ရခုိင္ျပည္နယ္ စစ္ေတြၿမိဳ႕မွာ ၈ ႏွစ္အရြယ္ မိန္းကေလးငယ္တဦးကို အဓမၼျပဳက်င့္မႈသံသယနဲ႔ နယ္ေျမခံတပ္မေတာ္သားတဦး အမႈဖြင့္စစ္ေဆးခံေနရပါတယ္။ အမႈအေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စစ္ေတြအမွတ္ (၁) ရဲစခန္းက ဒုရဲအုပ္ ေအးေက်ာ္ကို  ေမးျမန္းထားပါတယ္။ စစ္ေတြမွာ ၈ ႏွစ္အရြယ္ကေလးကုိ အဓမၼျပဳက်င့္တယ္ဆုိတဲ့ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အမွတ္ ၁ ရဲစခန္းက အေရးယူထားတယ္ဆုိလုိ႔ေလ။ ဘယ္လုိအမႈေတြနဲ႔ အမႈဖြင့္ထားလဲဆုိတာ သိခ်င္လုိ႔ ပါ။ “ျဖစ္တာက ၂၂ ရက္ေန႔ ၉ လပုိင္း ၂၀၁၅၊ အခ်ိန္ကေတာ့ ၂၂း၀၀ အခ်ိန္ေပါ့။ ဒု-တပ္ၾကပ္မဟုတ္ပါဘူး။ တပ္သားပါ။ ေန၀င္းေအာင္ပါ။” သူက ကေလးကုိ ဘယ္လုိမ်ဳိးသြားၿပီးေတာ့ ျပဳက်င့္တာလဲ။ “ကေလးမိဘေတြနဲ႔ သူနဲ႔ကေတာ့ နည္းနည္း ရင္းနွီးမႈေတာ့ရွိပါတယ္။ သူ႔အိမ္မွာ လာေနရင္းနဲ႔ သူကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ သိရသေလာက္ဆုိရင္ေတာ့ နည္းနည္း ေသာက္စား မူးယစ္ ေနတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲလုိမ်ဳိး အေျခအေနေတြ ရွိပါတယ္။” အခုေလာေလာဆယ္ စခန္းအေနနဲ႔ ဖမ္းဆီးထားလား။ ဘာအမႈနဲ႔ အေရးယူထားလဲရွင္။ “ဟုတ္ကဲ့ပါ။ ျပစ္မႈဆုိင္ရာ ဥပေဒပုဒ္မ ၃၇၆ နဲ႔ပါ။ မုဒိမ္းမႈေပါ့ေနာ္။ ” သူက ဘယ္လုိမ်ဳိး ၀န္ခံခ်က္ေပးထားလဲ။ ဥပမာ- ကေလးကုိ သူဘယ္လုိလုပ္တယ္ဆုိ တဲ့ဟာမ်ဳိးေလ။ “အဲဒါကေတာ့ သူ႔ရဲ့ ေခ်ဖ်က္ႏုိင္တဲ့အပုိင္းပါ။ က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ အမႈ တည္ေဆာက္တဲ့အပုိင္း။ သူ႔ကုိ အဲလုိမ်ဳိး ဘယ္လုိထြက္တယ္။ ဘယ္လုိဟုိဒင္းျဖစ္တယ္ဆုိတဲ့ဟာက်ေတာ့ သူက ဥပေဒအတုိင္းပဲ တရား႐ုံးမွာ ခ်ိန္းပါလိမ့္မယ္။ အခုခ်ိန္မွာေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ဆီမွာ ဘယ္လုိ ထြက္တယ္ဆုိတဲ့ ဥစၥာက်ေတာ့ ဒါက တရားမ၀င္ဘူး။” အခင္းျဖစ္တဲ့ေန႔က ကေလးငယ္က တေယာက္တည္းပဲ ရွိေနတဲ့အခ်ိန္လား။ “အဲဒါကေတာ့ က်ေနာ္လည္း အမႈစစ္မဟုတ္ေတာ့ အတိအက်ေတာ့ က်ေနာ္လည္း မသိဘူးဗ်ာ။” အခုကေလးငယ္မွာေကာ ဘယ္လုိျဖစ္ေနေသးလဲ။ “ကေလးကေတာ့ အစကတည္းက က်န္းမာေရးမေကာင္းပါဘူး။ ဟုိေဆး႐ုံမွာ အတြင္းလူနာအျဖစ္ ေဆးကုသခံေနရပါတယ္။ စစ္ကုသခံေနရတယ္ဆုိေတာ့ ဒါကေတာ့ ႏွစ္ပုိင္းေပါ့ေနာ္။ က်န္းမာေရးပုိင္းနဲ႔ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အေသအခ်ာေတာ့မသိဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္း ဒီ ၃၇၆ ေၾကာင့္ အတြင္းလူနာအျဖစ္တက္ရတာလား။ ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း သူ႔ရဲ႕ ပထမေရာဂါေၾကာင့္ အတြင္းလူနာအျဖစ္ တက္ရတာလား ဆုိတဲ့ဥစၥက်ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က သဲသဲကြဲကြဲ မသိပါဘူး။” ကေလးငယ္က ပထမကတည္းက ေ၀ဒနာသည္ဆုိေတာ့ ဘာေရာဂါခံစားေနရတဲ့ ကေလးငယ္လဲ။ “က်ေနာ္တုိ႔ သိသေလာက္ကေတာ့ ကေလးက ကိုယ္ခႏၶာေတြ ေဖာ့ေယာင္ၿပီးေတာ့ က်န္းမာေရး မေကာင္းတဲ့အေနအထားရွိပါတယ္။” အခုရဲအေနနဲ႔က ရဲစခန္းမွာပဲစစ္မွာလား တပ္ကုိလႊဲေျပာင္းေပးဖုိ႔ရွိလား။ သူက တပ္သား ဆုိေတာ့ေလ။ “ဒါကေတာ့ လူႀကီးပုိင္းပဲသိပါလိမ့္မယ္။  က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ အခုေလာေလာဆယ္ ဒီမွာပဲ စစ္ေဆးေနေသးတဲ့ အေျခအေနရွိပါတယ္။ ေနာက္ပုိင္း ဘယ္လုိလႊဲေျပာင္းမယ္၊ မလြဲေျပာင္းဘူး ဆုိတဲ့ ဥစၥာက်ေတာ့ လူႀကီးေတြပဲသိမွာပါ။” အခုကိစၥမွာက လူမမာကေလးလည္းျဖစ္တယ္။ ေနာက္ အသက္မျပည့္ေသးတဲ့ကေလး ျဖစ္တယ္ဆုိေတာ့ ဒီျပစ္မႈက ဘယ္လုိေတြရွိလာႏုိင္ဦးမလဲ။ “ဒါကေတာ့ ဘယ္လုိေျပာရမလဲ။ ဒါက သူ႔အပုိင္းနဲ႔သူရွိတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ့က အမႈတည္ေဆာက္တဲ့အပုိင္း၊ တရားသူႀကီးက တရားဆုံးျဖတ္တဲ့အပုိင္းဆုိေတာ့ အဲဒီအပုိင္းေတြ က်ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔နဲ႔ မဆုိင္ေတာ့ဘူး။ တရား႐ုံးအပုိင္းနဲ႔ဆုိင္ပါလိမ့္မယ္။” တပ္သားေန၀င္းေအာင္ ကုိယ္တုိင္ကေကာ ဒီဟာ သူက်ဴးလြန္ပါတယ္ဆုိတာ ၀န္ခံထားတာရွိလား။ “အဲဒါကို က်ေနာ္တုိ႔က သိပ္အတိအက် ေျပာျပလုိ႔ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးခင္ဗ်ာ။ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးဆုိတာ ကေတာ့ သူရဲ့ ျပဳမႈက်ဴးလြန္တာ မက်ဴးလြန္ဘူးဆုိတာကေတာ့ သူတုိ႔အပုိင္းပဲ။ က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ လာတုိင္လာရင္ အဲဒီမွာ အမႈကုိ တည္ေဆာက္ၿပီးေတာ့မွ ခုိင္မာေအာင္တည္ေဆာက္ၿပီးေတာ့မွ လုပ္ရမယ့္အပုိင္းေပါ့ေနာ္။” ကေလးက အရမ္းငယ္ေနေသးတဲ့အခါက်ေတာ့ ကေလးမွာ ဘယ္လုိဒဏ္ခ်က္ေတြရွိ တာမ်ဳိးေတြ႔ရွိလဲ။ “က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ ေဆးစာနဲ႔ပဲ ေဆး႐ုံကုိ ပုိ႔ထားပါတယ္။ ေဆး႐ုံကေဆးစာကေတာ့ ေလာေလာဆယ္ မရေသးပါဘူး။” အခု ရဲကေတာ့ မုဒိမ္းမႈ ၃၇၆ နဲ႔ ဖြင့္ထားတယ္ဆုိေပမယ့္ ဒီအမႈက ေျမာက္လားဆုိတာ ဒီထက္တိက်တဲ့ အတည္ျပဳခ်က္ေတြ ဘယ္လုိမ်ဳိးေျပာလုိ႔ရႏုိင္မလဲ။ “အဲဒီဥစၥက်ေတာ့ ေဆးပညာအပုိင္း က်န္းမာေရး အပုိင္းနဲ႔ ဆုိင္သြားပါတယ္။ အဲဒီဥစၥာက်ေတာ့ လူနာကုိ ေဆး႐ုံပုိ႔ၿပီးေတာ့မွ ဒါထင္ျမင္ခ်က္ေပးဖုိ႔ ေတာင္းခံထားတဲ့အပုိင္းပါ။ ေျမာက္မေျမာက္ဆုိတဲ့ဥစၥာက်ေတာ့ ေဆး႐ုံက ျပန္ၾကားခ်က္ရမွပဲ က်ေနာ္တုိ႔က သိရမွာျဖစ္ပါတယ္။” ဒီျဖစ္စဥ္အေပၚမွာေကာ ဒု-ရဲအုပ္အေနနဲ႔ ဘာမွတ္ခ်က္ေပးခ်င္လဲ။ “ဒါေတာ့ ဥပေဒအတုိင္းပဲ ေဆာင္၇ြက္ေပးေနပါတယ္။”