ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ေဝါဟာရ သတ္မွတ္မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ၁။ ရာဇသတ္ႀကီးတြင္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားဟူေသာ စကားရပ္ကို ေအာက္ပါအတိုင္း ေတြ႔ရပါသည္။ (က)    ပုဒ္မ ၁၂၈ တြင္ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားကို သို႔တည္းမဟုတ္ စစ္သုံ႔ပန္းကို ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းက မိမိအလိုအေလ်ာက္ လြတ္ေျပးေစျခင္းဟု လည္းေကာင္း၊ (ခ)    ပုဒ္မ ၁၂၉ တြင္ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္း ေပါ့ေလ်ာ့မႈေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားကို သို႔တည္းမဟုတ္ စစ္သုံ႔ပန္းကို လြတ္ေျပးေစျခင္းဟု လည္းေကာင္း၊ (ဂ)    ပုဒ္မ ၁၃၀ တြင္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား သို႔တည္းမဟုတ္ စစ္သုံ႔ပန္း လြတ္ေျပးရာတြင္ ကူညီျခင္း၊ ကယ္ျခင္း၊ လက္သင့္ခံျခင္းဟု လည္းေကာင္း၊ ၂။    ၁၈၉၄ ခုႏွစ္၊ အက်ဥ္းေထာင္လက္စြဲ အပိုဒ္ ၇၄၃၊ ၇၄၅ မွ ၇၅၆ ထိတြင္ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားအစား ႏိုင္ငံေတာ္အက်ဥ္းသားဟူသည့္ စကားလုံး အသုံးျပဳခဲ့သည္ကို ေတြ႔ရွိရပါသည္။ ၃။    ၁၉၈၀ ခုႏွစ္တြင္ အမိန္႔အမွတ္ ၂/၈၀ ႏွင့္ အေထြေထြ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ ေပးစဥ္က ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား အားလုံးကို ခြၽင္းခ်က္မရွိ လႊတ္ေပးခဲ့ၿပီး အက်ဥ္းဦးစီးဌာန ေမတၱာရပ္ခံခ်က္အရ ႏိုင္ငံေတာ္ေကာင္စီက ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားကို ေအာက္ပါအတိုင္း သတ္မွတ္ခဲ့သည္ဟု ေလ့လာေတြ႔ရွိရပါသည္။ (က)    မတရားအသင္း အက္ဥပေဒအရ ျပစ္မႈမ်ား၊ (ခ)    ျပစ္မႈဥပေဒ ပုဒ္မ-၁၂၁ မွ ၁၃၀(ခ) အထိပါ အစိုးရကို ဆန္႔က်င္ေသာ ျပစ္မႈမ်ား၊ (ဂ)    ျပစ္မႈဥပေဒ အခန္း (၈) ပါ ႏိုင္ငံေတာ္ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားေရးကို ပ်က္ေစေသာ ျပစ္မႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ ဥပေဒပုဒ္မ ၁၄၃၊ ၁၄၄၊ ၁၄၅၊ ၁၄၇၊ ၁၄၈၊ ၁၅၁၊ ၁၅၂၊ ၁၅၃၊ ၁၅၃(က) အရ ျပစ္မႈမ်ား၊ (ဃ)    ၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္ အေရးေပၚစီမံမႈ အက္ဥပေဒအရ ျပစ္မႈမ်ား ဥပမာ-ပုဒ္မ ၅ (ည)၊ (င)    ႏိုင္ငံေတာ္ကို ဦးေဆာင္ေသာ လမ္းစဥ္ပါတီအား ကာကြယ္သည့္ ဥပေဒအရ ျပစ္မႈ၊ (စ)    ႏိုင္ငံေတာ္အား ေႏွာင့္ယွက္ဖ်က္ဆီးလိုသူမ်ား၏ ေဘးအႏၲရာယ္မွ ကာကြယ္သည့္ ဥပေဒအရ ျပစ္မႈမ်ား ပုဒ္မ ၁၀ (က)၊ ၁၀(ခ)၊ (ဆ)    ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ ျပည္သူ႔ေကာင္စီအဆင့္ဆင့္ ေ႐ြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ျခင္းဆိုင္ရာ ဥပေဒအရ ျပစ္မႈမ်ားအားလုံးသည္ ႏိုင္ငံေရးျပစ္မႈ ဆိုသည့္ စကားရပ္တြင္ အက်ဳံးဝင္ပါသည္။ ၄။    ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၃ ရက္ေန႔၌ ဥေရာပသမဂၢ၊ ဥေရာပပါလီမန္ (Parliamentary Assembly, Council of Europe) မွ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား အဓိပၸာယ္ သတ္မွတ္ အတည္ျပဳသည့္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ကို ၃၃ ႀကိမ္ေျမာက္ အစည္းအေဝးမွ ျပ႒ာန္းခဲ့သည္။ ဥေရာပသမဂၢအဖြဲ႔ဝင္ ႏိုင္ငံမ်ား အားလုံးႏွင့္ အဖြဲ႔ဝင္အျဖစ္ ေလွ်ာက္ထားေသာ ႏိုင္ငံမ်ားအားလုံး သေဘာတူလက္ခံသည့္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ဆိုသည္မွာ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ လြတ္လပ္ခြင့္မ်ား အားလုံးကို ေအာက္ပါအေၾကာင္းျပခ်က္မ်ားျဖင့္ ျငင္းပယ္ျခင္း ခံရသူမ်ားကို ဆိုလိုပါသည္- (က)    အာဏာပိုင္တို႔က လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူညီမႈမ်ား ဥေရာပညီလာခံ (European Convention on Human Rights and its Protocols - EUHR) တြင္ ျပ႒ာန္းထားေသာ အေျခခံအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အာမခံခ်က္မ်ား၊ အထူးသျဖင့္ လြတ္လပ္စြာ ေတြးေတာခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာ ယုံၾကည္ခြင့္ႏွင့္ ကိုးကြယ္ခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာ စုေဝးခြင့္ႏွင့္ ဖြဲ႔စည္းခြင့္မ်ားကို ခ်ိဳးေဖာက္၍ ပုဂၢိဳလ္တဦး တေယာက္အား ဖမ္းဆီး၊ ထိန္းသိမ္း၊ အက်ဥ္းခ်ထားလွ်င္၊ (ခ)    အကယ္၍ လူတဦးတေယာက္သည္ မည္သည့္ျပစ္မႈကိုမွ် က်ဴးလြန္ျခင္းမရွိဘဲ ႏိုင္ငံေရး အေၾကာင္းျပခ်က္ သက္သက္ျဖင့္ ဖမ္းဆီး၊ ထိန္းသိမ္း၊ အက်ဥ္းခ်ထားလွ်င္၊ (ဂ)    အာဏာပိုင္တို႔၏ ႏိုင္ငံေရးရန္ၿငိဳးေၾကာင့္ လူတေယာက္အား အျပစ္ရွိသည္ဟူေသာ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ျဖင့္ ခ်မွတ္ထားေသာ ျပစ္ဒဏ္သည္ စြပ္စြဲထားေသာ သံသယရွိေသာ ျပစ္မႈေၾကာင့္ ခ်မွတ္သင့္သည့္ ျပစ္ဒဏ္ထက္ ပိုမိုမ်ားျပားေနလွ်င္၊ (ဃ)    အာဏာပိုင္တို႔၏ ႏိုင္ငံေရးရန္ၿငိဳးေၾကာင့္ လူတေယာက္သည္ မတရား၊ မမွ်တေသာ တရားစီရင္မႈျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္း ခံရလွ်င္၊ ၅။    အေမရိကန္ ဟာရီတိတ္ခ်္ အဘိဓာန္ (American Heritage Dictionary) တြင္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားကို အစိုးရႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ ႏိုင္ငံေရးအျမင္တခုကို ယုံၾကည္၍ လႈံ႔ေဆာ္၍ ဖမ္းဆီး အက်ဥ္းခ်ျခင္း ခံရသူကို ေခၚဆိုပါသည္။ A person who has been imprisoned for holding or advocating dissenting political views. ၆။    ေကာလင္း အဂၤလိပ္အဘိဓာန္ (Collins English Dictionary) တြင္ ႏိုင္ငံေရးယုံၾကည္မႈတရပ္ကို လက္ခံ၍၊ ေဖာ္ထုတ္၍၊ ယုံၾကည္မႈအတိုင္း ေဆာင္ရြက္၍ ဖမ္းဆီး အက်ဥ္းခ်ျခင္း ခံရသူကို ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားဟု ေခၚဆိုပါသည္။ Someone imprisoned for holding, expressing, or acting in accord with particular political beliefs. ၇။    ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္း (AAPP) ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားေဟာင္းမ်ားအဖြဲ႔ (FPPS) တို႔သည္ အျခား မဟာမိတ္အဖြဲ႔မ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲတခုအား ၂၀၁၄ ခုႏွစ္၊ ဩဂုတ္လ ၁၇ ရက္ေန႔ႏွင့္ ၁၈ ရက္ေန႔မ်ားတြင္ က်င္းပခဲ့ၿပီး ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား အဓိပၸာယ္ကို သတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါသည္။ မည္သူမဆို၊ မည္သည့္အေၾကာင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ လြတ္လပ္မႈ၊ တရားမွ်တမႈ၊ တန္းတူညီမွ်မႈ၊ လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ တိုင္းရင္းသားအားလုံး ပါဝင္သည့္ ႏိုင္ငံသား အခြင့္အေရးတို႔အတြက္ တိုက္႐ိုက္ျဖစ္ေစ၊ သြယ္ဝိုက္၍ျဖစ္ေစ၊ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ အားေပးကူညီျခင္း၊ ပူးေပါင္းႀကံစည္ပါဝင္ျခင္း၊ ဆက္စပ္ပတ္သက္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရး ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ျပစ္မႈေၾကာင္းအရျဖစ္ေစ၊ တရားမေၾကာင္းအရျဖစ္ေစ၊ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္း ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရသူမ်ား အားလုံးကိုလည္းေကာင္း၊ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒအရ ျဖစ္ေစ၊ ဥပေဒတရပ္ရပ္အရ ျဖစ္ေစ ဖြဲ႔စည္းေပၚေပါက္လာေသာ မ႑ိဳင္ ၃ ရပ္ႏွင့္ လုပ္ငန္းအဖြဲ႔မ်ား (သို႔မဟုတ္) ျပည္ေထာင္စုအဖြဲ႔ဝင္ လုပ္ငန္းအဖြဲ႔မ်ား၏ ရပ္တည္ခ်က္၊ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားအေပၚ နည္းလမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ တဦးခ်င္း ျဖစ္ေစ၊ စုေပါင္း၍ျဖစ္ေစ၊ ကန္႔ကြက္ျခင္း၊ ေဟာေျပာျခင္း၊ ေရးသားပုံႏွိပ္ထုတ္ေဝ ျဖန္႔ခ်ိျခင္း၊ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ျခင္း၊ မေက်နပ္ေၾကာင္း၊ ကန္႔ကြက္ေၾကာင္းကို အျခားနည္းတခုခုျဖင့္ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ အားေပးကူညီျခင္း၊ ပူးေပါင္းႀကံစည္ျခင္း၊ ဆက္စပ္ပတ္သက္ျခင္း စသည္တို႔ေၾကာင့္ ျပစ္မႈေၾကာင္းအရျဖစ္ေစ၊ တရားမေၾကာင္းအရျဖစ္ေစ၊ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္း ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရသူမ်ား အားလုံးကိုလည္းေကာင္း ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားဟု သတ္မွတ္ေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ိဳးသားလူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္၏ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့မႈမ်ား ၈။    ၁၂-၁၁-၂၀၁၁ ရက္ေန႔တြင္ ေကာ္မရွင္က ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတထံ အိတ္ဖြင့္ေပးစာတြင္ ယုံၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္ အက်ဥ္းက်ခံေနရသူမ်ား (Prisoner of Conscience) အား လႊတ္ေပးေရးကို ထည့္သြင္း ေတာင္းဆိုေပးခဲ့ဖူးပါသည္။ ၉။    ၁၀-၁၂-၂၀၁၂ ရက္ေန႔တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးေန႔ အထိမ္းအမွတ္ သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္၌ ယုံၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္ အက်ဥ္းက်ေနသူမ်ား လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ ရရွိေရး သမၼတထံ တင္ျပခဲ့ေၾကာင္း ေကာ္မရွင္၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ကို ေဖာ္ျပခဲ့ပါသည္။ ၁၀။    ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတမွ ၁၉-၂-၂၀၁၃ ရက္ေန႔တြင္ ဖြဲ႔စည္းေပးခဲ့ေသာ လက္က်န္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား စိစစ္ေရး ေကာ္မတီတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ိဳးသားလူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ဝင္တဦး ပါဝင္ခဲ့ပါသည္။ ေကာ္မတီအစည္းအေဝး ၁၃ ႀကိမ္ ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး ေကာ္မရွင္၏ ေထာက္ခံတင္ျပခ်က္အရ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ၃၅၄ ဦး လြတ္ေျမာက္ခဲ့ပါသည္။ ၁၁။    ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလကုန္တြင္ ျပစ္မႈႀကီးမ်ားမရွိေသာ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသမားမ်ားကို တေယာက္မက်န္ လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ သီးသန္႔လြတ္ၿငိမ္းခြင့္ အမိန္႔တရပ္ ထုတ္ျပန္ေပးပါရန္ ေကာ္မတီမွ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတထံ အႀကံျပဳခဲ့ရာ ၃၀-၁၂-၂၀၁၃ ရက္ေန႔တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ ျပစ္ဒဏ္လြတ္ၿငိမ္းခြင့္တြင္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ၆၀ ဦး၊ အခ်ဳပ္သား ၁၂ ဦး လြတ္ေျမာက္ခဲ့ပါသည္။ ၁၂။    ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဧၿပီလ မဟာသႀကၤန္ကာလအတြင္း ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္ အစည္းအေဝးတရပ္ ျပဳလုပ္ခဲ့ရာတြင္ ေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒ႏွင့္ အဖြဲ႔ဝင္တဦးတို႔ ပါဝင္ေဆြးေႏြးခဲ့ပါသည္။ ၎ေနာက္ ဧၿပီ ၈ ရက္ေန႔တြင္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ၁၁၅ ဦး၊ ဧၿပီ ၁၇ ရက္ေန႔တြင္ ၈၃ ဦး လြတ္ေျမာက္ခဲ့ပါသည္။ ၁၃။ ေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ ေကာ္မရွင္ ဥပေဒႏွင့္အညီ အက်ဥ္းေထာင္မ်ား၊ အက်ဥ္းစခန္းမ်ား ၾကည့္႐ႈစစ္ေဆးျခင္းကို ေအာက္ပါအတိုင္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါသည္။ ၂၀၁၅ တြင္    အက်ဥ္းေထာင္ ၁၁ ခု၊ အက်ဥ္းစခန္း ၄ ခု၊ ၂၀၁၆ တြင္ အက်ဥ္းေထာင္ ၈ ခု၊    အက်ဥ္းစခန္း ၅ ခု၊ ၂၀၁၇ တြင္ အက်ဥ္းေထာင္ ၂၄ ခု၊ အက်ဥ္းစခန္း ၂၁ ခု၊ ၂၀၁၈ တြင္ အက်ဥ္းေထာင္ ၂၅ ခု၊ အက်ဥ္းစခန္း ၂၅ ခုတို႔ ျဖစ္ပါသည္။ ၁၄။ ထိုသို႔ ၾကည့္႐ႈစစ္ေဆးစဥ္ မိမိကိုယ္မိမိ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားဟု တင္ျပသူမ်ား မေတြ႔ရွိခဲ့ရေသာ္လည္း AAPP ၏ စာရင္းအရ ၄၈ ဦးရွိေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ဧၿပီလ ၁၇ ရက္တြင္ ၉၅၃၅ ဦး၊ ဧၿပီလ ၂၆ ရက္တြင္ ၆၉၄၈ ဦးႏွင့္ ေမလ ၇ ရက္ေန႔တြင္ ၆၅၂၀ ဦး ေပါင္း ၂၃၀၀၃ ဦး လြတ္ေျမာက္သည့္ထဲတြင္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ၂၄ ဦး ပါဝင္သျဖင့္ လက္က်န္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ၂၄ ဦးသာ က်န္ရွိသည္ဟု သိရွိရပါသည္။ အႀကံျပဳတင္ျပခ်က္ ၁၅။    အက်ဥ္းေထာင္အတြင္း၌ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ရွိေနဆဲဟု ခံယူေနၾကသူမ်ား ရွိေနသကဲ့သို႔ မရွိပါဟု ေဖာ္ျပမႈမ်ားလည္း ရွိေနပါသည္။ ဤသို႔ျဖစ္ရျခင္းမွာ အက်ဥ္းက်ေနေသာ လူပုဂၢိဳလ္တဦးကို ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားဟု သတ္မွတ္ႏိုင္ေရးအတြက္ လည္းေကာင္း၊ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား မဟုတ္ပါဟု ျငင္းဆိုရန္အတြက္ လည္းေကာင္း ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသား အဓိပၸာယ္သတ္မွတ္ခ်က္တရပ္ ရွိရန္မွာ အလြန္အေရးႀကီးေသာ က႑တရပ္ ျဖစ္လာပါသည္။ ယင္းကဲ့သို႔ သတ္မွတ္ႏိုင္ေရးအတြက္ ဆက္စပ္ပတ္သက္ေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ား ပါဝင္သည့္ အဖြဲ႔တရပ္ ဖြဲ႔စည္းေပးၿပီး ယင္းအဖြဲ႔မွ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားဟူသည့္ အဓိပၸာယ္ကို သေဘာတူ သတ္မွတ္ေပးသင့္ပါသည္။ အဆိုပါသတ္မွတ္ခ်က္ကို တရားဝင္ အတည္ျပဳေပးၿပီး သက္ဆိုင္ရာ ဥပေဒတရပ္ရပ္၌ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ က႑တြင္ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပေပးျခင္းျဖင့္ အျငင္းပြားမႈမ်ားကို ရပ္ဆိုင္းေစႏုိင္မည္ဟု ယုံၾကည္ေမွ်ာ္လင့္ပါေၾကာင္း အႀကံျပဳအပ္ပါသည္။ ဦးယုလြင္ေအာင္ (အမ်ဳိးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ဝင္)

Independent media are under attack by the Myanmar junta. DVB continues reporting the facts, but needs support for the safety of our journalists. You help with any donation. Thank you.

Donate
More News
Up