ရှင်းပါတယ်။ အင်ဒိုနီးရှားဟာ စစ်အုပ်စုမျက်နှာကို ထောက်ထားနေမှာမဟုတ်ဘဲ မူ ၅ ရပ်ကို မူ ၅ ရပ်နဲ့အညီ ကိုင်တွယ်သွားမှာ သေချာနေတော့ NUG အစိုးရနဲ့ တရားဝင်တွေ့ဆုံမှာ သေချာသလောက်ရှိပါတယ်။

အဲဒီလို တွေ့ဆုံလိုက်တာနဲ့တပြိုင်နက် အမျက်အိုးပေါက်ကွဲရတာကို အဟုတ်ကြီးထင်နေတဲ့ မင်းအောင်လှိုင်က အာဆီယံကနေ နုတ်ထွက်တော့မှာဖြစ်ကြောင်း မာမာထန်ထန် ခြိမ်းခြောက်လာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်ကျရင် အာဆီယံမှာ ဒီမိုကရေစီ အရေခြုံထားတဲ့ ထိုင်းနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားတို့က အာဆီယံ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးလို့ ကြွေးကြော်ကာ မျက်ပြူးဆန်ကာ လုပ်ပြလာဖွယ် ရှိပါတယ်။

မင်းအောင်လှိုင်ကတော့ သူ့အာဏာတည်မြဲရေးလမ်းကနေ တလှမ်းတောင် အရွေ့ခံမှာ မဟုတ်တဲ့အတွက် ထိုင်းနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားတို့ရဲ့ အာဆီယံစည်းလုံးညီညွတ်ရေးဒီဘိတ်ဟာ အလုပ်ဖြစ်လာစရာအကြောင်း မမြင်ပေမဲ့ မင်းအောင်လှိုင်အတွက် အချိန်တခုဆွဲပေးသလို ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။

မင်းအောင်လှိုင် အာဆီယံကနေ နုတ်ထွက်မယ့်အပေါ် အာဆီယံအနေနဲ့ ဘယ်လို သဘောထားပေးကြမလဲဆိုတာ စိတ်ဝင်စားစရာပါ။ အမေရိကန်ကတော့ အလုပ်မဖြစ်မှာ သေချာနေတဲ့ အာဆီယံမူ ၅ ရပ်ကို ကြိုတွေးပြီး Burma Act ကို ကြိုပြင်ထားလိုက်ပုံပါပဲ။

အာဆီယံကတော့ အာဆီယံမူ ၅ ရပ်အလွန်မှာ မြန်မာ့အရေး ဘယ်လိုရှေ့ဆက်မလဲဆိုတာ တွေးကြည့်မိပုံ မပေါ်သေးပါဘူး။

ထွန်းလင်း

7 days Ago

January 23, 2023

သယံဇာနှင့် လူ့စွမ်းအားရင်းမြစ် စနစ်တကျသုံးပါက မြန်မာက အာဆီယံ အလယ်အလတ်အဆင့် မကြာမီရောက်မည်ဟု စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော

မြန်မာပြည်မှာရှိတဲ့ မြေပေါ်မြေအောက်၊ ရေပေါ်ရေအောက် သယံဇာတတွေနဲ့ ရှိပြီးသား လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ်ကို စနစ်တကျ အသုံးချမယ်ဆိုပါက မြန်မာအနေနဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ တိုးတက်လာမှာဖြစ်ပြီး မကြာမီကာလမှာ အာဆီယံနိုင်ငံတွေမှာ အလယ်အလတ်အဆင့် ရောက်ရှိမယ်လို့ အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင်က ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့က ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲတပ်နယ်ရှိ အရာရှိစစ်သည်တွေနဲ့ တွေ့ဆုံရာမှာ စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောဆိုလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ တိုင်းပြည်ရဲ့ သယံဇာတတွေဟာ စစ်အုပ်စုနဲ့ ခရိုနီတွေ ကသာ လက်ဝါးကြီးအုပ် ပိုင်ဆိုင်ထားကြတာဖြစ်လို့ သယံဇာတ အကျိုးခံစားခွင့်ဟာ စစ်ခေါင်းဆောင် ပြောသလို မဟုတ်ဘဲ ကွဲလွဲနေတဲ့အကြောင်း စီးပွားရေးသုတေသီတဦးက ထောက်ပြထားပါတယ်။

“သယံဇာတတွေ ဘာတွေ ရှိတယ် ဆိုတာ မဆလ ခေတ်ကတည်းက သူတို့ အော်နေကြပဲလေ။ သယံဇာတ ဆိုတာကလည်း သူတို့ ထုတ်ယူသုံးစွဲလာတာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလာပြီဖြစ်လို့ အရမ်းလျော့ကျလာပြီနော်။ နောက်တချက် ဒီ သယံဇာတွေကို ပိုင်ဆိုင်နေတာ ဘယ်သူတွေလဲ ဆိုတာ ကျနော်တို့က ကြည့်ဖို့တော့ လိုတာပေါ့။ အဲ့တော့ ထုံးစံအတိုင်း စစ်တပ်နဲ့ ခရိုနီ တွေပဲ ပိုင်ဆိုင်ကြတာ။ သူတို့ပဲ ပိုင်ဆိုင်ပြီး သူတို့ပဲ လက်ဝါးကြီး အုပ်ထားသမျှ တိုင်းပြည်က ဘယ်လိုလုပ် တိုးတက်မှာလဲ။ ဒါက အရင် ခေတ်ကတည်းကနော်။ သသံဇာတတွေက ရှိတော့ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သယံဇာတတွေကို ခွဲဝေမှု ပိုင်ဆိုင်မှုက ညီမျှမှု မရှိဘူး။ ဒါကြောင့် သူတို့ဘာသာ ဘယ်လောက်ပိုင်ဆိုင်တယ်ပဲ ပြောပြော ခေတ်အဆက်ဆက် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ပြန်ကြည့်ရင် ပြည်သူတွေက လူမွဲဘဝ ကနေ တက်မလာဘူး” လို့ ဒီဗွီဘီကို ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် စစ်ခေါင်းဆောင်က အရင်အစိုးရလက်ထက်မှာ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းတာနဲ့အတူ ပြည်တွင်းစီးပွားရေးကို အားပေးမှု မရှိလို့ နိုင်ငံ့စီးပွားရေး ကျဆင်းခဲ့ရတယ်လို့ ပြစ်တင်ခဲ့ပါတယ်။ အခုလို ပြစ်တင် ပြောဆိုခဲ့တဲ့အပေါ်  စီးပွားရေးပညာရှင်တဦးက အခုလို မှတ်ချက်ပေးပါတယ်။

“ကျနော်တို့ နိုင်ငံက လွတ်လပ်ရေးရခဲ့တာ နှစ်ပေါင်း ၇၀ ကျော်ပြီ။ ဒါပေမဲ့ နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကျော်က စစ်တပ်ပဲပြောပြော တပါတီ စနစ်ပဲပြောပြော သူတို့အုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့ ကာလတွေမှာ ဘာတွေ တိုးတက်အောင် လုပ်နိုင်ခဲ့လဲဆိုတာ ပြန်ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ နောက်တချက်က NLD တာဝန်ယူခဲ့တဲ့ ၅ နှစ်တာကာလမှာ သူတို့ မကောင်းတာတွေ လုပ်ခဲ့တာကို ပြန်လည်ပြုပြင်နေရတာ။ ဘာတွေလဲဆိုတော့ သူတို့ လာဘ်သိပ်ထိုး လုပ်ခဲ့တာတွေ သူတို့ လက်ဝါးကြီးအုပ် လုပ်ခဲ့တာတွေကို စည်းမျဉ်း စည်းကမ်းတွေနဲ့ ပြန်စိစစ်ခဲ့ရတာ မဟုတ်ဘူးလား။ အဲ့တော့ နောက် ၅ နှစ်လောက်နေမှ သူလည်း အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မှာပေါ့။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ပျက်လာခဲ့တဲ့ ဟာကြီးကို ၅ နှစ်နဲ့ ပြင်ဖို့ဆိုတာ လွယ်တာမှ မဟုတ်တာ။ NLD လက်ထက် အမှားအယွင်း မရှိဘူးလားဆိုတော့ အမှားအယွင်းတော့ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲ့ ၅ နှစ်ကာလမှာ မှားယွင်းတဲ့ အမှားအယွင်းနဲ့ နှစ် ၅၀ လောက် မှားယွင်းခဲ့တဲ့ အမှားအယွင်းက ဘယ်ဟာက အပြစ်ပိုကြီးလဲ” လို့ ဒီဗွီဘီကို ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်ကတော့ လက်ရှိအချိန်မှာ နိုင်ငံ စီးပွားရေးဟာ အတိုင်းအတာ တခုအထိ ပြန်လည်တိုးတက်လာပြီး ဆက်လက်ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်သွားမယ်ဆိုပါက မကြာမီအချိန်မှာ အာဆီယံနိုင်ငံတွေမှာ အလယ်အလတ်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိနိုင်မယ်လို့ ကြွားလုံးထုတ် ပြောဆိုခဲ့ပါသေးတယ်။

စစ်ကောင်စီရဲ့ ကြွားလုံးထုတ်ပြောဆိုမှုဟာ စိတ်ကူးယဉ်သက်သက်သာဖြစ်တယ်လို့ သုတေသီတွေက ဆိုပါတယ်။

“မြန်မာပြည်က လက်ရှိ အောက်ဆုံးရောက်နေတာလေ။ အမီလိုက်ဖို့ဆိုတာ ကိုယ်က သူများထက် နှစ်ဆလောက် ကြိုးစားနိုင်မှ အလယ်အလတ် ပြန်ရောက်နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလား။ ကိုယ် ရောက်နေတာက နံပါတ် ၁၀။ ဒါကို နံပါတ် ၉ နဲ့ ၈ လောက် ဖြစ်အောင် ကြိုးစားတယ်ဆိုရင် ဖြစ်နိုင်သေးတယ်။ နံပါတ် ၁၀ ရောက်နေတဲ့သူက နံပါတ် ၅ အဆင့် ရောက်ဖို့ဆိုတာ လွယ်တဲ့ ကိစ္စ မဟုတ်ဘူး။ ပုံမှန်အခြေအနေမှာတောင် အလယ်အလတ်ရောက်ဖို့ကို တော်တော် ကြိုးစားရတာ။ အခုဟာက ပုံမှန်အခြေအနေ မဟုတ်ဘူး။ အဲ့အခြေအနေနဲ့ ဘယ်လိုလုပ် အလယ်အလတ်အဆင့် ကိုရောက်မှာလဲ။ ရည်မှန်းချက်ဆိုတာက ဖြစ်နိုင်တဲ့ ရည်မှန်းချက်ပဲ ပြောရင် တော်သေးတာပေါ့။ အခုဟာက စိတ်ကူးယဉ်နေတာ” လို့ ဒီဗွီဘီကို ပြောပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့တဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးကြောင့် မြန်မာ့လူဦးရေရဲ့ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ ဆင်းရဲ မွဲတေမှု မျဉ်းအောက်မှာ အသက်ရှင်နေထိုင်နေရတယ်လို့ ကမ္ဘာ့ဘဏ်က မြန်မာနိုင်ငံနဲ့စပ်လျဉ်းပြီး နောက်ဆုံး ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

2 weeks Ago
More News
Up