ျမန္မာ့ဆန္ဟာ တရုတ္ကို ေျခကုပ္ယူၿပီး ကမၻာ့ေစ်းကြက္ကို ထိုးေဖာက္မယ္- ဦးရဲမင္းေအာင္

ဦးရဲမင္းေအာင္
ျမန္မာ့အိမ္နီးခ်င္းနီးခ်င္း တရုတ္ႏိုင္ငံက ျမန္မာ့အဓိက  ျပည္ပတင္ပို႔ကုန္တခုျဖစ္တဲ့ ဆန္ကို  လာမယ့္လမွာ တရား၀င္ တင္သြင္းခြင့္ျပဳေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့ဆန္တန္ခ်ိန္ ၃၀၀၀ ကို ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေမလစၿပီး ရန္ကုန္ဆိပ္ကမ္းကေန တရုတ္ႏိုင္ငံကို ပထမဆုံးအႀကိမ္ စမ္းသပ္တင္ပို႔ဖို႔ စီစဥ္ေနတယ္လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဆန္စပါးအသင္းခ်ဳပ္ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ဦးရဲမင္းေအာင္က ေျပာပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ျပည္ပဆန္စပါးတင္ပို႔မႈရဲ႕ ေလးပုံသုံးပုံခန္႔ဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံကို တင္ပို႔ေနရာမွာ ျမန္မာဘက္က  တရား၀င္တင္ပို႔ခြင့္ျပဳေပမယ့္ တရုတ္ႏိုင္ငံဘက္က တရားမ၀င္သတ္မွတ္ထားတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံ  အစိုးရ ေဆြးေႏြးညိႇႏႈိင္းခဲ့ၾကရာကေန တရား၀င္တင္ပို႔ခြင့္ကို တရုတ္ဘက္က လက္ခံတာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့ဆန္ကို တရုတ္ႏိုင္ငံေစ်းကြက္ကို  အေျခခံတင္ပို႔ရင္းနဲ႔  ဥေရာပေစ်းကြက္၊ ဂ်ပန္ေစ်းကြက္၊ အင္ဒိုနီးရွား၊ မေလးရွား၊ ဖိလစ္ပိုင္ စတဲ့ေစ်းကြက္ေတြကိုပါ ခ်ဲ႔ထြင္သြားၾကမယ္လို႔ ဦးရဲမင္းေအာင္က ရွင္းျပၿပီး ပဲေစ်းကြက္ခဲ်႕ထြင္ေရးကိုပါ ေဆာင္ရြက္ဖို႔လိုတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ျပည္ပကို ဆန္ ပိုမိုတင္ပို႔ေရာင္းခ်ႏုိင္ေအာင္ ျမန္မာ့ဆန္စပါးအရည္အေသြးျမင့္မားေရး၊ ေစ်းကြက္ျမႇင့္တင္ေရး၊ ဆိပ္ကမ္း၊ ကုန္တင္ကုန္ခ်စနစ္၊ သိုေလွာင္ရုံ စတဲ့လိုအပ္ခ်က္ေတြကို မျဖစ္မေန ျဖည့္ဆည္းဖို႔လုိတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ျမန္မာ့ဆန္ကို တန္ခ်ိန္ သုံးသန္း တင္ပို႔ႏိုင္ေရးကို မွန္းဆလုပ္ကိုင္ၾကေပမယ့္ မႏွစ္က ဆန္တန္ခ်ိန္ ၁ ဒသမ ၈ သန္း ခန္႔သာ ျပည္ပကို တင္ပို႔ႏုိင္ၿပီး အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္း ၈၀၀ နီးပါးခန္႔ ၀င္ေငြရရွိခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီဗြီဘီက ဦးရဲမင္းေအာင္ကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။ ျမန္မာ့ဆန္ တရုတ္ႏိုင္ငံကို တရား၀င္လမ္းေၾကာင္းကေန ပထမဆုံးတင္ပို႔ႏိုင္မယ့္ ေနာက္ဆုံးအေျခအေနကို ေျပာျပပါ။ [caption id="attachment_89932" align="aligncenter" width="687"]ဓာတ္ပုံ - ဒီဗြီဘီ ဓာတ္ပုံ - ဒီဗြီဘီ[/caption] “အဲဒါကေတာ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၂၀၁၄ စက္တင္ဘာေလာက္ကေနစၿပီးေတာ့  ႏွစ္ႏိုင္ငံအစိုးရၾကားထဲမွာေရာ၊ ႏွစ္ႏိုင္ငံ စီးပြားေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြၾကားထဲမွာေရာ ညိႇႏႈိင္းေဆာင္ရြက္လာပါတယ္။ လာမယ့္ ၂၀၁၅ ေမလမွာ ပထမဦးဆုံးအႀကိမ္ တင္ႏိုင္ဖို႔ကို က်ေနာ္တို႔ စျပင္ဆင္ေနပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံဘက္က အဖြဲ႔ဟာဆိုလို႔ရွိရင္ AQSIQ (ကုန္ပစၥည္း အရည္အေသြး စစ္ေဆးေရးႏွင့္ ပုိးမႊား ကြပ္ကဲေရး အာဏာပုိင္အဖြဲ႔အစည္း) လို႔ ေခၚတာေပါ့၊ အရည္အေသြးစစ္ေဆးေရးနဲ႔ ကြပ္ကဲေရးအာဏာပိုင္အဖြဲ႔ေပါ့ေနာ္၊ သူတို႔ဆီက Inspection and Quarantine  လုပ္တဲ့ ၀န္ႀကီးဌာနကလည္း ဧၿပီ ၂၃ ရက္ေန႔ဆို ရန္ကုန္ကို ေရာက္ပါမယ္။ ေရာက္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဒီရန္ကုန္မွာရွိတဲ့ ဆန္စက္ေတြ၊ သိုေလွာင္ရုံေတြ လွည့္လည္ၾကည့္ရႈၿပီးေတာ့မွ ပထမဦးဆုံး တန္ ၃ ေထာင္ကို စမ္းသပ္ၿပီးေတာ့ တရုတ္ႏိုင္ငံကို ေမလထဲမွာ ပို႔ဖို႔ စီစဥ္ထားပါတယ္။” ကနဦး သေဘာတူညီခ်က္အရဆို ျမန္မာ့ဆန္ကို ၂၀၁၅ မွာ တန္ခ်ိန္ ၂ သိန္း တရုတ္က ၀ယ္မယ္ဆိုၿပီး အမ္အိုယူ သေဘာတူထားတယ္လို႔ ၾကားသိရပါတယ္။ အဲဒါ ျပည့္မီႏိုင္မလား ဒီႏွစ္ထဲမွာ။ “အမွန္တကယ္မွာေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ၂၀၁၅ ရယ္လို႔လည္း မဟုတ္ပါဘူး။ တရုတ္အစိုးရက လက္ရွိ တရုတ္ႏိုင္ငံကေနၿပီးေတာ့ တရုတ္အစိုးရပိုင္ ေကာ္ပိုေရးရွင္းျဖစ္တဲ့ COFCO (China National Cereals, Oils and Foodstuffs Corporation) ေပါ့ေနာ္။ COFCO ကို က်ေနာ္တို႔ တန္ခ်ိန္ ၁ သိန္း Quota (ကန္႔သတ္ပမာဏ) ေပးထားပါတယ္။ အဲဒီ တန္ခ်ိန္ ၁ သိန္း  ကို အေျခခံၿပီးေတာ့မွ တန္ခ်ိန္ ၁ သိန္းတင္ပို႔ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနကို ၾကည့္ၿပီးေတာ့မွ Quality (အရည္အေသြး) ကိုလည္း လက္ခံမယ္၊ ေနာက္တခါ တရုတ္ႏိုင္ငံ ေစ်းကြက္ကလည္း ႀကိဳက္ႏွစ္သက္တယ္ဆိုတဲ့အခါမွာ က်ေနာ္တို႔က ေနာင္ႏွစ္ေတြမွာ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံကို Quota စနစ္ထဲ ထည့္ၿပီးေတာ့ တန္ခ်ိန္ပိုၿပီးေတာ့ မ်ားမ်ားတင္ပို႔ႏိုင္ဖို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ Quota စနစ္က တရုတ္ႏိုင္ငံကလည္း WTO (ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔ခ်ဳပ္) အဖြဲ႔၀င္ျဖစ္လာတဲ့အခါမွာ Tariff-Rate Quota စနစ္ကို သုံးပါတယ္။ Tariff-Rate Quota စနစ္ဆိုတာ  Quota  ေပးခံရတ့ဲ ႏိုင္ငံေတြဟာ ယွဥ္ၿပိဳင္ၿပီးေတာ့မွ ေဆာင္ရြက္ရတဲ့ စနစ္ေပါ့ေနာ္၊ တနည္းအားျဖင့္ ေျပာမယ္ဆိုရင္ Competitive Process (ယွဥ္ၿပိဳင္ေဆာင္ရြက္ရျခင္းျဖစ္စဥ္) ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံကို Quota ေပးတယ္ဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံလိုပဲ အလားတူ Quota ေပးခံရတဲ့ ပါကစၥတန္ရွိတယ္၊ ထိုင္းရွိတယ္၊ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံရွိတယ္။ အဲဒီႏိုင္ငံေတြက ေစ်းႏႈန္းေတြနဲ႔ ယွဥ္ၿပိဳင္ၿပီးေတာ့မွ တရုတ္အစိုးရက ခုနေျပာတဲ့ Quota စနစ္မွာ ၀င္ေရာက္ၿပီးေတာ့ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ရတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ တရုတ္အစိုးရက ႏွစ္တိုင္း တန္ခ်ိန္ ၅ သန္းေလာက္ Quota ေပးပါတယ္။ အဲဒီ ၅ သန္းေလာက္ ေပးတဲ့ေနရာမွာ တ၀က္ေလာက္ ၅၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္က ခုန COFCO ေပါ့ေနာ္ သူတို႔ အစိုးရပိုင္အဖြဲ႔အစည္းက ၀ယ္ၿပီးေတာ့ က်န္တဲ့ တ၀က္ေလာက္က တရုတ္ႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ အျခားပုဂၢလိကအဖြဲ႔အစည္းေတြက ၀ယ္ပါတယ္။ ခုေလာေလာဆယ္ေတာ့ COFCO က တန္ခ်ိန္ ၁ သိန္း Quota ရထားပါတယ္။ တန္ခ်ိန္ ၁ သိန္း Quota ကို က်ေနာ္တို႔ အျမန္ဆုံး ေမလကေနစၿပီးေတာ့ တန္ ၃ ေထာင္ စတင္ (တင္ပို႔) မယ္။ ၿပီးတာနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ ဆက္တိုက္ ဆက္ၿပီးေတာ့ တင္သြားမယ္။ ေနာင္အခါမွာ ဒီတန္ခ်ိန္ ၁ သိန္းတင္တဲ့အေပၚမွာ ႏွစ္ဘက္ ျပန္လည္သုံးသပ္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔ တရုတ္ႏိုင္ငံကို တင္ပို႔တဲ့ ပမာဏကို စနစ္တက် တိုးခ်ဲ႕သြားမယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီလိုတိုးခ်ဲ႕တဲ့အခါမွာ က်ေနာ္တို႔ ဒီပုံမွန္ ရန္ကုန္ဘက္ကေနၿပီးေတာ့ ပင္လယ္ေရေၾကာင္းနဲ႔ သြားတဲ့စနစ္နဲ႔ ေဆာင္ရြက္သလို နယ္စပ္ကေနတဆင့္ ၀င္ေရာက္ၿပီးေတာ့မွ ေရာင္းခ်တဲ့စနစ္ကိုလည္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။” နယ္စပ္လမ္းေၾကာနဲ႔ သေဘၤာတင္ လမ္းေၾကာႏွစ္ခုမွာ ဘယ္လမ္းေၾကာက က်ေနာ္တို႔ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ စလုပ္မလဲခင္ဗ်။ ႏွစ္မ်ဳိးစလုံးပဲလား။ [caption id="attachment_89933" align="aligncenter" width="698"]dv7 ဓာတ္ပုံ - ဒီဗြီဘီ[/caption] “ပထမဦးဆုံးအႀကိမ္္ ေမလကိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ပင္လယ္ေရေၾကာင္းကေနပဲ စလုပ္ပါမယ္။ ပင္လယ္ေရေၾကာင္းကေန စလုပ္တဲ့ အေျခအေနၾကည့္ၿပီးေတာ့မွ နယ္စပ္ကေနလည္း ေဆာင္ရြက္ဖို႔ရွိပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ နယ္စပ္ကလည္း က်ေနာ္တို႔ သိုေလွာင္ရုံစနစ္ေတြ ဖြံ႔ၿဖိဳးလာတဲ့ အေနအထားလည္း က်ေနာ္တို႔ဘက္မွာ လိုအပ္ခ်က္ေတြ လုပ္ေနပါတယ္။ နယ္စပ္သုိေလွာင္ရုံစနစ္၊ မူဆယ္မွာ သိုေလွာင္ရုံစနစ္ေတြ။ ေနာက္ ဆန္စက္။ ေခတ္မီ ဆန္ႀကိတ္ခြဲျပဳျပင္ႏိုင္တဲ့ Reprocessing Plant ေပါ့ေနာ္ ဆန္ကို အေရာင္တင္တာတို႔၊ ျပန္ၿပီးေတာ့ အိတ္သြပ္တာတို႔၊ Reprocessing and Packaging Plant ေတြ ဘာေတြ။ အခု Private Sector က ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံထားတာေတြ ရွိပါတယ္။ အဲဒါေတြလည္း ၿပီးလာၿပီဆုိရင္ နယ္စပ္ကေနလည္း က်ေနာ္တို႔ မူဆယ္ကုန္စည္ဒိုင္ကေနတဆင့္ တရား၀င္တင္ပို႔ႏိုင္ေအာင္၊ ရန္ကုန္လမ္းေၾကာင္းကေနလည္း တင္ပို႔ႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္မွာျဖစ္ပါတယ္။” လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္ခန္႔က တရုတ္နယ္စပ္မွာ ျမန္မာဆန္ကုန္သည္တခ်ဳိ႕ ေငြေၾကးဆုံးပါးမႈေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့ရသလို အစိုးရခ်င္း G to G စနစ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ တိုက္တြန္းခဲ့ၾကရာက လုံးပန္းခဲ့ၾကၿပီး အခုဆို ပထမဆုံးအျဖစ္ အသက္၀င္လာတယ္ေပါ့ေနာ္။ “ဟုတ္ပါတယ္။ အခုကေတာ့ က်ေနာ္တို႔က G to G က အစိုးရခ်င္းက ညႇိႏႈိင္းရုံသက္သက္ပါပဲ။ G to G က  Planning ပါပဲ။ တကယ္ကေတာ့ P to P နဲ႔ implementation (ပုဂၢလိကနဲ႔ အမ်ားပိုင္ကုမၸဏီေတြခ်င္း အေရာင္းအ၀ယ္လုပ္) လုပ္တာပါ။ ဟုိဘက္ကလည္း COFCO ကလည္း အစိုးရပိုင္တယ္ဆိုေပမယ့္လည္း သူက စီးပြားေရးအဖြဲ႔အစည္းပါပဲ။ သူလည္း စီးပြားေရးဆန္ဆန္ပဲ လုပ္တာပါ။ အခုေလာေလာဆယ္ေတာ့ သူ႔ကို အစုိးရက တန္ခ်ိန္ ၁ သိန္း Quota ေပးထားပါတယ္။ ဒီတသိန္း Quota ကို က်ေနာ္တို႔ တင္ၾကၿပီးေတာ့မွ ေရာင္းၾက၀ယ္ၾကၿပီးေတာ့မွ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ က်န္တဲ့ (Private) ပုဂၢလိက အဖြဲ႔အစည္းေတြကိုပါ ဆက္ၿပီးေတာ့ သူ Quota ေပးမယ့္သေဘာရွိပါတယ္။” အခု ဆန္တင္ပို႔ခြင့္ရမွာက အမ်ားပိုင္ကုမၸဏီက  ၁၀ ခုလား။ “အဲဒါက က်ေနာ္တို႔ ပထမဦးဆုံးအႀကိမ္ ကုမၸဏီစာရင္းကို အမ်ားပိုင္ကုမၸဏီ ၉ ခု။ အမ်ားပိုင္ေရာ၊ အမ်ားပိုင္မဟုတ္ေပမယ့္လည္း အမ်ားနဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့ ကုမၸဏီေတြရွိတယ္။ အဲဒီကုမၸဏီ ၉ ခုကို ပထမအသုတ္အေနနဲ႔ တရုတ္ကို က်ေနာ္တို႔ Nominate (အဆိုျပဳ) လုပ္ပါတယ္။ ေနာက္တခါ ဒုတိယအသုတ္အေနနဲ႔ ဆယ္ခု၊ တတိယအသုတ္အေနနဲ႔ ဆယ္ခုလုပ္ပါတယ္။ ဒါေတြကို ဆက္တိုက္ တရုတ္ဘက္ကို ေပးပို႔ၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ တနည္းအားျဖင့္ ေျပာမယ္ဆိုရင္ တကယ္တင္ပို႔တဲ့အခ်ိန္မွာ ကုမၸဏီေတြအားလုံးေပ့ါေလ။ Export လုပ္ခ်င္တဲ့ ကုမၸဏီေတြအားလုံး ေရာင္းခ်ႏိုင္တဲ့ အေနအထားျဖစ္ေအာင္ က်ေနာ္တို႔ ျပင္ဆင္ၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္သြားတာျဖစ္ပါတယ္။” ေျဖသြားတဲ့ထဲမွာ ေမးခြန္းတခ်ဳိ႕ပါသြားတယ္။ တခ်ဳိ႕ဆန္ကုန္သည္ အလတ္စားေတြက စိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုၾကလို႔ေလ။ “မွန္တယ္၊ မွန္တယ္။ အဲဒီကတည္းက က်ေနာ္တို႔ ရွင္းျပပါတယ္ သူတို႔ကို။ တခ်ဳိ႕က်ေတာ့လည္း ခုနေျပာသလို ဒီ Process (ျဖစ္စဥ္) ရဲ႕ သေဘာကို သေဘာမေပါက္တာေပါ့ေနာ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔က တရုတ္ႏိုင္ငံအဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ ထိေတြ႔ရတဲ့အခါမွာ တရုတ္ႏိုင္ငံက အဖြဲ႔အစည္း ၃ ဖြဲ႔နဲ႔ ထိေတြ႕ရပါတယ္။ အေရာင္းအ၀ယ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ကိစၥေတြ၊ commercial ပိုင္းကို လိုင္စင္ပိုင္းကို ကိုင္တာက်ေတာ့ Ministry of Commerce (ကုန္သြယ္ေရး၀န္ၾကီးဌာန) ေပါ့ေနာ္။ ေနာက္တခါ တရုတ္ႏုိင္ငံမွာ စၿပီးေတာ့ တင္ပို႔ဖို႔အတြက္ ေဆာင္ရြက္ရတဲ့ အရည္အေသြးနဲ႔ Inspection and Quarantine ပိုင္းကို ကိုင္တာက်ေတာ့ AQSIQ ဆိုတာ သီျခား၀န္ႀကီးဌာနေပါ့။ (စကားခ်ပ္။      ။ AQSIQ – တရုတ္ႏိုင္ငံရွိ ကုန္ပစၥည္းအရည္အေသြးပိုင္းဆိုင္ရာ ႀကီးၾကပ္ကြပ္ကဲသည့္ အဓိက အင္စတီက်ဴမ်ားထဲမွတခု) ေနာက္တခါ တရုတ္ႏိုင္ငံကို သြင္းဖို႔အတြက္ကို Quota အတြက္ကို ေပးတဲ့ အဖြ႔ဲအစည္းကက်ေတာ့ National Development and Reform Commission ေပါ့ အမ်ဳိးသားျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးနဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးေကာ္မရွင္ေပါ့။ အဲဒီေတာ့ ဒီဌာနႀကီး ၃ ခုနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ ထိေတြ႔ရတဲ့အခါမွာ ဌာနႀကီး ၃ ခုကလည္း လိုအပ္ခ်က္ေတြက တခုနဲ႔တခုနဲ႔ မတူၾကဘူး။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က တရုတ္ဘက္ကို အဆိုျပဳတဲ့အခါမွာ တရုတ္ဘက္က ဘာေျပာလဲဆိုေတာ့ First Time, Second Time, Third Time စသျဖင့္ သူက Nomination ေပးပါ။ အဲဒီ Nomination ကို သူတို႔က စိစစ္ၿပီးေတာ့မွ တဆင့္ၿပီးတဆင့္ သူတို႔ဘက္က ခြင့္ျပဳပါမယ္။ ဒါက က်ေနာ္တို႔က တင္ပို႔ေရာင္းခ်တဲ့စနစ္ကို မေရာက္ေသးဘူးေပါ့ေနာ္။ ကုမၸဏီေတြကိုသူက စစ္ေဆးတာ။ ဒီကုမၸဏီေတြက လိပ္စာေတြက ဘယ္လိုရွိလဲ၊ ၀က္ဘ္ဆိုက္ ဘယ္လိုရွိလဲ၊ Profile ေရာ ရွိသလား၊ ကုမၸဏီေတြမွာ ဆန္တင္ပို႔တဲ့ အေတြ႔အႀကဳံေရာ ရွိသလား။ သိုေလွာင္ရုံတို႔ ဆန္စက္တို႔ေရာ ရွိသလား။ ကုမၸဏီပိုင္မဟုတ္ရင္ေတာင္မွ သူတို႔နဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီးေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ဆန္စက္ေတြ၊ သိုေလွာင္ရုံေတြရွိသလား စသျဖင့္ သူတို႔က Regulatory နဲ႔ ွQuality Oriented Process ကို သူတို႔က လုပ္တာပါ။ အဲဒီေတာ့ ပထမ ကုမၸဏီ ၉ ခုေပါ့။ ၉ ခု လုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ ေနာက္ထပ္ကုမၸဏီ ၁၀ ခု၊ ေနာက္ထပ္ ကုမၸဏီ ၁၀ ခု။ စုစုေပါင္း ခုဆိုရင္ ကုမၸဏီေပါင္း၂၉ ခုကို တရုတ္ဘက္ကို ေပးပို႔ၿပီးေတာ့ စၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ဖို႔ က်ေနာ္တို႔ ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ တကယ္တမ္း တင္ပို႔တဲ့အခ်ိန္ေရာက္ၿပီဆိုရင္ ကုမၸဏီ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား၊ ကုမၸဏီ ၃၀-၄၀ ေလာက္ တင္ပို႔ႏိုင္တဲ့ အေနအထားျဖစ္သြားမွာပါ။ တကယ္တမ္းကေတာ့ တရုတ္ႏိုင္ငံက က်င့္သုံးတဲ့ Quota စနစ္ကလည္း ဒီယွဥ္ၿပိဳင္မႈကို အသားေပးတဲ့ Competitive Process ျဖစ္ပါတယ္။ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈကို အသားေပးတဲ့ Process နဲ႔ တရုတ္ႏိုင္ငံက ေဆာင္ရြက္တာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔ဘက္ကလည္းပဲ ခုနေျပာတဲ့ ဒီမွာရွိတဲ့ အေသးစားေရာ၊ အလယ္အလတ္ေရာ၊ အႀကီးစားေရာ အားလုံးပါ၀င္ႏိုင္တဲ့ Inclusive ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ Process ျဖစ္ ေအာင္ က်ေနာ္တို႔ကလည္း ေဆာင္ရြက္ရတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီဟာႀကီးက က်ေနာ္တို႔က ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေဆာင္ရြက္ထားတာမဟုတ္ခဲ့တဲ့ ကိစၥတခုကို ဒါ က်ေနာ္တို႔ ေတာ္ေတာ္ကို ညိႇႏႈိင္းၿပီးေတာ့မွ ေဆာင္ရြက္ရတာျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္တမ္းေတာ့ နယ္စပ္က အမ်ားႀကီး ၀ယ္ေနေပမယ့္လည္း တႏိုင္ငံနဲ႔တႏိုင္ငံ-။ ေနာက္တခါ International Agricultural Product Trading Protocol (ႏိုင္ငံတကာ စိုက္ပ်ဳိးေရးထြက္ကုန္ ကုန္သြယ္မွုဆိုင္ရာ က်င့္၀တ္သေဘာတူညီခ်က္) က က်ေနာ္တို႔ ၂ ႏိုင္ငံၾကားမွာ မရွိခဲ့ဘူး။ ဒါေတာင္ ၂၀၁၄ စက္တင္ဘာမွာ က်ေနာ္တို႔ ဒီဘက္က လယ္ယာစိုက္ပ်ဳိးေရး၀န္ႀကီးနဲ႔ တရုတ္ဘက္က လယ္ယာစိုက္ပ်ဳိးေရး၀န္ႀကီး၊ ေနာက္တခါ ဒီဘက္က လယ္ယာစိုက္ပ်ဳိးေရး၀န္ႀကီးနဲ႔ တရုတ္ဘက္က AQSIQ ၀န္ႀကီးတို႔ MOU (နားလည္မႈစာခြ်န္လႊာ) လက္မွတ္ထိုးၿပီးေတာ့မွ စၿပီးေတာ့ ျဖစ္လာတာေပါ့ေနာ္။ တကယ္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အတြက္ဆိုရင္ေတာ့ အခု ဒီ ဆန္ Protocol ၿပီးသြားရင္ ေနာက္ထပ္ ေျပာင္းတို႔ ဘာတို႔ အမ်ားၾကီး ဆက္လုပ္ဖို႔ရွိပါေသးတယ္ တရုတ္ႏိုင္ငံနဲ႔ေလ။ လုပ္လည္းလုပ္ဖို႔ က်န္ေနေသးတာေပါ့။” ျမန္မာ့ဆန္ ျပည္ပတင္ပို႔မႈရဲ႕ ေလးပုံသုံးပုံခန္႔ဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံဘက္ကို သြားေနေတာ့ တရုတ္ ၀ယ္လက္အေပၚ အလြန္အမင္း မီွခိုေနရလြန္းမေနဘူးလား။ “အဓိကက က်ေနာ္တို႔က ဘယ္လုိလည္းဆုိေတာ့ ႏိုင္ငံတကာေစ်းကြက္ကလည္း Quality Rice (အရည္အေသြးျပည့္မီတဲ့ဆန္) ေတြပဲ လိုလာတဲ့အခ်ိန္၊ က်ေနာ္တို႔ တိုင္းျပည္မွာလည္း Quality Rice ကို သြားႏိုင္တဲ့ အဆင့္ကို အခု ျဖည္းျဖည္းခ်င္း တက္ေနတာေပါ့ေလ။ အစိုးရသစ္လက္ထက္မွာမွ က်ေနာ္တို႔က ဆန္စက္ႀကီးေတြ၊ ေခတ္မီဆန္စက္ေတြက ေဆာက္ၾကတာဆိုေတာ့ တခ်ဳိ႕ဆို ေဆာက္လက္စ၊ တခ်ဳိ႕ဆို ၿပီးကာနီးပဲ ရွိေသးတာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ Quality Market ကို သြားဖို႔အတြက္ ျပင္ေနတဲ့အခ်ိန္လည္းျဖစ္ေနတာရယ္၊ ေနာက္တခါ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ Demand (၀ယ္လိုအား) ကလည္း တအားကို မ်ားလာတာေပါ့ေနာ္။ ခု ကမၻာမွာ ဆန္အမ်ားဆုံးတင္သြင္းတဲ့ႏိုင္ငံ ျဖစ္လာတာေပါ့။ တႏွစ္ကို ဆန္တန္ခ်ိန္ ၃-၄ သန္းေလာက္သြင္းတယ္ဆိုတာ ေတာ္ေတာ္ကိုမ်ားတဲ့ တင္သြင္းမႈ ျဖစ္လာတာေပါ့။ ေနာက္တခုက ပထ၀ီအေနအထားအရလည္း နယ္နိမိတ္က အမ်ားႀကီး ထိစပ္ေနတဲ့သေဘာလည္းျဖစ္တာေပါ့။ ဒါေၾကာင့္မို႔ က်ေနာ္တို႔က ေနာက္တဘက္ကလည္း က်ေနာ္တို႔အားလုံး သိထားတဲ့ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္မွာလည္း ဗီယက္နမ္နဲ႔ တရုတ္နဲ႔အၾကား ဆက္ဆံေရး တင္းမာလာတဲ့အခါမွာ ျမန္မာ့ဆန္ကို နယ္စပ္ကေနပိုၿပီးေတာ့ ၀ယ္လာတဲ့သေဘာေတြလည္း ရွိတာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ ေရရွည္အတြက္ကေတာ့ က်ေနာ္တို႔က တရုတ္ေစ်းကြက္ကိုလည္း အားထားရမွာျဖစ္သလို ဥေရာပေစ်းကြက္တို႔၊ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေစ်းကြက္တို႔၊ အာဖရိကေစ်းကြက္တို႔ကိုလည္း က်ေနာ္တို႔ ပစ္ပယ္လို႔မရဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လည္းဆိုေတာ့  Single Market Dependence (ေစ်းကြက္တခုတည္းအေပၚ မီွခိုမႈ) က က်ေနာ္တို႔အတြက္ အရမ္း Risks မ်ား (စြန္႔စားရ) တယ္ေပါ့ေလ။” ဥေရာပဘက္က ျမန္မာကို ပိတ္ဆို႔မႈေတြ ရုပ္သိမ္းၿပီးေနာက္ GSP (အခြန္ကင္းလြတ္ခြင့္အပါအ၀င္ ကုန္သြယ္မႈဆိုင္ရာ အထူးအခြင့္အေရး) ျပန္ေပးတယ္ဆိုေတာ့ေလ။ “အခုလည္း သြားေနတယ္။ အခုလည္း ဒီဘက္ေခတ္မွာ Quality Rice ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား Europe ကို သြားလာၿပီ။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္တို႔ အခ်ိန္ နည္းနည္းေလး ယူရဦးမယ္။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ ၃ ႏွစ္တာ ဆက္တိုက္မွာ ဆန္တန္ခ်ိန္ တစ္သန္းခြဲေလာက္ကို ၃ ႏွစ္ဆက္တိုက္ ပို႔ႏိုင္လာတယ္။ ဒီႏွစ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ ထူးထူးျခားျခားဘဲ တန္ခ်ိန္ ၁ ဒသမ ၈ သန္း နီးပါးေလာက္ကို  ပို႔ႏိုင္တယ္။ ဆန္ကေနၿပီးေတာ့ အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္း ၇၀၀- ၈၀၀ ေလာက္ က်ေနာ္တို႔ ၀င္ေငြရလာၿပီဆိုေတာ့ ဘယ္လိုမဆို က်ေနာ္တို႔က turning Point တခုေတာ့ ေရာက္လာၿပီ။ တက္ၿပီးေတာ့ Take Off Position ကေန ဆက္ၿပီးေတာ့ Establish ျဖစ္တဲ့၊ ခိုင္ခို္င္မာမာ ေျခကုပ္ယူႏိုင္တဲ့ အေနအထားျဖစ္ေအာင္ က်ေနာ္တို႔က ဆက္ၿပီးေတာ့ Marketing နဲ႔ Promotion ဆက္လုပ္ရမယ့္ သေဘာရွိတာေပါ့ေလ။ အဲဒီမွာ က်ေနာ္တို႔က Market ကိုလည္း Diversify (တခုတည္းမဟုတ္ဘဲ သုံးေလးမ်ဳိးခြဲလုပ္ျခင္း) လုပ္ရမယ္။ တရုတ္ေစ်းကြက္သြားတာလည္းသြား၊ အင္ဒိုနီးရွား၊ ဖိလစ္ပိုင္ကို သြားတာသြား၊ ဂ်ပန္ကို သြားတာသြား၊ ဥေရာပ သြားတာသြား၊ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းသြားတာသြား၊ အာဖရိကသြားတာသြား စသျဖင့္ ဒါေတြကို ေဆာင္ရြက္ရမယ့္သေဘာရွိပါတယ္။” ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈက ဆန္စပါးက႑နဲ႔ လယ္ယာထုတ္ကုန္က႑မွာ နည္းတယ္ေနာ္။ ျပည္ပကသာမက ျပည္တြင္းက သူေဌးေတြလည္း မရင္းႏွီးမျမႇဳပ္ႏွံၾကဘူးေနာ္။ “ဟုတ္ပါတယ္။ နည္းပါတယ္။ လယ္ယာက႑ တခုလံုးျခဳံရင္ကို ေတာ္ေတာ္ကို နည္းပါတယ္။ သူကလည္း အက်ဳိးအျမတ္ Investment Profitability သိပ္မရွိဘူး။ ေနာက္တခါ ခန္႔မွန္းႏိုင္တဲ့ ေမွ်ာ္မွန္းႏိုင္တဲ့ အေနအထားကလည္း မရွိဘူးေပါ့။ ေနာက္တခါ ျပည္တြင္းေစ်းကြက္ႀကီးက ႀကီးေနတုန္းပဲေပါ့။ အခု က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံျခား Export လုပ္တဲ့ဟာ  ဥပမာ ၁ ဒသမ ၅ သန္းဆုိတာ တႏိုင္ငံလုံး ထုတ္လုပ္တဲ့ ပမာဏရဲ႕ ၁၀ ကေန ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းၾကားပဲ ရွိေသးတာကိုး။ တကယ့္ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္က ျပည္တြင္းေစ်းကြက္ႀကီးက စားေနေသးတာကိုး။ Export လုပ္ႏိုင္တဲ့ဟာကလည္း က်ေနာ္တို႔ ၁ ႏွစ္ကို ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ တက္လာတာ ေတြ႔ရတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီဟာကိုလည္း က်ေနာ္တို႔ ဆက္ထိန္းထားၿပီးေတာ့ လာမယ့္ ၂၀၁၉-၂၀ ေလာက္မွာ တန္ခ်ိန္ ၃ သန္း ေလာက္ပို႔ႏိုင္ေအာင္ က်ေနာ္တို႔ Target ထားရမွာပါ။ အဲလိုမ်ဳိးထားၿပီးေတာ့မွ ၂၀၁၉-၂၀၂၀ တန္ခ်ိန္ ၃ သန္းေလာက္ ပို႔ႏိုင္တဲ့အေနအထားအထိ ျဖစ္ေအာင္ ဆိပ္ကမ္းေတြမွာ၊ ျပည္တြင္းမွာရွိတဲ့ဆိပ္ကမ္းေတြ၊ ဥပမာ- ပုသိမ္ဆိပ္ကမ္း၊ ရန္ကုန္ဆိပ္ကမ္းတို႔ စစ္ေတြဆိပ္ကမ္းတို႔ အဲလိုဆိပ္ကမ္းေတြကေန တင္ပို႔ႏိုင္ေအာင္။ ေနာက္တခါ ဆိပ္ကမ္းေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ၿပီးေတာ့ သုိေလွာင္ရုံေတြ၊ သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္မႈဆိုင္ရာ စရိတ္စကေတြလည္း ေလ်ာ့ပါးသြားေအာင္။ ေနာက္တခါ ေခတ္မီသိုေလွာင္ရုံ၊ ေခတ္မီ ကုန္တင္ကုန္ခ်စနစ္ေတြ။ မိုးတြင္းမွာ ဆန္တင္ႏိုင္တဲ့ အေနအထားျဖစ္ေအာင္ Crane Terminal ေတြ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏံွၿပီး ေဆာင္ရြက္သြားဖို႔လိုပါတယ္။ အဲဒါေတြ မရွိဘဲနဲ႔ က်ေနာ္တို႔က Infrastructure ေကာင္းေကာင္းမရွိဘဲနဲ႔ ဆန္တန္ခ်ိန္ ၂ သန္း ၃ သန္း ပို႔ဖို႔ဆိုတာလည္း ေတာ္ေတာ္ ခက္တာေပါ့ေနာ္။” အမ်ဳိးသားဆန္စပါးမူ၀ါဒတရပ္ကို ေရးဆြဲထုတ္ျပန္ႏိုင္ျခင္းမရွိေသးတာေလ ဘယ္လို အကန္႔အသတ္ အခက္အခဲေတြ ေၾကာင့္လို႔ သိထားလဲခင္ဗ်။ “အဓိကကေတာ့ အမ်ဳိးသားဆန္စပါးမူ၀ါဒက က်ေနာ္တို႔က တနည္းအားျဖင့္ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ မူ၀ါဒမရွိဘူးဆိုေပမယ့္ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၂၀၁၄ မွာေတာ့ က်ေနာ္တို႔ International Trade Center နဲ႔ စီးပြားကူးသန္း၀န္ၾကီးဌာနနဲ႔ က်ေနာ္တို႔ဆန္စပါးအသင္းခ်ဳပ္နဲ႔ ေပါင္းၿပီးေတာ့ National Export Streagey  ေပ့ါေနာ္ ပို႔ကုန္မဟာဗ်ဴဟာကို ေရးဆြဲႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါကိုလည္း က်ေနာ္တို႔ ႏွစ္ဆန္းပိုင္းမွာ ၿပီးခဲ့တဲ့လက  က်ေနာ္တို႔ Launch လုပ္ထားပါတယ္။  (စကားခ်ပ္။`    ။ အမ်ဳိးသားပို႔ကုန္မဟာဗ်ဴဟာကို မတ္လ ၂၅ ရက္ေန႔မွာ ဒုတိယသမၼတ ဦးဉာဏ္ထြန္းက ေၾကညာပါတယ္။ ၅ ႏွစ္သက္တမ္းရွိ ဒီ မဟာဗ်ဴဟာစီမံခ်က္ ေပၚေပါက္ေရးအတြက္ ႏိုင္ငံတကာကုန္သြယ္မႈစင္တာက နည္းပညာအကူအညီေပးၿပီး ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံ စီးပြားေရးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးနဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး၀န္ၾကီးဌာနနဲ႔ ဂ်ာမဏီ ႏိုင္ငံတကာပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး ေအဂ်င္စီတို႔က ေထာက္ပံ့တာျဖစ္ပါတယ္) National Export Streagey ကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ျမင္တာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ကို Comprehensive ျဖစ္ၿပီးေတာ့ ဘာပဲေျပာေျပာ National Rice Policy မဟုတ္ေတာင္မွ Export Streagey ကို အသုံးခ်ႏိုင္တယ္ေပါ့ေနာ္။ Implementation (အေကာင္အထည္ေဖာ္) လုပ္ႏို္င္မယ္ေပါ့ေလ။ ေနာက္တခုက က်ေနာ္တို႔ ေမွ်ာ္လင့္တာကေတာ့ က်ေနာ္တို႔က National Rice Streagey၊ National Rice Policy ဆိုတာထက္ က်ေနာ္တို႔က အခု တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ တိုင္းျပည္က Decentralization ကို သြားလာတဲ့အခါမွာ က်ေနာ္တို႔က ဧရာ၀တီတိုင္းရဲ႕ Rice Policy၊ ပဲခူးတိုင္းရဲ႕ Agricultural policy ၊ ရွမ္းျပည္နယ္ရဲ႕ Policy အဲဒီလိုမ်ဳိး က်ေနာ္တို႔က တတ္ႏိုင္သမွ် ျပည္နယ္နဲ႔တိုင္းကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ policy ေတြ မူ၀ါဒေတြ ခ်ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ပိုၿပီးေတာ့ အေပၚမွာ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္မွာ ဒါေတြကို ျပန္ၾကည့္ၿပီးေတာ့မွ လုပ္တာက ပိုေကာင္းမယ့္သေဘာကို က်ေနာ္တို႔ ေတြ႔ပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ေတာ္ေတာ္လည္း ဒီေကာင္က Complicated (ရႈပ္ေထြး) ျဖစ္ေတာ့ အခ်ိန္ယူၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ရမွာျဖစ္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ လာမယ့္အစိုးရက်ရင္ေတာ့ ဒါေတြကိုလုပ္ဖို႔အတြက္ က်ေနာ္တို႔ Private Sector (ပုဂၢလိက က႑) ကေတာ့ တင္ျပေတာင္းဆိုရမယ့္သေဘာ ျဖစ္လာပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔တိုင္္းျပည္ရဲ႕အေနအထားအရ၊ ပထ၀ီအေနအထားအရ က်ေနာ္တို႔က ေတာ္ေတာ္ကိုက်ယ္ျပန္႔တဲ့ သေဘာရွိတဲ့အျပင္ကို အုပ္ခ်ဳပ္မႈပုံသဏၭာန္အရလည္း တိုင္းေဒသႀကီးနဲ႔ ျပည္နယ္ေတြမွာ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ ပုံသဏၭာန္က ေနာက္ပိုင္းဆို ပိုၿပီးေတာ့ ကြဲျပားလာႏိုင္တဲ့သေဘာေတြ ရွိႏိုင္တယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ဒီလိုအေနအထားမ်ဳိးမွာ National Level ဆိုတာထက္ကို Regional and State level မွာ Agricultural policy ေတြကို ခိုင္ခို္င္မာမာ ကိုင္ထားဖို႔ လိုလာတာေပါ့ေနာ္။ “ ျမန္မာႏိုင္ငံက ဆန္တင္ပို႔မႈအပါအ၀င္ လယ္ယာထြက္ကုန္တင္ပို႔မႈ ာေပၚအားထားေနရေတာ့ ႏိုင္ငံတကာမွာ ေရနံေစ်းေတြက်ေနသလို လယ္ယာထြက္ကုန္ေစ်းေတြ က်ရိပ္သန္းေနေတာ့ ျမန္မာျပည္အတြက္ တျခားအရန္လုပ္ငန္းေတြ ဘာေတြ ျပင္ဆင္ထားဖို႔ သင့္တယ္ထင္လဲ။ “က်ေနာ္ျမင္တာကေတာ့ Agricultural Commodities နဲ႔ Food ေစ်းကြက္ကေတာ့ ဘယ္လုိမဆို က်လည္း လတ္တေလာအေနအထားတခုမွာ ခနပဲ၊ အဲဒီေတာ့ တခုခုက်သြားၿပီးရင္ ျပန္ၿပီးေတာ့ ထူေထာင္ႏိုင္တဲ့ ကုိယ္ခံအား ရွိဖို႔ေတာ့လိုတာေပါ့ေနာ္။ ေနာက္တခုက အေရးႀကီးဆုံးက က်ေနာ္တို႔ တိုင္းျပည္က ပို႔ကုန္ကုိ အေျခခံၿပီးေတာ့မွ ပို႔ကုန္က ရတဲ့၀င္ေငြနဲ႔ တိုင္းျပည္ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရမယ့္ႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔က ပို႔ကုန္မဟာဗ်ဴဟာနဲ႔ ပို႔ကုန္၀င္ေငြေတြ တိုးလာဖို႔လိုတာေပါ့။ အခုဆို က်ေနာ္တို႔က ကုန္သြယ္မႈမွာ လိုေငြက ျပေနတယ္ေပါ့ေနာ္။ သြင္းကုန္ကလည္း မ်ားတယ္။ ဒါကလည္း ကာလတုိမွာ လက္ခံလို႔ရပါတယ္။ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြက စီး၀င္လာတဲ့အခါမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြက စက္ရုံအလုပ္ရုံေတြ ေဆာက္တဲ့အခါမွာ ႏိုင္ငံျခားကေန။ က်ေနာ္တို႔ ဆန္စပါးက႑မွာကိုပဲ  ဆန္စက္ေတြ ႏိုင္ငံျခားကေန သြင္းေနရတာကိုး။ အဲဒီေတာ့ သြင္းကုန္က မ်ားတာေပါ့ေလ။ ဒါေပမယ့္ ေနာင္လာမယ့္ ၅ ႏွစ္မွာေတာ့ က်ေနာ္တို႔က သြင္းကုန္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ မူ၀ါဒကို ေသေသခ်ာခ်ာျပန္စဥ္းစားရမယ့္သေဘာျဖစ္လာၿပီ။ ပို႔ကုန္ကို တိုးျမႇင့္ဖို႔အတြက္ကိုလည္း၊ ဆန္ဆိုရင္ ခုလက္ရွိ ေဒၚလာ သန္း ၆၀၀- ၇၀၀ ေလာက္ ၀င္ေငြရတာကေန ေဒၚလာသန္း ၁ ေထာင္ေလာက္ ၀င္ေငြရေအာင္၊ ေနာင္ ၂၀၁၉-၂၀၂၀ မွာ ဆန္တန္ခ်ိန္ ၃ သန္းေလာက္တင္ပို႔ၿပီးေတာ့ ေဒၚလယာ ၁ ဒသမ ၅ ဘီလီယံ ေလာက္ေပါ့ေနာ္။ သန္း ၁၅၀၀ ေလာက္ ၀င္ေငြရေအာင္၊ ပဲကေနၿပီးေတာ့လည္း ေဒၚလာ ၁ ဘီလီယံ (သန္း ၁ ေထာင္) ေလာက္ ၀င္ေငြရေအာင္ စသျဖင့္ ပို႔ကုန္ကေနၿပီးေတာ့ ၀င္ေငြ ရလာဖို႔အတြက္ ပို႔ကုန္တိုးျမႇင့္ေရးအစီအမံေတြကို စနစ္တက် ခ်ရမွာေပါ့ေလ။ အဲဒီေတာ့ ပို႔ကုန္တိုးျမွင့္ေရးဆိုတဲ့ေနရာမွာ က်ေနာ္တို႔ထုတ္ကုန္ေတြက Quality (အရည္အေသြး) ေကာင္းဖို႔လိုတာေပါ့။ Quality ေကာင္းဖို႔လိုတယ္။ ေနာက္တခါ  ေခတ္မီထုတ္ပိုးမႈစနစ္နဲ႔ ထုတ္ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံတကာေစ်းကြက္မွာတင္ေရာင္းဖို႔၊ ႏိုင္ငံတကာမွာလည္း က်ေနာ္တို႔က Marketing တို႔ ဘာတို႔လည္းလုပ္ဖို႔လည္း လိုတာေပါ့ေလ။” ျမန္မာ့ဆန္ကို တရုတ္ႏိုင္ငံကို တရား၀င္လမ္းေၾကာင္းကေန မၾကာျမင့္မီကာလမွာ တရား၀င္အျဖစ္ ပို႔ေဆာင္ေတာ့မယ့္အေျခအေနကေန လယ္သမား၊ တင္ပို႔မယ့္ကုမၸဏီေတြ၊ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရနဲ႔ ဆန္လုပ္ငန္းရွင္မ်ားအသင္း၊ ဆန္စပါးအသင္းခ်ဳပ္။ ဆန္စက္လုပ္ငန္းရွင္မ်ားအသင္း စတဲ့ စတဲ့ က႑အသီးသီးက ဒီဆန္တင္ပို႔မႈကို ေအာင္ျမင္ေအာင္၊ ခ်ဲ႔ထြင္ႏိုင္ေအာင္ ဦးတည္ၿပီး မွတ္ခ်က္ျပဳေျပာျပေပးပါ။ “အဓိကေတာ့ ဘာပဲေျပာေျပာ ၂၀၁၄ စက္တင္ဘာမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က လယ္ယာစိုက္ပ်ဳိးေရး၀န္ၾကီးဌာနနဲ႔ တရုတ္ႏိုင္ငံဘက္က AQSIQ ၀န္ႀကီးဌာန၊ ေနာက္တခါ တရုတ္ႏိုင္ငံ စိုက္ပ်ဳိးေရး၀န္ၾကီးဌာနတို႔အၾကားမွာ MOU (နားလည္မႈစာခြ်န္လႊာေတြ) လက္မွတ္ေရးထိုးႏိုင္ခဲ့တာဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဆန္စပါးကန္ဒအတြက္ အလွည့္အေျပာင္းပါ။ ဒီ Turning Powint ရဲ႕ေနာက္မွာ ဆက္စပ္ၿပီးေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဆန္စပါးအသင္းခ်ဳပ္နဲ႔ အသင္းအဖြဲ႔ေတြ၊ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ၊ ပညာရွင္ေတြကအစေပါ့ေလ တရုတ္ႏိုင္ငံက ဘာပဲေျပာေျပာ နယ္စပ္မွာ တရားမ၀င္ (တရားမ၀င္ဆိုတဲ့ေနရာမွာ လက္ရွိ က်ေနာ္တို႔တင္ပို႔ေနတာ က်ေနာ္တို႔ဘက္ကေတာ့ အသိအမွတ္ျပဳေပမယ့္ တရုတ္ဘက္က တရားမ၀င္ အသိအမွတ္မျပဳဘူးေပါ့ေနာ္) ေပါ့ေနာ္။ လက္ရွိ တင္ပို႔ေနတဲ့စနစ္က ေရရွည္သြားဖို႔ဆိုတာ ေတာ္ေတာ္ခက္တာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ ေရရွည္အတြက္ကို Sustainable ျဖစ္တဲ့ တရား၀င္ တင္ပို႔ႏိုင္တဲ့လမ္းေၾကာင္းေတာ့ တည္ေဆာက္ထားဖို႔သင့္တယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆေပၚမွာ က်ေနာ္တို႔က ၀ိုင္းၿပီးေတာ့ အားလုံးႀကိဳးစားၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္လိုက္တဲ့အတြက္ တရား၀င္တင္ပို႔ႏိုင္တဲ့ အေနအထားတခု ျဖစ္လာၿပီ။ ေနာက္တခုကေတာ့ တရား၀င္ တင္ပို႔ႏိုင္တဲ့အေနအထားတခုျဖစ္လာၿပီဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ဘက္က အေရးၾကီးတဲ့ အရည္အေသြးပိုင္းဆိုင္ရာကိစၥေတြ၊ စည္းစည္းလုံးလုံး [caption id="attachment_89934" align="aligncenter" width="690"]ဓာတ္ပုံ - ဒီဗြီဘီ ဓာတ္ပုံ - ဒီဗြီဘီ[/caption] ညီညီညြတ္ညြတ္နဲ႔ ေရာင္းေရး၀ယ္တာကိစၥေတြမွာ ညိႇႏႈိင္းတိုင္ပင္ေဆာင္ရြက္ဖို႔ေတြလည္း လိုလာၿပီေပါ့ေနာ္။ တတ္ႏိုင္သမွ် ေစ်းႏွိမ္မခံရေအာင္၊ ေစ်းေကာင္းရေအာင္၊ အရည္အေသြးေကာင္းေအာင္ ဒါေတြက်ရင္ ညိႇႏႈိင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔  လိုလာတဲ့သေဘာေတြ ရွိလာပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဆန္ကုန္သည္ေတြ၊ ဆန္စပါးအထူးျပဳကုမၸဏီေတြ၊ ဆန္ Export လုပ္တဲ့ ကုမၸဏီေတြ အားလုံးသတိထားၿပီးေတာ့ အရည္အေသြးပိုင္းနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရမယ့္ကိစၥေတြအတြက္ ကိုယ္ ျပင္ဆင္ထားဖို႔လိုသလို တဖက္ကလည္း ႏိုင္ငံတကာ ေရာင္းေရး၀ယ္တာကိစၥေတြမွာ ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ Inline ျဖစ္ေအာင္ ေရာင္းႏိုင္တဲ့ အေနအထားျဖစ္ေအာင္လည္း က်ေနာ္တို႔ ျပင္ဆင္ဖို႔ လိုတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီလိုလုပ္ေနရင္းနဲ႔ပဲ က်ေနာ္တို႔က တရုတ္ေစ်းကြက္ကို အေျခခံၿပီးလုပ္ေနရင္းနဲ႔ပဲ ကမၻာေပၚမွာ အျခားေစ်းကြက္ေတြျဖစ္တဲ့ ဥေရာပေစ်းကြက္တို႔၊ ဂ်ပန္ေစ်းကြက္တို႔၊ အင္ဒိုနီးရွား၊ မေလးရွား၊ ဖိလစ္ပိုင္ေစ်းကြက္တို႔ စတဲ့ေစ်းကြက္ေတြကိုပါ က်ေနာ္တို႔ ေရာင္းႏိုင္ဖို႔အတြက္ကို International Rice Marketing ကို စနစ္တက် ျပင္ဆင္ၿပီးလုပ္သြားမယ္ဆုိရင္ ဒါဟာ ေရရွည္အတြက္ အာမခံခ်က္ရွိၿပီးေတာ့ ေကာင္းမြန္တဲ့ ဆန္စပါးေစ်းကြက္တခုကို ထူေထာင္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ေကာင္းမြန္တဲ့ဆန္စပါးေစ်းကြက္တခု ျဖစ္ေတာ့မွပဲ က်ေနာ္တို႔ ဆန္စပါးေစ်းကြက္နဲ႔ ဆန္စပါး Supply Change, Value Change မွာရွိတဲ့ စက္ပိုင္ေတြ၊ ေတာင္သူေတြအထိ အက်ဳိးအျမတ္ေတြ ျပန္ၿပီးေတာ့ ရရွိၿပီးေတာ့မွ ေစ်းႏႈန္းေတြလည္း တည္ၿငိမ္မယ္၊ ေတာင္သူေတြ ၀င္ေတြလည္းေကာင္းမယ္။ ဆန္စက္ပိုင္ရွင္ေတြေရာ၊ ေက်းလက္ေတြမွာေနတဲ့ ဆန္စပါးလုပ္ငန္းကို မွီခိုေနတဲ့သူေတြရဲ႕ ၀င္ေငြေတြပါ ေကာင္းမြန္လာမယ့္သေဘာျဖစ္တဲ့အတြက္ က်ေနာ္တို႔ တရုတ္ႏိုင္ငံေစ်းကြက္ အလွည့္အေျပာင္းကေနစၿပီး ႏိုင္ငံတကာ ေစ်းကြက္ကိုပါ ပိုၿပီးေတာ့ ထိုးေဖာက္ ေရာင္းခ်ႏိုင္ေအာင္ က်ေနာ္တို႔ ျပင္ဆင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။"

Independent media are under attack by the Myanmar junta. DVB continues reporting the facts, but needs support for the safety of our journalists. You help with any donation. Thank you.

Donate
More News
Up