မေန႔က ရခုိင္ျပည္နယ္အစိုးရအဖြဲ႔၀န္ႀကီးခ်ဳပ္က စစ္ေတြနဲ႔ ေက်ာက္ျဖဴၿမိဳ႕ေတြက အိုင္ဒီပီစခန္း ေတြမွာရွိတဲ့ မြတ္ဆလင္လူႀကီးတခ်ဳိ႕ကို ေခၚယူၿပီး ျပည္နယ္လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရးက အေကာင္အထည္စတင္ေဖာ္ေနတဲ့ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ ႏိုင္ငံသားျဖစ္မႈဆိုင္ရာဥပေဒအရ ႏိုင္ငံသား စိစစ္ခံရမယ့္ေတြရဲ႕ သက္ေသခံကတ္ျပား (Identity Card for National Verification, NVC) ထုတ္ေပးမွဳကို အမ်ားလိုက္ပါေဆာင္ရြက္ေအာင္ တိုက္တြန္းေပးဖို႔ စစ္ေတြၿမိဳ႔ အိုင္ဒီပီစခန္း တခုက မြတ္ဆလင္ေက်ာင္းဆရာတဦးက ေျပာပါတယ္။ သူက “မေန႔က က်ေနာ္တို႔ ဒီကလူႀကီးေတြနဲ႔ ေက်ာက္ေတာ္ကလူႀကီး ၄ ေယာက္ေပါ့။ က်ေနာ္တို႔ ဆီက မြတ္ဆလင္ လူႀကီး ၉ ေယာက္ေပါ့။ ေက်ာက္ေတာ္က ၄ ေယာက္နဲ႔ မေန႔က ရခိုင္ျပည္= ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္နဲ႔ ေတြ႔တယ္ သူတို႔။ အဲဒီမွာ နယ္လုံ ဗိုလ္မွဴးထိန္လင္းလည္းပါတယ္၊ လ၀က လည္းပါတယ္။ သူတို႔ NVC ကုိ လက္ခံဖို႔အတြက္ သူတို႔က နည္းနည္းဖိအားေပးတဲ့ သေဘာမွာ ရွိတယ္။ အန္ဗြီစီကတ္ကို လက္ခံေအာင္ စည္းရုံးေပးပါေပါ့ေနာ္။ community ကို စည္းရုံးေပး ပါေပါ့။” လို႔ ေျပာပါတယ္။ အစိုးရသစ္လက္ထက္ ရခိုင္ျပည္နယ္တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရးနဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေရး ဗဟုိေကာ္မတီကို ေမလကုန္ပိုင္းမွာ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္ဖြဲ႔စည္းၿပီး အေကာင္အထည္စတင္ေဖာ္ေနပါတယ္။ လုပ္ငန္းေကာ္မတီေတြထဲမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း ႏိုင္ငံသားစိစစ္ေရးလုပ္ငန္းေကာ္မတီ တရပ္လည္း ပါ၀င္ၿပီး အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိအစိုးရမတိုင္ခင္ ယခင္အစိုးရေတြလက္ထက္တုန္းကလည္း ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္းက မြတ္ဆလင္ေတြကို ႏိုင္ငံသားစီစစ္ေရးလုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္ရာမွာ အဆင္မေျပမႈေတြေၾကာင့္ မေအာင္မျမင္ရပ္နားခဲ့ရဖူးၿပီး ယခုအစီအစဥ္မွာလည္း ဒီအစီအစဥ္ရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈကို ေမးခြန္းထုတ္စရာျဖစ္ပါတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္ လ၀က ညြန္ၾကားေရးမွဴးက ရွင္းလင္းေျပာၾကားခ်က္အရ ဒီ NVC ကတ္ ထုတ္ေပးတဲ့အစီအစဥ္ဟာ ႏိုင္ငံသားစီစစ္တဲ့အဆင့္မဟုတ္ဘဲ ႏိုင္ငံသား အျဖစ္ စိစစ္ခံမယ့္သူေတြကို ကတ္ထုတ္ေပးတဲ့ အစီအစဥ္သာ ျဖစ္တယ္လို႔သိရပါတယ္။ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သူရွိသလို ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ မရွိဘဲ ျငင္းပယ္မႈေတြလည္း ၾကဳံေနရတာပါ။ ယခင္အစိုးရေတြလက္ထက္ စီစစ္တဲ့အေခါက္ေတြတုန္းက သူတို႔ရဲ႕ လက္၀ယ္ရွိတဲ့ အေထာက္အထားေတြကို အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပို္င္းက သိမ္းဆည္းယူငင္ၿပီး ျပန္လည္မေပးတာေၾကာင့္ လက္ရွိအစိုးရက စိစစ္မယ့္အေပၚကိုလည္း သံသယရွိၿပီး NVC အစီအစဥ္မွာ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ဖို႔ ျငင္းဆန္မႈေတြ ထြက္ေပၚေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ မြတ္ဆလင္ကိုယ္စားလွယ္ေတြက ျပည္နယ္အစိုးရကို ျပန္လည္ေဆြးေႏြးခဲ့တာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သူက  “က်ေနာ္တို႔ဒီကလူႀကီးေတြက တင္ျပတယ္၊ က်ေနာ္တို႔က ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၁၀ အထိ မဲေပးခြင့္ရခဲ့တယ္ေပါ့ေနာ္။ ၂၀၁၅ က်မွ ဘာျဖစ္တယ္၊ ညာျဖစ္တယ္ဆိုၿပီး စစ္ေဆးခံရတာေပါ့။ NVC ကတ္ကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ဆီမွာ သုံးေခါက္ခ်ဳိးရွိတယ္။ ႏိုင္ငံသားကတ္ရွိတဲ့သူရွိတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အဆက္ဆက္ အိမ္ေထာင္စုစာရင္းေတြနဲ႔ တရား၀င္လုံး၀ျဖစ္တဲ့သူရွိတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ဘယ္လိုမွ NVC ကတ္ကိုယူဖို႔ဆိုတာ အဆင္မေျပႏိုင္ဘူးေပါ့ေနာ္။ အဲလို ျပန္တင္ျပတာေပါ့။ တဖက္ကလည္း ဘာျဖစ္ျဖစ္ ရက္တရာစီမံခ်က္မွာ မျဖစ္မေနလုပ္ရမယ့္ အလုပ္ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ကူညီေပးပါ၊ ၀ိုင္း၀န္းေပးပါဆိုၿပီးအဲလို အတင္းအက်ပ္လိုလို၊ အကူညီေတာင္းတဲ့သေဘာလိုလိုနဲ႔ တိုက္တြန္းတယ္လို႔ေျပာတယ္” လို႔ ေျပာျပပါတယ္။ သုံးေခါက္ခ်ဳိးအေထာက္အထားလက္မွတ္ကိုင္ေဆာင္ထားတာခ်င္းတူရင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံသားျဖစ္တာလြယ္ၿပီး မြတ္ဆလင္ဆိုရင္ သုံးေခါက္ခ်ဳိးကို သိမ္းလိုက္ၿပီး NVC ကတ္ထုတ္ေပးတာ ေျမပုံမွာျဖစ္ေနတယ္လို႔  မြတ္ဆလင္ေက်ာင္းဆရာက ေျပာပါတယ္။ “လ၀ကနဲ႔ အဆင္မေျပလို႔လည္း မဟုတ္ဘူး။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို မယုံၾကည္လို႔လည္း မဟုတ္ဘူး။ သူတို႔လုပ္ေနတဲ့ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းကို မႀကိဳက္လို႔ အဲဒါ”လို႔ ေျပာပါတယ္။ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ ႏိုင္ငံသားဥပေဒအရ ႏိုင္ငံသားစိစစ္တာကို ကန္႔ကြက္တာမဟုတ္ဘဲ နစ္နာမႈေတြကိုသာ ကန္ကြက္တာလို႔သူက ျဖည့္စြက္ေျပာဆိုပါတယ္။ “က်ေနာ္တို႔လိုခ်င္တာက ဘယ္လိုလဲဆိုရင္ စစ္ရတယ္၊ ေသေသခ်ာခ်ာစစ္လို႔ ရတယ္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံသားတန္းေပး၊ ၿပီးၿပီ။ NVC ေတြ လာမလုပ္နဲ႔ က်ေနာ္တို႔ ဆိုလိုခ်င္တာက၊ တဆင့္ခံႏွစ္ဆင့္ခံ အဲလိုလုပ္စရာမလိုဘူး။ စစ္ရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရွိတဲ့လူအကုန္လုံးကိုစစ္ ၈၂ ဥပေဒနဲ႔၊ အကုန္လုံး ကို အၾကဳံး၀င္ေအာင္ စစ္၊ ရခိုင္မွာဆိုအမ်ားႀကီးဘဲ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ကေန ၀င္လာတာ ရခိုင္ဘဂၤလီ ေတြ၊ အဲဒါေတြ အစိုးရေတြမျမင္ဘူးလား။ ရခိုင္ဖက္မွာေရာ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ၿပီး ေတာ့ ဘဂၤလားဖက္ မွာလည္း ႏိုင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ရွိတယ္။ သူက ဗုဒဘာသာျဖစ္လို႔ေပါ့။ အဲဒါ အကိုတို႔ ျမင္တာပဲေလ။ ေန႔တိုင္း၀င္တာပဲ၊ ေန႔တိုင္း၀င္ေနတာပဲ။ မြတ္ဆလင္ေတြ၀င္တာမရွိဘူး။ မြတ္ဆလင္ေတြ ထြက္တာပဲရွိတယ္ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ။ ရခိုင္ဘဂၤလီေတြပဲ ၀င္တာ။ သတင္းမွာအျမဲတမ္းပါတာပဲ ဘာလွဴတယ္ ညာလွဴတယ္ဆိုတာက။ ဗုဒၶဘာသာျဖစ္လို႔ သူတို႔ က်ေတာ့ ႏိုင္ငံသားတန္းျဖစ္ၿပီးမွ က်ေနာ္တို႔ ဒီေျမမွာ၊ ဒီေဒသမွာ ေမြးၿပီးေတာ့ တသက္လုံးႏိုင္ငံသားျဖစ္ခြင့္မရွိဘူးဆိုရင္ ရယ္စရာေပ့ါ အဲဒါက။ လုံး၀ က်ေနာ္တို႔ကို ႏွိပ္စက္ေနတာေပါ့ တဖက္သတ္ အခြင့္အေရး ခ်ဳပ္ခ်ယ္ေနတာေပါ့။”“က်ေနာ္တို႔ဆိုလိုခ်င္တာက ၈၂ ဥပေဒနဲ႔ ရက္တရာမဟုတ္ဘူး၊ ရက္ ၂၀၀ စစ္ပါ၊ စစ္ရင္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့လူအ ကုန္လုံးကို စစ္ပါ။ ရခုိင္ျပည္မွာရွိတဲ့ တျခားေ နာက္အကုန္လုံး အကုန္လုံးကိုစစ္။ ဟုတ္တယ္ အဲဒီမွာ ဥပေဒနဲ႔ ညီတယ္ဆိုရင္ ခ်က္ျခင္း ႏိုင္ငံသားထုတ္ေပးပါ။ NVC မလိုဘူး။ ႏိုင္ငံသားမျဖစ္ဘူး၊ အေထာက္အထား မျပႏိုင္ဘူး။ အဲဒီလူကို သူ႔ရဲ႕ ဥပေဒအရ အေရးယူမလား ယူ။ ရတယ္ကိစၥမရွိဘူး က်ေနာ္တို႔ လက္ခံတယ္။ က်ေနာ္တို႔ လက္မခံဘူး မစစ္နဲ႔လို႔ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ အကုန္လုံးကို တရားမွ်တစြာစစ္ပါ။ ရခိုင္ကိုလည္း စစ္ပါ၊ မူဆလင္ကိုလည္းစစ္ပါ။ ဒီျပင္လူလည္းစစ္ပါ။ အဲဒီမွာ တရားမ၀င္တဲ့ လူကိုေတြ႔ရင္ ခ်က္ျခင္း အေရးယူ၊ အျပစ္ေပးပါ။ တရား၀င္တယ္၊ ညီတယ္ဆိုရင္ အကုန္လုံးကုိ တန္းတူႏိုင္ငံသား အခြင့္အေရးေပးပါ။ က်ေနာ္တို႔ေတာင္းဆိုခ်င္တာ ဒါပါပဲ။” လို႔ ေျပာပါတယ္။ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ ေရွ႔ေနတဦးလည္းျဖစ္၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီတခုရဲ႕ ဒုဥကၠ႒လည္းျဖစ္တဲ့ ဦးလွသိန္းက NVC (National Varification Card) ဟာ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒမွာလည္း မပါ၀င္သလုိ  ျမန္မာႏိုင္ငံမွာထုတ္ျပန္ထာတဲ့ ဥပေဒေတြမွာ မပါဘူးလို႔ ေျပာပါတယ္။ သူက “ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရက ဒီလူေတြကို စစ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ၁၉၈၂ ဥပေဒနဲ႔စစ္ရင္လည္းစစ္ အေရးမႀကီးဘူး။ အခုက မဆိုင္တဲ့ကတ္ျပားေတြ ေပးေနၿပီးေတာ့၊ ဟိုတခါကလည္းေပးၿပီးၿပီေလ လက္မခံဘူးဆိုတာ သိေနၿပီးသားပဲ။ ဘာလို႔ဒီဟာေတြထပ္ေပးေနတာလဲ။ ဒါ လုံး၀ မျဖစ္သင့္တဲ့ကိစၥ၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဒီကတ္ျပားကိုထုတ္ေပးဖို႔အတြက္ ရဲတပ္ရင္း ၃ ရင္းေတာင္ ပို႔ေပးရတယ္ဆုိေတာ့ အတင္အဓမၼလုပ္တယ္ဆိုတဲ့သေဘာ မသက္ေရာက္ဘူးလား။ ဒီလူေတြက သူတို႔ေတြက ႏိုင္ငံသားစိစစ္ေရးကတ္ျပား လိုခ်င္တယ္။ ႏိုင္ငံသားစိစစ္ေရး ကတ္ျပားမေပးရင္ သူတို႔လည္းမယူဘူး။ လူမ်ဳိးဆိုတာ ပယ္ရင္လည္း လက္မခံဘူး သူတို႔ေျပာၿပီးသား။ လူမ်ဳိး၊ ဘာသာ။ ဘာသာအေရးမႀကီးဘူး။ အခုလုပ္ေနတဲ့ကတ္ျပားဟာ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရက ျပဌာန္းထားတဲ့ ဥပေဒတခုနဲ႔မွ မကိုက္ညီဘူး။ ကိုက္ညီမႈမရွိတဲ့ဟာတခုကို လူသားေတြကိုသြားေပးရင္ လက္ခံပါ့မလား။ က်ေနာ္လည္း ဥပေဒသေဘာအရ လက္မခံဘူး အဲဒါကို” လို႔ ေျပာပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇြန္ ၇ ရက္ေန႔က ရခိုင္ျပည္နယ္ လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရးနွင့္ အမ်ဳိးသားမွတ္ပုံတင္ေရး ဦးစီးဌာနက ဦးစီးၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္ၿမိဳ႕ ၃ ၿမိဳ႕မွာ ႏိုင္ငံသားစိစစ္မႈ အစပ်ဳိးလုပ္ငန္းကို စတင္ခဲ့ပါတယ္။ ေက်ာက္ျဖဴနဲ႔ ေျမပုံၿမိဳ႕နယ္က ဘဂၤလီ ဒုကၡသည္စခန္း ၂ ခုနဲ႔ ပု႑ားကြ်န္းၿမိဳ႔က ဘဂၤလီေက်းရြာတရြာမွာ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ ႏိုင္ငံသားျဖစ္မႈဆိုင္ရာဥပေဒအရ ႏိုင္ငံသားစိစစ္ခံရမယ့္ ေတြရဲ႕ သက္ေသခံကတ္ျပား (Identity Card for National Verification, NVC) ထုတ္ေပးခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီကတ္ျပားဟာ ၾကည္ျပာေရာင္ရွိၿပီး လူမ်ဳိးနဲ႔ကိုးကြယ္တဲ့ဘာသာကို ထည့္သြင္းေဖာ္ျပ ထားျခင္း မရွိပါဘူး။ NVC ကတ္ျပားထုတ္ေပးျခင္းလုပ္ငန္းကို ဒုကၡသည္စခန္းႏွစ္ခုမွာ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေပမယ့္ ပုဏၰာကြ်န္းၿမိဳ႕နယ္က ေက်းရြာမွာေတာ့ လူမ်ဳိး၊ ဘာသာ ထည့္သြင္း မေဖာ္ျပထားတာေၾကာင့္ ညိႇႏႈိင္းေနဆဲလို႔ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာနက သတင္းထုတ္ျပန္ပါတယ္။ လ၀က တာ၀န္ရွိသူေတြအဆိုအရ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ ႏိုင္ငံသားဥပေဒမွာ အေမက ႏိုင္ငံသားျဖစ္ၿပီး အေဖက ႏိုင္ငံသားျဖစ္တယ္ဆိုရင္ ေမြးလာတဲ့ကေလးသည္ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ပါမယ္။ အေဖက ႏိုင္ငံသားျပဳခြင့္ရသူျဖစ္တယ္၊ အေမက ႏိုင္ငံသား ျပဳခြင့္ရသူဆိုရင္ ေမြးလာတဲ့ကေလးဟာ ႏိုင္ငံသား ျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္မွာျဖစ္ပါတယ္။ သယံဇာတေပါႂကြယ္၀တဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ႐ုိဟင္ဂ်ာရွိတယ္၊ ႐ုိဟင္ဂ်ာမရွိဘူးဆိုတဲ့ အျငင္းပြားမႈ ဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ေတြအတြင္း က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ အျငင္းပြားခဲ့ၾကပါတယ္။ ကုလသမဂၢ၊ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြက ႐ုိဟင္ဂ်ာအမည္ကို အသိအမွတ္ျပဳထားၿပီး အသိအမွတ္မျပဳ သူေတြက ဒီအမည္ကို ဆန္႔က်င္ကန္႔ကြက္ပဲြေတြ မၾကာခဏ က်င္းပေလ့ရွိပါတယ္။