အသက္ ၂၉ နွစ္အ႐ြယ္ ပါ၀န္ ကူမား ဘိုဂတီ တေယာက္္ ပ်ားရည္႐ွာဖို့ အိမ္က မထြက္ခင္ ဓားေသြးပါတယ္၊ ျပီးေတာ့ ဦးထုပ္အျဖူကို ေဆာင္းလိုက္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီအလုပ္ကို သူလုပ္တတ္တာ မၾကာေသးပါဘူး။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၅ နွစ္တုန္းကေတာ့ ပါ၀န္က နီေပါကြန္ျမူနစ္ပါတီရဲ့ ျပည္သူ့လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္က တပ္သားတေယာက္ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။    အစိုးရတပ္နဲ့ ေမာ္၀ါဒီသူပုန္တို့အၾကားမွာ ဆယ္စုတခုေက်ာ္ၾကာ တုိက္ပြဲျဖစ္ခဲ့ျပီး ၂၀၀၆ ခုနွစ္မွာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးသေဘာတူညီစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆုိနိုင္ခဲ့ပါတယ္။ “က်ေနာ့္ သူငယ္ခ်င္းေတြ အမ်ားၾကီး က်ေနာ့္ ေ႐ွ့မွာပဲ ေသဆံုးသြားၾကတယ္” လို့ ပါ၀န္က သတိတရ ျပန္ေျပာျပပါတယ္။ “က်ေနာ္က ေဆးတပ္ဖြဲ့မွာ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒဏ္ရာရတဲ့ ရဲေဘာ္ေတြကို ေဆးကုေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဆး၀ါးနဲ့ ကိရိယာေတြ အလံုအေလာက္ မ႐ွိတဲ့အတြက္ သူတို့ အသက္ေတြကို ကယ္ခ်င္လ်က္နဲ့ မကယ္နုိင္ခဲ့ပါဘူး။" နီေပါ ျပည္တြင္းစစ္အတြင္းမွာ လူေပါင္း ၁ ေသာင္းခြဲေလာက္ ေသဆံုးခဲ့ျပီး ၁ သိန္းခြဲေလာက္ စစ္ေျပးဒုကၡသည္ဘ၀ ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၆ နွစ္က ႐ွိခဲ့တဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူညီခ်က္အရ ေမာ္၀ါဒီသူပုန္ေတြအတြက္ ေ႐ြးစရာ ၂ လမ္း႐ွိပါတယ္။ နိုင္ငံရဲ့ စစ္တပ္ထဲကို ၀င္ခ်င္ရင္၀င္၊ ဒီလိုမွ မဟုတ္ရင္ တပ္ကထြက္ျပီး အျငိမ္းစားယူဖို့ ျဖစ္ပါတယ္။ မနွစ္ကစလုိ့ ေမာ္၀ါဒီသူပုန္ ၁ ေထာင္ေလာက္ နီေပါစစ္တပ္ထဲကို ၀င္ခဲ့ၾကျပီး၊ ၁ ေသာင္း ၄ ေထာင္ကေတာ့ မိမိဆနၵအေလွ်ာက္ တပ္ကထြက္ျပီး အျငိမ္းစား ယူသြားၾကပါတယ္။ ဒီလို အျငိမ္းစားယူတဲ့ အထဲမွာ ပါ၀န္ကလည္း တေယာက္ျဖစ္ပါတယ္။ “ယာယီစခန္းမွာ တပ္ခ်ထားတဲ့ အခ်ိန္မွာပဲ စစ္တပ္ထဲကေန ထြက္လုိက္ရင္ အျပင္ဘ၀မွာလည္း တခုခုေတာ့ လုပ္နိုင္မယ္လို့ ယံုၾကည္မႈ႐ွိလာတယ္။” “စစ္တပ္ထဲ မ၀င္ဘဲနဲ့ အရပ္သားဘ၀နဲ့က ပိုေကာင္းမယ္လို့ စဥ္းစားမိတယ္။ စစ္တပ္နဲ့ ေပါင္းလိုက္တာကုိလည္း မၾကိုက္ဘူးေလ။ ဒါေၾကာင့္ တပ္ကေန ထြက္ဖို့ ဆံုးျဖတ္လိုက္တယ္။" ဒီလို ထြက္လိုက္တဲ့အတြက္ အစိုးရဆီကေန အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁ ေသာင္း ၂ ေထာင္ေလာက္ ေထာက္ပံ့ေၾကးရပါတယ္။ “အဲဒီ ပိုက္ဆံနဲ့ ေျမ၀ယ္တယ္၊ အိမ္ေလး ၁ လံုး ေဆာက္လုိက္တယ္။ က်န္တဲ့ ပိုက္ဆံနဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေလးတခု လုပ္တယ္။ အခုဆုိရင္ ပ်ားေမြးျမူေရးလုပ္ျပီး ၀င္ေငြရေနပါျပီ။" အခုေတာ့ ပါ၀န္နဲ့ သူ့ဇနီး ဆုိနုတို့ မီဆူရီယာ ဆုိတဲ့ ႐ြာမွာ ေနၾကပါတယ္။ ျမို့ေတာ္ သက္သမန္ဒူးနဲ့ေတာ့ ကီလိုမီတာ ၇၀၀ ေလာက္ ေ၀းပါတယ္။ အဲဒီ႐ြာမွာ ေမာ္၀ါဒီ သူပုန္ေဟာင္း ၂၀၀ ေလာက္လည္း အေျခခ်ေနၾကပါတယ္။ သူပုန္ေဟာင္းေတြကို ႐ြာသားေတြက ၾကိုဆုိေနတယ္လို့ အသက္ ၄၃ နွစ္အ႐ြယ္ ႐ြာခံ ဆူဘက္႐ွ္ ဒန္ဂီးက ေျပာပါတယ္။ “သူပုန္ေဟာင္းေတြ အမ်ားၾကီး ဒီ႐ြာမွာ လာေနၾကပါတယ္။ အလုပ္ေတြလည္း မ်ဳိးစံုေပါ့။ နိုင္ငံေရးတခုတည္းနဲ့ အသက္႐ွင္လို့ မရဘူး၊ ေ႐ွ့ေရးအတြက္ အလုပ္လုပ္ရမယ္ဆုိတာကို သူတို့ သိသြားပါျပီ" လို့ ေျပာပါတယ္။ သူပုန္ေဟာင္းေတြက အလုပ္ၾကုိးစားၾကလို့ တျခားလူေတြအတြက္ နမူနာယူဖို့ ေကာင္းတယ္လို့ ေျပာပါတယ္။ ေမာ္၀ါဒီ တပ္မႉးၾကီးျဖစ္ခဲ့တဲ့ အသက္ ၃၂ နွစ္အ႐ြယ္ ခ်ီထရာ ဘဟာဒါ ေခ်ာင္ဒရီလည္း အဲဒီ႐ြာမွာပဲ  စီးပြားေရးလုပ္ငန္းအေနနဲဲ့ တည္းခိုခန္းတခု ဖြင့္ထားပါတယ္။ ျပည္တြင္းစစ္ကာလတုန္းကေတာ့ ေမာ္၀ါဒီေတြဟာ အရက္ေရာင္းတယ္ဆုိျပီး ဟိုတယ္ ေတြကို ဖ်က္ဆီးခဲ့ဖူးပါတယ္။  အခုေတာ့ ခ်ီထရာနဲ့ သူ့ဇနီး ရာမတုိ့ တည္းခုိခန္းလုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္ေနၾကပါတယ္။ “တပ္က ထြက္ျပီးေတာ့ ဟိုတယ္လုပ္ငန္းကေတာ့ က်ေနာ္တို့အတြက္ အလြယ္ဆံုးနဲ့ အဆင္အေျပဆံုး ျဖစ္မယ္လို့ ေတြးမိတာပဲ။ ဒါနဲ့ပဲ ႐ြာမွာ တည္းခုိခန္းတခုဖြင့္လုိက္တယ္။ ၁ ရက္ကို ေဒၚလာ ၅၀-၆၀ ေလာက္ဆုိရင္ ေက်နပ္ပါျပီ” လို့  ခ်ီထရာက ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ လုပ္ငန္းမေကာင္းေသးလုိ့ တေန့မွာ ၀င္ေငြ ၁၀ ေဒၚလာပဲ ရေသးတယ္လို့ ညည္းပါတယ္။ “နိုင္ငံေရးကို စိတ္မ၀င္စားေတာ့ဘူးဗ်ာ။ ပါတီကေတာ့ က်ေနာ့္ကို အစည္းအေ၀းတက္ဖို့ ေခၚပါတယ္။ က်ေနာ္ ျငင္းလိုက္တယ္ဗ်။ က်ေနာ္တို့ကို ေမာ္၀ါဒီ ေခါင္းေဆာင္ေတြက အသံုးခ် ေနတာ" လို့ ေျပာပါတယ္။ "နိုင္ငံျခားမွာ အလုပ္သြား လုပ္ခ်င္တယ္" လို့လည္း ဆုိပါတယ္။ ဘိုဂတီ တို့လို သူပုန္တပ္သားေဟာင္းေတြကေတာ့ အရင္ထက္စာရင္ ပိုအဆင္ေျပ ေနၾကပါတယ္။ “အခုေတာ့ ဘ၀က အဆင္ေျပပါတယ္။ သမီးေလး တေယာက္လည္း ႐ွိတယ္။ မိသားစုအတြက္ အလုပ္လုပ္တယ္။ နယ္ခံေတြကလည္း ကူညီၾကေတာ့ အားတက္တာေပါ့" လုိ့ ေျပာပါတယ္။ (Sunil Neupane  ေရးသည့္ Nepal’s Former Maoist Combatants Start Afresh ေဆာင္းပါးကို ဘာသာျပန္ပါသည္။)