ကမာၻတ၀န္းႏုိင္ငံေတြရဲ႕ လြတ္လပ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေစာင့္ၾကည့္ေနတဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ၀ါရွင္တန္အေျခစိုက္ Freedom House က ျမန္မာသတင္း လြတ္လပ္ခြင့္အေျခအေနဟာ တိုးတက္လာတယ္လို႔ ေျပာဆိုလိုက္ပါတယ္။ အာရွ ပစိဖိတ္ေဒသက ေဟာင္ေကာင္၊ အိႏၵ္ိယ၊ သီရိလကာၤ၊ ထိုင္း၊ ပစိဖိတ္ကၽြန္းႏုိင္ငံေတြရဲ႕ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အေျခအေနဟာ ဆုတ္ယုတ္ခဲ့ေပမယ့္ ျမန္မာနဲ႔ နီေပါႏုိင္ငံေတြကေတာ့ တိုးတက္မႈေတြ ရွိခဲ့တယ္လို႔ ဒီအဖြဲ႔ရဲ႕ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး ေရးသားထားတဲ့ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ေရးပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ၂ ႏွစ္တာ အေျပာင္းအလဲေတြ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၿပီးမွာေတာ့ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာမွာ အနည္းငယ္ တိုးတက္မႈေတြ ရွိလာခဲ့သလို ပုံႏွိပ္ မီဒီယာလုပ္ငန္းကို ခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေလ်ာ့ခ်ေပးခဲ့သလို ေန႔စဥ္နဲ႔ အပတ္စဥ္ သတင္းစာေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားကိုလည္း လိုင္စင္ခ်ေပးခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း မီဒီယာဥပေဒသစ္ကို ျပဳစုရာမွာေတာ့ ေဒသခံအဖြဲ႔ေတြဆီက ေဆြးေႏြးခ်က္ေတြကို အကန္႔အသတ္နဲ႔ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၿပီး တိုင္းရင္းသားအၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ေရးသားရာမွာေတာ့ တားျမစ္ခ်က္ေတြ ရွိေနသလို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္မွာေတာ့ စိုးရိမ္ ပူပန္စရာ ျဖစ္ေနဆဲပဲလုိ ဆိုပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လက္ရွိအေျခအေနကေတာ့ တိုးတက္မႈမရွိသလို အေျခအေနကေတာ့ ထူးျခားမႈမရွိေသးဘူးလို႔ သတင္းစာဆရာႀကီး ဦးေသာၾကာက အခုလို ေျပာပါတယ္။ “က်ေနာ္တို႔ ဘက္က ေျပာရင္ေတာ့ သိပ္မထူးဘူးဗ်။ Freedom House ကေတာ့ သူ႔အတိုင္းအတာနဲ႔ တမ်ဳိးျဖစ္ရင္ ျဖစ္မွာေပါ့။ ဥပမာေလး တခုေျပာျပမယ္၊ သတင္းတပုဒ္ကို က်ေနာ္တို႔ ကေန႔အထိ confirm လုပ္လို႔ မရဘူးဗ်ာ။ ဘာျဖစ္လို႔ confirm လုပ္သလဲဆိုတာ က်ေနာ္တို႔က သတင္းစာတေယာက္အေနနဲ႔ confirm လုပ္မွ တာ၀န္ယူလို႔ရမယ္။ ေနာက္တခု က်ေနာ္တို႔ တာ၀န္သိစြာနဲ႔ ျပည္သူကို သတင္းအခ်က္အလက္အမွန္ေပးဖို႔ ၀န္ေဆာင္တဲ့ ျပည္သူ႔ ၀န္ထမ္းေတြျဖစ္တယ္ဗ်ာ။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္တို႔ကို နားလည္ေနတာက အထူးသျဖင့္ အစိုးရ အာဏာပိုင္အဖဲြ႔အစည္းေတြက က်ေနာ္တို႔က အလကားေနရင္းလိုက္ၿပီး အမွားေတြကို လိုက္ရွာၿပီး ေထာက္ေနတဲ့သူေတြလို႔ အဲလို နားလည္ေနတာကိုက အဲဒါကို မျဖစ္တာ။ ဒီအဆင့္က ဒီေန႔အထိ က်ေနာ္တို႔ မေက်ာ္ႏိုင္ေသးဘူး။ က်ေနာ့္အျမင္က သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္က အဲဒီအေပၚမွာ အေျခခံတာပဲ။ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံမွာ အဲဒီလိုပဲ ဒီအဆင့္ကို ေက်ာ္ကို မေက်ာ္ႏိုင္ေသးဘူး။ ဥပမာဗ်ာ Public Service မွာ ရဲက အေရးႀကီးတယ္။ ရဲက ကူညီပါရေစ ဆိုင္းဘုတ္ေထာင္ထားတဲ့ အဖဲြ႔အစည္းဗ်ာ။ က်ေနာ္တို႔ကို မကူညီဘူးဗ်ာ။ သြားရင္ ေဟာက္ေဟာက္ၿပီး လႊတ္ေနတာ Confirm လုပ္လို႔လည္း မရဘူး။” ဒီအဖြဲ႔ရဲ႕ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ကမာၻအဆင့္ သတ္မွတ္ခ်က္မွာေတာ့ ျမန္မာက အဆင့္ ၁၅၇ ေနရာမွာေရာက္ရွိလာေပမယ့္ လြတ္လပ္ခြင့္မရွိတဲ့ႏုိင္ငံ စာရင္းမွာ ထည့္သြင္း ထားဆဲျဖစ္ပါတယ္။ အရင္က ၁၆၂ ေနရာမွာ ရပ္တည္ခဲ့တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတြကို သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လြတ္လပ္တဲ့ႏုိင္ငံ၊ တစိတ္တေဒသပဲ လြတ္လပ္တဲ့ႏုိင္ငံနဲ႔ လြတ္လပ္ခြင့္မရွိတဲ့ႏုိင္ငံဆိုၿပီး ၃ မ်ိဳးခြဲ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။